Öğretmenlik Uygulamaları

Prof. Dr. Nasip DEMİRKUŞ - 2025

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi

 

🔗 İlgili Dersler

OKUL DENEYİMİ I OKUL DENEYİMİ II ÖĞRETMENLİK UYGULAMALARI Öğrenci Vakaları ve Yanıtları

📚 İçindekiler

Ders Tanıtım Videosu

Course Introduction Video

 


 

📝 Ders Hocasının Gözlem ve Deneyim Notları

Aşağıdaki Notlar Prof. Dr. Nasip DEMİRKUŞ 2003-2010 Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulamaları Derslerinde Van'daki; Atatürk Lisesi, Cumhuriyet Lisesi, Abdurrahman Gazi Lisesi, Kazım Karabekir Lisesi, Selahaddini Eyyubi Lisesi ve Milli Piyango Anadolu Lisesinde Edindiği Gözlemlerinin Sonucudur

Okul Deneyimi Dersinde

1-Okuldaki Mekanlar: Derslik, Tatbik/Uygulayış ve Etkinlik Sınıfı, laboratuvar, Öğretmenler Odası, Okul Bahçesi, Müdür Odası… Vb

2-Okuldaki Araçlar: Ders Programları, Günlük-Haftalık-Aylık ve Yıllık Ders Planları, Yönetmenlikler… Vb

3-Okuldaki Kişilikler: Müdür, Müdür Yardımcıları, Öğretmenler, Hâdeme, Öğrenciler, Sekreterler… Vb

4-Okuldaki Eylemler: Derslerin İşlenmesi, Okul İçi Temizlikler, İletişimler, Bahçe ve Çevre Bakımı, Ders Başlaması, Ders Arası ve Ders Bitimindeki Eylemler, Hafta Sonu ve Başlangıcı Eylemleri… Vb

5-Okuldaki Kişilerin Uyması Gereken Okul İçi Kurallar.

Stajyer (Öğretmen Adayı) Öğrenci Çıkarsamalarının Gruplandırılması

1-Olumlu(+): Öğrencinin olumlu bulduğu (benimsediği) ve tasdik ettiği şeylerdir.

2-Olumsuz(-): Öğrencinin olumsuz bulduğu (benimsemediği) ve tasdik etmediği şeylerdir.

3-Nötr(0): Öğrencinin olumlu ya da olumsuz olduğuna karar vermediği (kararsız olduğu) şeylerdir.

4-Çıkmazı(?): Öğrencinin aşılmaz, içinde çıkılmaz olduğuna karar verdiği şeylerdir.

5-Keşif(*): Öğrencinin kendince bulduğu, keşfettiği ya da önerdiği (özgün çözümleri) şeylerdir.

6-Diğerleri… Vb

Okul Deneyimi Dersinin Temel Amacı

1-Öğretmen, Okul Öncesi-İlk-Orta-Yüksek Okul-Fakülte-Stajyer (Öğretmen Adayı) Öğrenci, Sınıf Başkanı, Müdür, Okul İdarecisi, Müstahdem, Hâdeme,… Vb Okuldaki Kişilikler Kimdir?

2-Öğretmenlik, Öğrencilik, Müdürlük, İdarecilik… Vb Okuldaki Kişilik Sorumlulukları Nedir?

3-Derslik, Okul, Sınıf, Öğretmenler Odası, Okul Kantini… Vb Okuldaki Mekanlar Nedir?

4-Disiplin, Peygamber Ahlakı, Kavim Ahlakı, Diğer Ahlak Tipleri, Yönetmenlik, Yasa… Vb Kurallar Sistemi Nedir?

5-Ders, Ders Kitabı, Günlük-Aylık-Yıllık Plan… Vb Öğretim Araçları Nedir?

6-Ders İşlemek, Tatbik/Uygulayış, Etkinlik… Vb Öğretim Eylemleri Nedir?

Okul Deneyimi Dersinde; yukarıdaki sorulara doğru yanıtları yaşayarak ve deneyim kazanarak hayata uygulanabilir seviyede öğrenim/öğrenme eyleminin stajyer (öğretmen adayı) öğrencide gerçekleşmesi halinde amaca ulaşmış olur.

Öğretmenlik Uygulamaları Dersinde

Öğretmenlik Uygulamaları Dersinde;

1-Stajyer (Öğretmen Adayı) Öğrenci Beraber Çalıştığı Rehber Öğretmenlerin Günlük Çalış Döngüsündeki Davranış ve Eylemleri Gözlemleyerek, Yerine Göre Taklit Erdek Okula Uyum Sağlamaya, Çözüm Üretmeğe ve Verimli Olmaya Çalışır.

2-Stajyer (Öğretmen Adayı) Öğrenci Ders Vermekle Görevlendirildiği Öğrencilerin Günlük Çalış Döngüsündeki Davranış ve Eylemlerini Gözlemleyerek, Yerine Göre Rehber Öğretmenlerini Taklit Erdek Okula Uyum Sağlamaya, Çözüm Üretmeğe ve Verimli Olmaya Çalışır.

3-Stajyer (Öğretmen Adayı); Rehber Öğretmenlerin Sınıf Yönetimi Esnasındaki Davranışları; Sınıfa ve Derse hâkimiyetlerini Dikkatle Gözler ve Kısa Notlar Alır.

4-Rehber Öğretmenlerin Giyim Şekilleri, Peygamber Ahlaklı Davranmaları, Öğrencilerin Özgünlüklerini Doğru Tanımaları, Öğrencilere Doğru Empati Duymaları, Üslupları, Öğrencilere Tepkileri... Vb Her Şeyleri İle Öğrenciler İçin Birer Örnek Model Olmaları Gerektiğinin Bilincinde Gözlemler Yaparak Kısa Notlar Alır.

5-Stajyer (Öğretmen Adayı); Öğretmenlerin Bilgili Oluşları, Dersi İşleyiş Şekilleri, Sınıfa Güven Vermeleri, Sınıfı Verdiği Dersin Önemine İnandırmaları… Vb Açıdan Davranışlarını ve Tepkilerini Dikkatle Gözler ve Kısa Notlar Alır.

6-Diğerleri

🎓 BÖLÜM 7 - ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI VE SEMİNERİ

Öğretmenlik uygulaması ve semineri, öğretmen adayının kazanmış olduğu bilgi ve becerilerini bir okul ortamında deneyip geliştirebilmesi ve mesleğinin gerektirdiği özellikleri kazanabilmesi için planlanan bir derstir.

Amaç

Öğretmenlik uygulaması ve semineri dersi tamamlandığında öğretmen adayları aşağıdaki nitelikleri kazanmış olmalıdır:

Kapsam

Lisans programlarında ve tezsiz yüksek lisans programlarında bu ders haftada iki saatlik seminer ve altı saatlik öğretmenlik uygulamasından oluşan bir dönemlik derstir. Öğretmen adayından bir öğretmene verilen haftalık ders saatinin en az üç saatinde sınıflara girerek ders yapması, kalan üç saatinde ise okulda kalarak aşağıda belirtilen çalışmaları yapması ve bu çalışmaları hazırladığı dosyaya koyması istenir.

⚙️ Öğretmenlik Uygulaması İşleyiş

  1. Öğretmen adayı dönem başlamadan önce, mümkünse birlikte çalışacağı tatbik/uygulayış öğretmeninin bilgisi dahilinde, tatbik/uygulayış okuluna giderek okulu tanır.
  2. Bölüm tatbik/uygulayış koordinatörü ve tatbik/uygulayış öğretim elemanları birlikte dönemin en az bir hafta öncesinde Millî Eğitim Müdürlüğü tatbik/uygulayış koordinatörlüğüne başvurarak tatbik/uygulayış okullarının listesini ister.
  3. Tatbik/Uygulayış öğretim elemanı öğretmenlik uygulaması başlamadan önce sorumlu olduğu öğretmen adaylarına bu kılavuzdaki görev ve sorumlulukları tanıtır.
  4. Tatbik/Uygulayış öğretim elemanı öğretmenlik uygulaması sırasında öğretmen adaylarını en az dört kez olmak üzere olanaklar ölçüsünde sıkça ziyaret eder.
  5. Fakülte ya da bölüm tatbik/uygulayış koordinatörü, seçilen ve milli eğitim müdürlüğünce onaylanan okullara giderek okul koordinatörü ile birlikte tatbik/uygulayış öğretmenlerini belirler.
  6. Tatbik/Uygulayış okulu koordinatörü, fakülte tatbik/uygulayış koordinatörünün gönderdiği öğretmen adaylarının ve uygulamadan sorumlu öğretim elemanlarının listesini ilgili alan tatbik/uygulayış öğretmenlerine dağıtır.
  7. Tatbik/Uygulayış öğretmeni, öğretmen adayları ve tatbik/uygulayış öğretim elemanları ile birlikte tatbik/uygulayış sürecinde izleyecekleri etkinliklerin, gözlemlerin ve değerlendirmelerin haftalara göre dağılımını gösteren bir tatbik/uygulayış çizelgesi hazırlar.
  8. Tatbik/Uygulayış öğretmeni ve tatbik/uygulayış öğretim elemanı izlediği derslerle ilgili gözlemlerini ders gözlem formuna işler.
  9. Öğretmen adayı tatbik/uygulayış çizelgesinde belirtilen tüm etkinlikleri yerine getirir.
  10. Etkinliklerin gerçekleştirilmesinde öğretmen adayı bir başka öğretmen adayı ile yardımlaşabilir ve birlikte çalışabilir.
  11. Tatbik/Uygulayış öğretim elemanı, seminer dersinde öğretmen adayı ile birlikte her hafta okulda yapılan uygulamalarla ilgili gelişmeleri gözden geçirir.
  12. Uygulamalar sonunda, öğretmen adayı hazırlamakta olduğu tüm çalışmaları içeren dosyayı tamamlar ve tatbik/uygulayış öğretim elemanına teslim eder.
  13. Örnek bir öğretmen adayı devam çizelgesi Ek 4'te, öğretmen adayı için gözlem protokolü Ek 5'de verilmiştir.

📁 Tatbik/Uygulayış Deneyimlerinin Kaydedilmesi ve Dosyalanması

Öğretmenlik uygulaması ile ilgili dosya tutulması çok önemlidir. Bu dosya içindeki yaprakların kolayca ekleme ve çıkarma yapılmasına uygun olmalıdır.

📊 Değerlendiriş

Fakültenin belirlediği esaslara göre, uygulamadan sorumlu öğretim elemanı ve tatbik/uygulayış öğretmeni öğretmen adayının başarısını ortaklaşa değerlendirir. Öğretmenlik uygulaması değerlendirme formu öğretmen adayının öğretmenlik becerilerindeki gelişmelerini özetlemeye elverişli bir yapıdadır.

📋 4.3 Ders Gözlem Formu

Ders gözlem formu, öğretmen adayının sınıf içi öğretim becerilerini ölçmek ve değerlendirmek amacıyla düzenlenmiştir. Bu formda yer alan maddeler öğretmen yeterliklerinden özellikle sınıf içerisinde gözlenebilir olanlarını içermektedir. Bu formu kullanmanın iki temel amacı bulunmaktadır:

a. Öğretmen adayına öğretmenlik uygulaması sırasında vereceği örnek derslere ilişkin dönüt vermek,

b. Tatbik/uygulayış öğretmeni ve tatbik/uygulayış öğretim elemanına öğretmenlik uygulaması değerlendirme formunu doldurabilmeleri için veri sağlamaktır.

Her öğretmen adayı, bu form kullanılarak olanaklar ölçüsünde sıkça gözlenmelidir. Öğretmen adayında gözlenebilen özellikler formda işaretlenmelidir.

✅ Öğretmen Yeterlik Göstergeleri

Yeterlik Alanı Göstergeler
2.1 Planlama • Öğretim programına uygun amaç belirleme
• Amaçlara uygun yöntem, strateji, materyal, zaman ve ortam seçme
• Ders planında öğrencilerin bireysel farklılıklarına uygun etkinliklere yer verme
• Ders planında bütünlük ve tutarlılığı sağlama
2.2 Öğretim Süreci • Öğrencilerin yaşları, yetenekleri ve önceki öğrenmelerine uygun yöntemler kullanma
• Çeşitli öğretim yöntemlerinden yararlanma
• Öğretim araç-gereçlerini ustalıkla kullanma
• Bilişim teknolojilerinden yararlanma
• İşlenen dersi örneklendirerek günlük yaşamla ilişkilendirme
2.3 Sınıf Yönetimi • Dersi amacına uygun ve düzenli biçimde sürdürme
• Derse uygun biçimde başlama ve dersi planlı biçimde sonlandırma
• Öğrencilerin ilgisini çekme, güdüleme ve bunları sürdürme
• Övgü ve yaptırımları uygun biçimde kullanma
• Demokratik ortamlar oluşturma
2.4 İletişim • Öğrencilere açık ve anlaşılır açıklamalar yapma
• Zamanında ve etkili sorular sorma
• Ses tonunu etkili kullanma
• Öğrencilerin düzeyine uygun dil kullanma
• Öğrencileri dinleme, dönütlere duyarlı davranma
3 Değerlendiriş ve Kayıt Tutma • Gerçekçi hedefler belirleme, gelişmeleri değerlendirme
• Öğrenme ürünlerini zamanında inceleyip sonuçları iletme
• Öğrencilerdeki gelişmeleri farklı ölçütlerle değerlendirme
• Etkinlikler ve sağlanan gelişmeleri düzenli olarak kaydetme
4 Diğer Mesleki Yeterlikler • Öğretmenlik mesleği ile ilgili yasa ve yönetmelikleri izleme
• Zamanı planlı ve verimli kullanma
• Eleştiri ve önerileri dikkate alma
• Kendini geliştirme çabası içinde olma
• Okul toplantıları ve etkinliklerine katılma

🎯 Öğretmenlik Uygulamalarında Fakültede Yapılan Öğrenci Çalışmalar

Fakültede yapılan çalışmalar ve etkinlikler.

📖 2004 Yılında Öğretmenlik Uygulamaları Dersine Ait Okul Vakaları Etkinliği

2004 yılında yapılan okul vakaları etkinliğine ait detaylar.

📖 KAYNAKÇA

AKKOYUNLU, B. & DERYAKULU, D. (1998). Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları. No: 564.

ALKAN, C., (1998); Eğitim Teknolojisi, Anı yayıncılık, Ankara, sf:13-14

ALKAN, C. vd, (1987). Eğitim Teknolojisi, A.Ü. Açık öğretim Fakültesi Eğitim Önlisans Programı, Eskişehir s:67-76

BİLİM VE TEKNİK DERGİSİ, (2000-2006), Amacımıza hizmet eden makaleler seçilir.

BECK, Judy. & Wynn, HARRIET C., (1998). Technology in Teacher Education: Progress Along the Continuum. ERIC Digest.

CHİP DERGİSİ, (2000-2006). Bilimsel Değerde Olan Makaleler.

ÇEVRE BAKANLIĞI, (1998) Çevre Notları

DEMİREL, Ö., (2004). Eğitimde Program Geliştirme. 8. Baskı, Pegem A Yayıncılık

DEMİRKUŞ, N., (1999). Fen Bilgisi Öğretim Yöntemleri ve Uygulamalarının Verimli Hale Getirilmesi. Öğretmen Eğitiminde Çağdaş Yaklaşımlar Sempozyumu, 8-10 Mart 1999 İzmir.

DEMİRKUŞ, N., (2002). Tarayıcının Camlı Tarayıcı (Scanner) Özelliğine Bağlı Olarak Resim, Hareketsiz Cisim ve Yaratıkların Görüntülerini Bilgisayara Aktarma Cihazı. Türk Patent Enstitüsü.

DİGİTÜRK YAYINI 2005-2006: Discovery Channel, National Geographical Channel, History Channel TV kayıtları.

DURUKAN, H., ÖZTÜRK, İ., (2004). Sınıf Yönetimi HD yayıncılık Limited Şirketi

ELY, DONALD P., (2000). The Field of Educational Technology: Update 2000. ERIC Digest.

İMAMİ GAZALİ (Muhammed Bin Ahmed Ebu Hamid) (1986). İhyau Ulumid-din 1., 2., 3., 4. cilt. Bedir Yayınevi

KEÇECİ, D., AKAR, A. (1995). Çevre ve İnsan

ÖZER, B. & ve ark. (1998). Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları. No: 564.

ÖZDEN, Y. (2003). Öğrenme ve Öğretme 6. Baskı, Pegem A Yayıncılık

ÖZYÜREK, M., (2005). Sınıf Yönetimi, Karatepe Yayınları, Ankara

PCNET DERGİSİ (2000-2006). Bilimsel Değerde Olan Makaleler.

RIZA, Enver Tahir (1995) Eğitimde Araç-Gereç Teknolojisi, s:32-40

SLOWINSKI, Joseph. (2000). Becoming a Technologically Savvy Administrator. ERIC Digest Number 135.

TANDOĞAN, M. & AKKOYUNLU, B. (1998). Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları, No: 564.

TAN, Ş (2005). Öğretimi Planlama ve Değerlendiriş. 9. Baskı, Pegem A Yayıncılık

TEKİN, H., (1991). Eğitimde Ölçme ve Değerlendiriş, 17. Baskı, Yargı Yayın Evi.

TURGUT, M.F., BAKER, D., CUNNINGHAM, R., PIBURN, M., 1997, İlköğretim Fen Öğretimi, YÖK Basımı, Ankara

UÇAR, Metin (1998), İlköğretimde Ders Araç-Gereçlerin Kullanımı Konusunda Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi, AKÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü

YEŞİLYAPRAK, B., (2004) Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi. 7. Baskı, Pegem A Yayıncılık

YILDIZ, R. ve ark 2002, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme, Mikro Yayınları 24.

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), 1998. Eğitim Fakültesi Öğretmen Yetiştirme Lisans Programları. Ankara: YÖK Yayınları.

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), Ohlsson B., 1996. Biyoloji Öğretimi, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), CUNNINGHAM, R., M. Turgut, F., B., 1996. İlk Öğreti Fen Bilgisi Öğretimi, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), MERIWETHER, C., DUYAR 1997., Okul Yönetimi, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), MARGARET S., ÖZÇELİK, D.A., 1997 Orta Öğretimde Okullarda Tatbik/Uygulayış Çalışmaları, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), MARGARET, S., ÖZÇELİK D.A., 1997 İlköğretimde Okullarda Tatbik/Uygulayış Çalışmaları, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMU (YÖK), BRITTINGHAM, VE ARK., 1999. Türkiye'de Öğretmen Eğitiminde Standartlar ve Akreditasyon, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Gelişimi Projesi

Counter