Hatice DELEN

 

Projenin Ad�: Medya Ortam�nda Bulunan Biyolojiyle �lgili �e�itli Bilimsel Filmlerin �ncelenmesi

Proje Y�r�t�c�s�;Hatice DELEN

Proje Dan��man�;Prof. Dr. Nasip DEM�RKU�

Proje ��in Harcanmas� Planlanan Zaman(toplam ders saati) 14 X4 saat =56 Saat

Giri�
;Y�z�nc� Y�l �niversitesi E�itim Fak�ltesi Biyoloji ��retmenli�i Anabilim Dal� Materyal Geli�tirme Odas�nda haz�rlanan ve Nadidem ve Biyoloji E�itimi web sitelerinde halen internette yay�nlanan� yakla��k� 205,5 Gigabayt (yakla��k 342 saatlik 500 filimlik ar�iv) bilimsel film i�inden, ders hocas� taraf�ndan biyolojiyle ilgili yakla��k 36 saatlik� 40 film se�ilmi�tir.
Genel Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/video.html
Evrimle �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/ev/ev.htm
Teknoloji ve Toplum �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/fttfm.html
�evre �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/cevt/cevfm.htm
Alan E�itimi ve Ara�t�rma Projesi dersi ��rencileri i�in;Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal� Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)� ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) haz�rlanarak, filmlerin internet� ortam�nda �cretsiz ve rahat izlenerek �zetleri ��kar�ld�. Ayr�ca filmle ��retim y�ntemine (http://www.nadidem.net/ders/omk.html#koylu) uygun olarak izlenilen filmin derinlemesinde yan�t bulabilece�i sorular dizisi de filme ilave edilmi�tir.

Y�ntem:Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal� Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)� ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) adresinden tek tek izlenerek �zetleri tutuldu. Sonra� izlenen filimim derin i�eriklerinde yan�tlar� bulunan sorular ilave edildi. Daha sonra her �zet bir word sayfas�na yaz�larak �zet sayfas� html uzant�l� �ekilde haz�rland�. Yakla��k 33 tane film i�in (45�er dk�l�k) 30 sayfal�k bir �zet ve sorulardan dok�man haz�rland�. Bu dok�man Macromedia Dream Weawer program� kullan�larak html uzant�l� dok�manlar�n her birisine ait oldu�u filmin internetteki linki at�lm��t�r.
Daha sonra t�m filimler ders hocas� taraf�ndan ��rencilere Biyoloji Materyal Geli�tirme Odas�ndaki filmlerin haz�r flash uzant�l� d�k�manlar� tek tek a��larak Macromedia flash sanal arac� ile her filmin g�rsel ekran�na film �zetinin linki at�lm��t�r. B�ylece 30 tane filmin her birisi i�in birer sayfal�k html uzant�l� dosyalar� ve film isimleri �zerine link at�lm��t�r. Ayn� zamanda her filmin flash dosyas�ndaki g�rsel ekran�na da film �zetinin linki at�lm��t�r.

Sonu� ve ��rencinin Kazan�mlar�;��rencilerin 5 y�l boyunca g�rd��� biyolojik bilgilerin bir k�sm�n�, 36 saatlik uygulamaya y�nelik bilimsel biyolojik filmlerin hayattaki kar��l�klar�yla ili�kilendirme, filmlerin pratikteki kar��l�klar�n�n belli bir kesimini muhakeme etme, ��rencilerin biyolojinin uygulama alanlar�na y�nelik bilgileri g�ncellemi�tir. Ayn� zamanda ��renciler filmlerde ��rendiklerini �zetleyerek bilgilerini peki�tirmi�tir. Ayr�ca ��rencilerin Macromedia Dream Weawer ve Macromedia flash programlar�n� kullanmay� ��renmeleri ama�lanm��t�r. B�t�n bu dok�man�n hepsi http://www.nadidem.net ve http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr web sayfalar�nda yay�nlanm��t�r.
http://www.nadidem.net/ozgecmis/haticeog.html


D�NYANIN OLU�UMU- �ARPMALARIN DENEYSB�L�MSEL A�IKLANMASI VE CANLILARIN GEL���M�NE EV SAH�PL��� YAPI�ININ B�L�MSELH�KAYES� ( 60 Dk )


   Haz�rlayan, Tezsiz Y�k.Lis. ��r., Hatice DELEN
   (Alan Ara�t�rmas� Proje Dersi �devi 2008 G�z)

 

 

������� 4.5 Milyar y�l �nce mavi k�re y�ksek tempolu gezegen olma yar���nda birinci geldi. Ancak bu yar�� kausla ve �iddetli �arp��malarla doluydu. Dev bir azmin ard�ndan buras� g�ne� sisteminde �zel bir yer oldu. Okyanuslara, karalara ve hayata g�� vard�. Bakteriler oksijenin ( O ) olu�mas�n� sa�lad�. Soyumuzu alg tabakas�na bor�luyuz. D�nya kelimesi eski Yunanca da yer anlam�na gelir. G�ne�e uzakl�k bak�m�ndan ���nc� ( 3 ) s�radad�r. Mavi gezegen denmesinin sebebi, 3/4' n�n sularla kapl� olmas�d�r. D�nyan�n g�ne� etraf�nda d�n���, 365 g�n s�r�yor. Her bir g�n 24 saat s�r�yor. Bu s�re d�nyan�n kendi etraf�nda bir kez d�nmesi demektir. D�nya �ok �zel bir gezegendir. G�ne� sistemimizin en uygun b�lgesinde olu�mu�tur. Bitki ve hayvanlar�n do�al ko�ullarda ya�ayabilece�i tek yerdir. D�nya �uan ki haline gelene kadar bir�ok bulu�un ger�ekle�mesi gerekti. Bunlar�n �o�u da �ans eseriydi. 4.5 Milyar y�l �nce evrenin bir k��esinde devasal bir havai fi�ek g�sterisi ya�and�. B�y�k k�sa �m�rl� bir y�ld�z patlad�. Bu y�ld�z�n patlamas� g�ne�i olu�turan bulutun novaya d�n���p, yer �ekimsel ��k���n� tetiklemi� olabilir. G�ne� olu�tuktan k�sa s�re sonra etraf�nda bir�ok nesne d�nmeye ba�lad�. Mikroskobik buz par�alar� ve toz gibi. Bunlar, yap��arak k�melenmeye ba�lad� ve sonunda par�alar�n �o�u kuma bir k�sm� da slikata benzer hale geldiler. Sonra bunlar da birbirine yap��arak ta�lar� ve kayalar� olu�turdular. Kayalar b�y�d�k�e �arp��malar da b�y�d�. �ki nesne �arp���nca yer �ekimiyle birle�tiler. D�nya olu�urken ta�lar�n ve kayalar�n hareket h�z� arabalar�n birbirine ya da duvara �arpma h�z�ndan �ok daha fazlayd�. Bir�ok �arp��man�n ard�ndan d�nya ilk formuna kavu�tu. Bug�nk� boyutuna gelebilmesi i�in �ok daha �arp��mas� gerekecektir. Ba�lang��ta d�nyaya �arpan baz� nesnelerin �ap� 500 kilometreyi( km ) a��yordu. Bu kadar y�ksek ivmeli �arp��man�n sonras�nda m�thi� bir �s� olu�mu�tur. D�nya i�ten i�e iti�meye ba�lad�. Demir ve nikel erimeye ba�layarak �ekirde�e kadar inmi�tir. Dev bir kazan gibi �s� �retmeye ba�lam��t�r. D��ar�daki magma tamamen eriyerek bir okyanus olu�turmu�tur. D�nya olu�maya ba�lad�ktan 50 milyon y�l sonra d�nyan�n y�n�n� de�i�tirecek bir �arp��ma ya�ad�. Mars kadar b�y�k bir nesne d�nyaya �arpt�. Boyutlar� d�nyan�n b�y�kl���n�n % 80�i kadard�. Bu �arp��ma gezegenin d�� katmanlar�n� eritti ve bu ikisi birle�erek d�nyan�n b�y�mesini sa�lad�lar. Birle�emeyen par�alar, kendi aralar�nda birle�erek ay� olu�turdular. D�nyan�n ay ile olan yak�n ili�kisi gezegene �st�nl�k sa�lad�. Ay, mevsimlerin olu�mas�n� sa�lar. Ay�m�z� olu�turan b�y�k �arp��madan sonra gezegenimiz �imdiki boyutunun % 90�n�na ula�t�. �arp��malar azal�nca g�ne� sistemin de sekiz gezegen kalm��t�. Platonla birlikte dokuz gezegen. Gezegenler birbirlerine yer�ekimi uygularlar. B�ylece e�it aral�klarla dizilirler. Hayvanlara ve insanlara ya�am sunan d�nya art�k ya�land�. ��nk� g�ne� giderek parl�yor ve �s�n�yor. Bu durum da karbondioksitin ( CO2 ) atmosferden tamamen yok olmas�na neden oluyor. Yani bitkilerin ve hayvanlar�n �a�� son bulacak. �nsanlar g�ne�in parlamas� nedeni ile 500 milyon y�l sonra yok olabilirler. Asl�nda di�er canl�lara g�re fazla bile ya�am��lard�r. ��nk� de�i�en ko�ullara �ok h�zl� bir �ekilde uyum sa�lam��lard�r.

 

 

�� ������A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

1-D�nya nas�l olu�mu�tur?

2-Gezegenimize mavi k�re denmesinin nedeni nedir?

3-D�nya bunca y�l nas�l insan �rk�na ev sahipli�i yapm��t�r?

4-�nsanlar neden di�er canl�lara g�re daha uzun ya�am��lard�r?

 

   

 

 

 

 

 

MAYALARDA G�NE�E �NSAN KURBAN ETME VE �SPANYOL VAH�ET�

 

 

���Piskopos Landa kendi g�r���ne g�re �eytan� �ld�rd���n� san�yordu. Landa�n�n ge�mi�i silmelerine ra�men mucize eseri d�rt el yazmas� kitap kurtulmu�tu. Ara�t�rmac�lar, bu kitaplar sayesinde karma��k matematiksistemini ��zebilmi�lerdi. Mayalar gece g�ky�z�n�n hareketini binlerce y�l ge�mi�e ve binlerce y�l gelece�e kadar hesaplayabiliyorlard�. Mayalara g�re d�nyan�n �u andaki yarat�m d�ng�s� 23 Aral�k 2012 y�l�nda sona erecekti.G�n�m�zde onlar�n varis�ilerinin �o�u korkuyla o g�n� beklemektedir. Maya �lkesi, M.� 1000 y�l�nda kurulmu� olmal�yd�.3000 y�ld�r ya��yorlar.

����� Mayalar topra�a �ok derinden ba�l�yd�lar. Y�zy�llar sonra baz�lar� hala baz� inan��lar devam etmektedir.Maya Mitolojisine g�re; tanr�lar insan� m�s�r� ve kan� kar��t�rarak yaratm��t�. Kan Maya hayat�n�n havan�, m�s�r ise devam kayna�� haline gelmi�tir. G�n�m�zde de m�s�r Mayalar�n en �nemli besin kayna��d�r. Ayn� zamanda m�s�ra geleneksel sayg� g�sterirler. �ift�i olan Mayalar, g�ne�e, r�zgara, ya�mura taparlard�. Onlara g�re kan, tanr�n�n kendisinden gelirdi ve insanlar�n kan�nda bir hediye olarak akard�. Kan� t�pk� tanr�lara kan borcunu �der gibi geri veriyorlard�.Bunu da insan kan� vererek yap�yorlard�.Kan Maya halk�n�n vazge�ilmez bir par�as� haline gelmi�tir. Bu bir t�reni tamamlayacak �ekilde bir maddeydi. T�renler bu sayede kutsal ve ger�ek hale geliyordu. Kan ayr�ca kraliyet g�c�n� elinde tutmak i�in �denen bir bedeldi. Bu bedeli �demekle g�revli ki�i ise; Krald�.�zel durumlarda Kral�n penisinin �st derisini yar�p buradan akan kanlar� ka��t par�as�n�n �zerine ak�tmas� gerekiyordu.Daha sonra bu ka��t par�alar� yak�l�yordu. ��kan duman�n tanr�lar� uyand�rd���na inan�l�yordu. B�ylece kral onlarla temas kurabiliyordu.

������� Ge�mi�lerinden y�zy�llard�r y�z y�llard�r ayr� kalan Mayalar, 3000 Y�ll�k ge�mi�ine sahip ��kmak istiyor. �o�u antik dillerini konu�mak istiyor. Mayalar�n ya�am� dramatik bir �ekilde de�i�mi� olabilir. Ama bunlar tarihleri antik �a�lara dayanan insanlar� Bir zamanlar bu topraklarda geli�en uygarl���n sesleri yank�land�. Bir �ey onlar� bir zamanlar muhte�em yerleri olan orman i�indeki �ehirlerinden uzakla�t�rd� ve tarihlerine sahip ��kmalar�na engel oldu. Hi�bir �ey sonsuza kadar var olamaz, her sava�� kazanm�� Uygarl�k gelip ge�icidir.

 

 

 

 

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Mayalar neyin sayesinde matematik sistemini ��zebilmi�lerdir?
  2. Maya �lkesi hangi tarihte kurulmu�tur?
  3. Mayalar ka� y�ld�r ya��yorlar?
  4. Mayalara g�re tanr� insanlar� neyden yaratm��t�r?
  5. M�s�ra neden geleneksel bir sayg� g�steriyorlar?
  6. Maya halk� kana neden �nem veriyordu?
  7. Kan kim taraf�ndan ve nas�l tanr�ya sunulurdu?
  8. Kral�n kan verme �ekli nas�ld�?

 

 

   

 

 

 

 

�EMPAZELER�N ETOLOJ�K DAVRANI�LARI ( 60 Dk )

 

������ �empanzelerin DNA�lar�n�n %98�i insanlarla ayn�d�r. Ancak �ok az�m�z onlar� g�rebiliyor. Komik taraflar� her zaman izleyenleri e�lendiriyor. Yavrular i�in �nemli olan e�lence ve oyun. Ancak b�y�d�k�e ortaya karanl�k y�nleri ��kabiliyor. 11 Nisan 1994�te �ngiltere�deki bir hayvanat bah�esinde g�n�ll� bak�c� �empanzelere yemek veriyordu. Bu bak�c� �empanzeleri �ok iyi tan�yordu. �zellikle erkek �empanzelere kar�� dikkatli olunmas� gerekti�ini ifade etmi�tir. Hayvanat bah�esindeki en sald�rgan ve en tehlikeli hayvan olabilirler. O y�zden her zaman onlara kar�� dikkatli olunmas� gerekiyor. Bu bak�c� tutsak erkek �empanzenin sald�r�s�na u�ram��. Parmaklar�n� yemi�. Omu yeme�e �al��m��. Daha sonra bak�c� kendisine sald�ran �empanzeyi g�rmeye gitti�inde�empanze bak�c�n�n y�z�ne bakamam��. Uzmanlar yapt��� davran��tan utand��� i�in yapt���n� d���nm��ler.

������� �empanzeler 15-20 ya��na geldiklerinde insandan daha g��l�d�rler ve bunlar �iddetli zarar verirler. ��nk� bunlarda �iddetle dolu bir kapasite mevcuttur. Uganda�n�n bat�s�ndaki K�bale Ulusal Park�nda yer alan ya�mur alan� �empanzenin ba�l�ca ya�am alan�d�r. �empanzeler Uganda halk�n�n �ocuklar�na sald�rarak �ld�r�yorlar. Bunu erkek �empanzeler ger�ekle�tiriyor. Gittik�e bunlar, hayvan s�r�lerine de sald�rmaya ba�lam��lard�r. �o�u zaman insanlar�n bira �retti�i k�s�mlara gelip, onlarla besleniyorlard�. Bunlar sarho� bile olabiliyorlard�. Su�lar� bu �ekilde i�ledikleri kan�s�na var�lm��t�. Bilim adamlar�n�n yapt��� ara�t�rmalara g�re; asl�nda �empanzeler olgun ve tatl� meyvelerle beslenirlerdi. Baz�lar� da termik ve kar�ncalarla beslenirlerdi.Taze et yemek i�in riske girebilirlerdi. �empanzeler gen�lerin ve bebeklerin etlerinin pe�indeler. ��nk� onlar�n etleri daha yumu�akt�r.Ayr�ca bunlar maymunu av olarak yerler. �ok h�rsl� avc�lard�r. ��nk� bunlar eti �ok seviyor. �nsanlar hari� b�t�n primatlardan daha fazla et yiyorlar. �ocuklar� maymunlar� yer gibi yiyorlar. �nce elleri, ayaklar� ve ba��rsaklar� yiyorlard�. Ancak yap�lan ara�t�rmalara g�re sald�rgan �empanze sadece bir taneydi. Saddam ad� ile an�l�yordu. Bu sald�rgan daha sonra uzman avc�lar taraf�ndan �ld�r�lm��t�r.

���������� �empanzelerin bu ho� olmayan �zelliklerini ��renmek baz� bak�mlardan olduk�a rahats�z edici. Ancak bir bak�ma �empanzeleri insanlara yakla�t�r�yor. ��nk� sava�� and�r�yor. Bir �eyi yapmalar� �empanzeleri de insanlar gibi garip bir davran�� i�ine al�yor. �iddetten bahsetmek hem insanlar hakk�nda bir �eyler ��renmeyi sa�layacakt�r. B�ylece insanlar onlara kar�� daha duyarl� bir ilgi duyacakt�r.

 

 

 

 

 

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

������ 1.�empazeler insanlarla benzerlik g�sterir mi?

2.�empazeler sald�rgan �zelli�e sahip mi?

3.�empazelerin sald�rgan olmalar� ne ile alakal�d�r?

4.�empazeler ne ile besleniyorlar?

������ 5.�empazelerin insanlarla etkile�iminin olumlu ve olumsuz y�nleri nelerdir?

 

 

 

 

 

 

ASYA�DA Y�KSEK DA� G��EBELER�N�N HAYATI ( 60Dk ) 9 dk

�������� Laga Da��n� a�t�ktan sonra tepenin ard�nda s�cakl�k ve ye�illik onlar� bekliyor. Onlar�n en k���k bir hata yapmalar�na imkan yok. Laga da��n� ge�meleriyle d�nyan�n en b�y�k zirvesini a�m�� olacaklar. Vadideki r�zgar�n h�z� saatte 50 km�yi buluyor.S�cakl�k s�f�r�n �ok alt�nda. Yerdeki kar �ok sert oldu�u i�in s�r�ler rahat ilerliyor. 8 Metrelik s�reklit�rman��tan sonra ge�itin tepesine geliyorlar. ��te en y�ksek nokta, 5100 metredir. Yatlar�n� Bala ge�idin de tutarlar.Oras� hayvanlar i�in m�kemmel bir yerdir. Orada ��� olmaz, bol ot bulunur. Kas�m ay�n�n sonunda t�m karlar erimeye ba�lar. Ge�tikleri t�m ge�itler, geri d�nmelerine imkan sa�layamayacak. Art�k ���dan korkmuyorlar. Kar sorun de�il, endi�elenecek bir �ey kalmad�.

��� ��������Hurikot �ok g�zel bir k�y. G�ne� saat:10.00�a kadar etkisini s�rd�r�yor.�nsanlar� �ok iyi. Bu insan o uzak b�lgelerden zor k�� �artlar�nda tuzu buralara kadar getiriyorlar. B�ylelikle tuz paha bi�ilmez bir de�er kazan�yor. Bu k�yde; toprak, hava ve su �ok temiz, hava �ok daha s�cak. Bu k�ye gelenler �ok rahat ediyorlar. ��nk� burada s���rlar bol su ve ot bulabiliyor. Hayatlar�n� sorunsuzca s�rd�rebiliyorlar. 5 Ay sonra bahar�n g�ne�i ge�itlerdeki kar� eritince bir kez daha da�lar�n yolunu tutacak.Bu yolculuk onlar�n ya�am�na anlam veriyor.

����������� Himalaya�lar�n�� y�ksek zirvelerinde ruhlar� atalar�n�n ruhlar�yla bulu�ana kadar her y�l bu yolculu�u yapmaya devam edeceklerdir.

 

 

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

 

  1. Da� g��ebelerinin izledi�i yol nerelerdir?
  2. G��ebelerin bu yolculu�u onlar i�in ne anlam ifade ediyor?
  3. Bu yolculuk ne kadar s�re daha devam edecek?

 

 

 

KORKU ANINDA TEPK� OLARAK BEDEN�M�ZDE MEYDANA GELEN F�Z�KSEL, K�MYASAL VE HAZIR ( F�ZYOLOJ�K ) TEPK� REFLEKSLER�N B�L�MSEL A�IKLAMASI ( 60 Dk )

   

��� Soygun insan� korkutur ve d���k d���r�r. V�cudun yapabildikleri ise insan� �a��rt�r. �nce irkilir, g�z kapaklar� a��l�r kapan�r, ba� �ne e�ilir. Omuzlar�n d�� kenarlar� kas�l�r. G�vdenin tamam� �ne do�ru e�ilirken, kar�n d�zle�ir ve dizler b�k�l�r. �rkilmeden sonra s�ra renge gelir. Burun beyazla��r. Ayn� zamanda y�zde beyazla��r. Bunu so�uk ter izler. Kalp at��� h�zlan�r, a��z kurur, panikleyen beyin ne oldu�unu yava� yava� kaydetmeye ba�lar. G�r�nt� belle�e yerle�ir. Birka� �ans�z insan i�in sonu� �l�mc�l olur. �lkel korku sistemi ad� verilen bu bilin�siz tepki v�cudun tehlike alarm�d�r. �nsan�n daha ne oldu�unu anlamadan e�ilmesini, atlamas�n� veya donup kalmas�n� sa�lar. Sonra iki kar�� tepkiyi meydana getirir. Kork, ka�, panik veya kork, sava�, �fke��..

���� Beyin, tehlikeye evrim s�recinde programland��� g��ler do�rultusundatepki verir. Beyindeki yap�lar ve devreler tarih �ncesi ilkel atalar�m�zdan gelir. Tehdideverilen tepki tamamen i� g�d�seldir.. �o�unlukla da istem d���d�r. Beynimiz elektrik sinyalleri ve kimyasallardan olu�an n�ro iletken denilen karma��k bir bile�enle �al���r. Merkezi korku sistemi harekete ge�tikten sonra beyinci�e otonom sinir sistemini devreye sokmas�n� bildirir ve n�ro iletkenler hemen harekete ge�er. Ayr�ca hipotalamus hipofiz bezine acilen hormon salg�lamas�n� bildirir. B�brek �st� bezleri kana adrenalin g�nderilmesini sa�lar. Kan bas�nc� artar ve g�z bebekleri b�y�r. Adrenalin y�kl� kan gergin kaslara dolarken, y�z donar, a��z kurur. Ka��� s�ras�nda serinlemek i�in v�cut b�t�n s�v�y� tere d�n��t�rd���nden ter basar.

������� Hayat�m�z� tehlikeye d���rd���n� hissetti�imiz bir olayda sinir sistemimiz inan�lmaz derecede harekete ge�er. �l�m veya ya�am enerjileri budur. Bu enerji bize en zor ve en tehlikeli durumlarda hayatta kalabilmemiz i�in verilmi�tir. �yi ki var. ��nk� en az�ndan bizi bu a��dan kurtar�yor.

 

������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Korkunun fizyolojik belirtileri nelerdir?
  2. Korku nedir?
  3. Korku an�nda ilk olarak hangi sistemimiz harekete ge�er?

 

 

 

�� BEYAZDAN �EKER�N �EKER KAMI�INDAN �RET�M� ( 45 Dk )

  �� ��

�eker kam��� bitkisinin patates gibi par�alara b�l�n�r. �eker kam���n�n �zerinde bir g�z vard�r. Bitki bu g�zden ��karak b�y�r. �o�u b�lgede �eker kam��� y�ll�k olarak hasat edilir. Ancak Hawes�teki �eker kam��lar�n�n olgunla�mas� iki ( 2 )y�l al�r. B�ylece daha �ok �eker elde edilir. �eker kam��lar�n�n uzunlu�u da 10 metreyi bulur. Olgunla�mas� tamamland�ktan sonra birka� dakika yak�l�rlar.Kam���n ve i�erdi�i �ekerin zarar g�rmemesi i�in ate� hemen s�nd�r�l�r. Zengin toprak, bolca g�ne�, su ve iki ( 2 ) y�ll�k b�y�me evresi i�inde hektar ba��na 120 ton y�kl� miktarda �eker kam��� elde edilir. Hasat edilen her 4.5 kiloluk �eker kam���ndan yakla��k 1kiloluk ham �eker elde ediliyor. �eker kam��� fabrikaya girer girmez temizleme i�lemi yap�l�r. Toprak, ta�, �ak�l ta�lar� ve di�er maddeler y�kanarak temizleniyor. Bu temizleme i�lemine yo�un banyo ad� veriliyor. Elde edilen �ekerin% 95�i ezilen liflerden elde edilir. Kuzey Kaliforniya�da �eker i�lenip, �retiliyor.

��������� Her y�l �retilmekte olan 35 milyon tonluk �eker, buradaki �eker pancarlar�ndan sa�lan�yor. Buda d�nyadaki �eker �retiminin 1\4�i demektir. �eker pancar� ve �eker kam��� farkl� i�lemlerden ge�se de nihayi durumu ayn�d�r. �ki bitkiden elde edilen �eker aras�nda hi�bir fark yoktur. Ancak yeti�tirilmesi ve i�lenmesi farkl�d�r. �eker kam��� i�intropik iklim gerekliyken, �eker pancar� i�in so�uk iklim gereklidir. �eker her zaman i�in global bir g�� kayna�� olmu�tur. Tarladan fabrikaya �eker �retimi �ok masrafs�zd�r. Kahvemize, �ay�m�za serpti�imiz �eker t�ketimin sadece %10-15�lik k�sm�n� olu�turur. Geriye kalan %85-90�l�k k�sm�n� yiyecek i�ecek sanayi g�das�nda kullan�l�r. ��lenmi� meyve ve sebzeler dahil �nemli miktarda �eker i�erirler. �nsan hayat�n� uzatan bir anahtar g�revi de g�r�r. Yiyecek olarak insanlara enerji ve zevk sa�lam��t�r. Arabalara yak�t sa�lam��t�r.

  �����                                                                  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

  1. �eker hangi bitkilerden elde edilir?
  2. Bitkilerden elde edilen �eker birbirinden farkl�l�k g�sterir mi?
  3. �ekerin kullan�m alanlar� nelerdir?
  4. �eker pancar�ndan elde edilen �eker d�nyada �retilen �ekerin % ka��n� olu�turur?

 

 

 

AV, AVCI VE HIZ ( 60 Dk )

 

������� Ak�ll�, h�zl� ve ac�mas�z, organize olan katil balina denizlerdeki en yetenekli y�rt�c�lardan biridir. H�z i�in tasarlanm�� ve �ld�rmeye programlanm��t�r. Ama sudaki h�z a��k okyanuslarla s�n�rl� de�ildir. Su samurlar�n�n kaymalar�n� ve h�zla y�zmelerini sa�layan bir mekanizmaya sahiptir. Uzun ve d�z kuyru�u pedal g�revi g�r�rken, esnek omurgas�yla istedi�i �ekilde d�ner. Bu da su samuruna h�z ve atakl�k kazand�r�r. �ok az yarat�k su samuru kadar hareketlidir. Bitmek t�kenmek bilmeyen enerjileri ile oyun oynamaya devam ederler. T�pk� insanlar gibi. Bum kadar enerji elde etmek i�in yemek yemekzorundalar. V�cut a��rl�klar�n�n 1\4�i kadar yemek yerler. Bu y�zden s�rekli olarak bal�k avlarlar. Su samurlar� denizde suyun girmemesi i�in; burun ve kulaklar�n� t�kayabilir. Kalp at��lar�n� yava�latarak su alt�nda 5 dakika kalabilirler. H�z�n bir�ok boyutu vard�r. G�kte s�ra d��� bir h�zla u�an y�rt�c�lar vard�r ve baz�lar� m�thi� bir h�zla suya roket gibi dalarlar. Ama d�nyan�n en y�rt�c�lar�ndan �o�u tamamen farkl� y�ntem kullan�r. Hamle yapman�n refleksi, okyanustaki en yava� bal�k olan denizat� bile en h�zl� ataklardan birine sahiptir. Bunun gibi h�zl� silahlar vah�i do�ada olduk�a yayg�nd�r. K�sa, t�knaz, komik bukalemun y�ce bir y�rt�c�d�r. Bu y�rt�c�, ani bir ivme g�c�ne sahiptir.Bukalemun uzun ve yap��kan dilini uzatarak av�n� yakalar. Bu uzant�s�n� kasla sa�lar. 360 derece g�zlerini hareket ettirebilir. D�nyada en h�zl� sald�r� yetene�ine sahip olan K�RP�KL� ENGEREKT�R. Engerek standartlar�na g�re k���kt�r. Uzun deri alt�na giren i�ne a�z�na benzeyen di�leriyle engerek zehrini ak�t�r. D�nyadaki en h�zl� y�lan olan KARA VOLVA 4 metreden uzundur. G��l� bir zehre sahiptir.Zehrin iki damlas� bir insan� �ld�r�r. Avlanmak i�in tasarlanm�� ve �ld�rmek i�in programlanm��t�r. G�nd�zleri avlan�r. Saatte 24 kilometre h�za ula��r. Bu h�z ko�an bir insan�n h�z�d�r.

������� Baz� s�r�ngenler kayar, baz�lar� sald�r�rken, baz�lar� da sadece ka�ar. Kertenkeleler, hatta timsahlar bile so�ukkanl�, uyu�uk ��hretini karada h�zlanarak yalanlar. D�nyada en h�zl� ko�an hayvan ��TALARDIR. Milyonlarca y�ld�r d�nyadaki en h�zl� yarat�klar her zaman h�zlar�n� en y�kse�e ��karmak i�in tasar�lar�n� getiriyorlar. �o�u i�in h�z kurtulu� demektir. ��nk� hayat bitmeyen bir kovalamaca, bir �l�m sava��d�r. D�nyadaki her ekosistemde ya�amak i�in evrim ge�iren ve uyum sa�layan binlerce �rnek aras�nda d�nyan�n en sert y�rt�c�lar� �zg�rce ko�ar. H�z i�in tasarlanm�� ve �ld�rmeye programlanm��lard�r.

 

 

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

 

  1. Canl�lar i�in h�z ne anlam ifade eder?
  2. D�nyadaki en h�zl� y�lan hangisidir?
  3. Okyanustaki en yava� bal�k hangisidir? Hangi yetene�e sahiptir.
  4. D�nyadaki en h�zl� y�rt�c� hangisidir?

 

 

 

 

�LD�RMEYE PROGRAMLANMI� HAYVANLAR VE B�TK�LER ( 75 Dk )

�������������� D�nyan�n en eski ve en kurak ��l� Nobibya�d�r. Uzaydan bile ��plak ve kurak. Gece dondurucu so�u�u, g�nd�z dev bir sobay� and�r�r. G�ney Afrika�n�n Atlantik k�y�s�na kadar uzan�r. Bombo� g�r�nmesine ra�men burada bir�ok canl� ya�ar. Nobibya yandan �arkl� y�lan� bu ac�mas�z ��lde �ok rahat ediyor. Y�lan�n gev�ek kumda hareket edebilmesi i�inyandan �arkl� ilerlemesi gerekiyor. B�ylece y�zey �s�s�n�n 65 dereceye ula�t��� k�zg�n kumda uygun bir bi�imde hareket edebiliyor. Bir yerde fazla kalsa y�lan yanabilir. Bu y�lan�n b�y�k bir b�l�m� kuma de�miyor. B�ylece s�caktan etkile�im azal�yor.Ve hareket olana�� kazan�yor. Yandan �arkl� y�lan, ak�ama do�ru kum s�cakl���n� yitirirken hareket etmesi g��le�ir. O nedenle kendisine kumun alt�na girerek av�n� yakalamak i�in tuzak kurar. Yass� burunlu kertenkele de s�cakl�kla ba�a ��kmas� gerekir. Bu nedenle kumun �zerinde s�rekli dans eder. Yandan �arkl� y�lan; g�rme, koku ve duyma duyusuyla av�n� yakalar. Ani bir hamle ile zehrini av�na verir. Sonra av�n� salar. Av birka� saniyede �l�r.

������������� �ld�rmeye programlanm�� di�er hayvanlar� inceleyecek olursak; Mercan resifin sualt� d�nyas� hem avc�, hem de av i�in zorlu bir ortamd�r. Labirente benzeyen bu ortam yar�klar ve oyuklarla doludur. Dil bal�klar� kendilerini �ok iyi kamufle ederler. Sadece g�zleri d��ar�da kalacak �ekilde kumun alt�na yerle�ir. G�zler birbirinden ba��ms�z hareket eder. O y�zden fark edilmeleri zordur. Fener bal���nda da oltaya benzer y�zge�leri vard�r. Bu y�zgeci bir olta gibi kullanarak av�n� yakalar. Hipap kurba�as�n�n her parma��n�n ucunda k���k dokuna�lar� vard�r. Kurbanlar�n� a��z bo�lu�una dokuna�lar� ile birlikte �ekerler. Ahtapot da �ok zeki bir omurgas�zd�r. �ok geli�mi� bir beyni ve sinir sistemi vard�r. Katil vantuzlar�yla av�n� yakalar. Ahtapotlar bulunduklar� yere g�re �ekil ve renk de�i�tirerek her yere k�sa s�re uyum sa�lar. Dereler ve tatl� sularda s�ra d��� bir katil vard�r. Beyni olmayan, sadece sinir sistemi mevcuttur. Bu canl� su polipleridir. Av�n� dokuna�lar�yla yakalar. Dokuna�lar�nda zehir h�creleri vard�r. Yeni Zelenda�da ma�aralarda ya�ayan mantar sine�i larvas� yeti�kinli�inde bir �ey yemez, ama larva halinde doymak bilmez. Bu larva y�ld�z k�mesine benzer s�v� salg�layarak av�na tuzak kurar. Bitkilerde en iyi kamufle edilmi� katillerdir. Bunlar etoburdur. S�rahi �i�ekleri kokular�, renkleri ve nektarlar�yla av�n� etkiler. Etobur bitkilerden en korkun� olan� sinekkapan�d�r. Kapanlar�yla avlar�n� yakalarlar. Kapanlardaki dikenler av�n hapis olmas�n� sa�lar.

��������������� Gizli katillerin d�nyas�nda kamuflaj sayesinde kurbanlar, avc�lar�n� g�remiyor. Gizli katiller i� ba��nda. Bunlar�n hayatta kalabilmesi i�in �ld�rmeye programlanm�� olmas� gerekir.

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

1.�ld�rmeye programlanm�� hayvanlar avlar�n� nas�l yakal�yor?

2. Katil hayvanlar nerelerde ya�ar?

3. Bitkilerde katil �zelik ta��rlar m�?

4. Bitkilerin en tehlikeli olan� hangisidir?

5. Bu katil canl�lar�n hayatta kalabilmesi neye ba�l�d�r?

 

 

 

 

KOCA S�NAN'IN HAYATI ( 80 Dk )

 

������������������������ 14.Y�zy�ldan 16. y�zy�la gelene kadar imparatorlu�un Anadolu ve Rumeli�ye k�k salmas� s�reci i�erisinde Osmanl� Mimarisi �slup arama i�erisindeydi. Kanuninin saltanat� ile birlikte g�c�n�n doru�una ula�an Osmanl� Sinan�la mimaride m�kemmelli�i yakalad�. Tasarlad��� kemerler y�zy�llarca Osmanl�ya su ta��d�. �n�a etti�i k�pr�ler 400 y�l� a�k�n s�re sadece k�y�lar� de�il, ge�mi�le gelece�i birbirine ba�lam��t�r. Onu b�y�k k�lan eserlerinin zamana direnmesi ve o eserleri in�a ederken ortaya koydu�u riayettir. K�lt�r tarihinin b�y�k simgelerinden biridir. B�y�k bir ba�ar�ya imza atm��t�r. Estetik ve matematik g�c�n� birle�tirerek onlarca k�pr� ve kemer in�a etmi�tir. 1554�te Ba�lay�p, on (10) y�lda tamamlad��� K�rk �e�me Su Yollar� b�y�leyici g�zellikleriyle bug�n �stanbul�dan su ihtiyac�n�n b�y�k bir b�l�m�n� kar��lamaya devam ediyor. Mimar Sinan sa�laml��a zerafeti de eklemi�tir. Mimar Sinan Kanuni Sultan S�leyman zaman�nda yirmi sekiz (28) y�l Ba� Mimar olarak kalm��t�r. O muhte�em S�leyman d�neminin ihti�am�n�, yapt��� an�tlarla zaman�n �tesine ta��yan bir el�iydi. Kendisine �aheser yaratma imkan� sunan padi�aha kar�� son bir g�revi vard�. Bu g�rev, onun t�rbesini in�a etmekti.

������������������ �����Mimar Sinan emrinde �al��t��� �� sultan; Kanuni, 2.Selim ve 3.Murat ad�na in�a etti�i yap�lar kadar d�nemin �st d�zey y�netici ve sultanlar�n aileleri i�in �izdi�i bina etti�i tasar�mlarla da Osmanl� Mimari gelene�i i�inde ����r a�an eserler ortaya koydu. Edirnekap� Mihrimah Camii, Sinan��n en g�zel camilerinden birisidir. Tarih yere batan�n son noktas�d�r. Cami mimarisinde belirgin �emalar �zerinde �al��t�. D�rt ayakl� tek kubbeli camiler, D�rt ayakl� yar� kubbeli camiler, alt� ayakl� kubbe denemeleri Sinan��n bir�ok kez yeniden d�nd��� ve her defas�nda �zellikler kazand�ran �emalard�. Sinan i�in mimarl�k sadece estetik ve matematik bir meydan okuma i�i de�ildi. O g�z al�c� bir d�nemde yeti�mi� ve �a��n�n mimari sorunlar�na ��z�m �retmenin �tesinde yeti�mi� ve �a��n�n mimari sorunlar�na ��z�m �retmenin �tesinde devlet k�lt�r�n�n gelece�e b�rakaca�� miras�n sorumlulu�unu omuzlar�nda hisseden bir ustayd�. Mesle�ine duydu�u sayg� kadar, insanlara duydu�u sevgi de �al��malar�nda itici g�� olu�turdu. Koca Mimar, 1588�de hayata g�zlerini yumdu�unda geride bir faniye kolay kolay nasip olmayacak bir miras b�rakt�. Her yap�s�nda yeni bir �ey s�yledi. Y�llar, as�rlar ve nesiller ge�ti ama Sinan varl���yla bu co�rafya da s�z�n� dinletmeye devam etti.

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Mimar Sinan�� b�y�k k�lan �ey neydi?
  2. Osmanl� Devleti mimaride m�kemmelli�i ne ile yakalam��t�r*
  3. Mimar Sinan��n in�a etti�i eserler nelerdir?
  4. Mimar Sinan��n b�y�k bir ba�ar�ya imza atmas�n�n nedeni nedir?

 

 

 

 

�L�P D�R�LENLERDE Z�H�N VE BEYN�N FARKLI �ALI�MASI ( 50 Dk )

 

������������������ �l�m bir ill�zyondur. Beynin i�levi durduktan sonra zihnin i�levinin devam etti�i belirtiliyor. Beyin bilincin ve hat�ralar�n �reticisi konumundad�r. Beyin zihni �retmekle kalm�yor, ayn� zamanda da alg�l�yor. Bu bir devrimdir. Ara�t�rmac�lar, �l�mden d�nmenin �l�m�n hangi a�amas�nda yer ald���n� merak ediyorlard�. Yap�lan deneylerle insanlar,normalden daha h�zl� ve daha net d���nd�klerini ifade etmi�lerdir. Ayr�ca insanlar�n �o�u, kendilerini huzurlu ve ne�eli hissettiklerini s�ylemi�lerdir. Evrende bir b�t�n olmu� gibiydiler. V�cutlar�n�n d���na ��kt�klar�n� hissetmi�lerdir. Trans halinde iken ise, yak�nlar�n�n yan�na gittiklerini s�ylemi�lerdir. Kimse �ld�n demiyor, sen kendin fark ediyormu�sun. Her �eyi tamamen hat�rlayabiliyormu�sun. Ge�mi�te ya�ad�klar�n�n en ufak ayr�nt�s�na kadar. �l�mden d�nmek a��klamas� �ok zor bir kavram, a��klamas� da zor. �l�mden 8 saniye sonra beyinde hareket olmaz. Beyin durdu�u anda di�er aktiveler sona erer. E�er devam ederse, beyin ile zihnin farkl� hareket etti�i sonucuna var�l�r. Beyinin i�levi durduktan sonra beyin i�levini hala s�rd�rebiliyor. Kalp durmu�sa beyin kesinlikle i�levini yitirir. �nsan�n hat�rlayabilece�i hi�bir �ey olmaz. ��nk� beyin durdu�u anda olaylar� haf�zaya alma i�levini de kaybetmi�tir. S�z konusu bilgiler bir anlamda beynin d���na depolan�r, daha sonra da haf�za b�lgelerine yerle�tiriliyor olabilir. �l�mden d�nmek baz� hayatlar� de�i�tirirken, baz� bireylerde hayal edemeyecek �eyleri ya�amalar�na imkan vermi�tir.

 

 

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. �l�mden d�nen insanlar�n hissettikleri nelerdir?
  2. Bir insan�n i�levinin durmas� klinik olarak �ld��� anlam�na m� geliyor?
  3. �l�mden d�nmek bir kavram m�d�r?
  4. Zihin ile beyin farkl� m� �al���r?

 

 

 

 

 

B�L�MSEL A�IDAN C�NSELL�K VE SEKS ( 80 Dk )

 

�������������� �����Her canl�n�n yapmaya programland��� bir olgudur cinsellik. U�runda sava�maya hatta �lmeye bile de�er. Cinsellik ya�am�n kendisinden daha �nemlidir. Di�i peygamber b�ce�i cinsel partnerini yiyece�e d�n��t�rmeleriyle tan�n�r. Pasifik somonlar� yumurtlamak amac�yla nehrin �st k�s�mlar�na ��kmak i�in her �eylerini verirler. Ba�ard�ktan sonra da �l�m� beklerler. Evrim, say�s�z nesiller boyunca yaz�lm�� bir hikayedir. Genlerimizin devam� ise; o hikayenin bir par�as�. Biz insanlar� atalar�m�za ba�layan bir olgudur. Cinsellik ve genler, davran�� ve evrim.

�������������������� Seks nedir? Seks ya�ama �ans�n� artt�rmak i�in �e�itlilik yarat�r. Erkek ve di�iler farkl� �eyler isterler. �ri yumurtalara kar��k���k sperm, kaliteye kar�� miktar. Bunlar cinsiyete kar�� sava��n evrimsel k�kleridir. Bu sava�; t�rlerin geli�imi, g�r�n�� ve davran��lar� ile ilgili �ok �eyi a��klayabilir. Seksin evrimsel �nemini ilk fark eden Chars Darwin�dir. Erkek ile di�inin rol� her zaman ayn� de�ildir. Di�iler erkekleri s�namak, en iyi spermleri ve en iyi genleri elde etmek i�in se�im yapar. �remelerin ba�ar�l� olmas� do�ru se�imi yapmalar�na ba�l�d�r. �o�u erkek di�ilerin istedi�i gibidir. Di�ilerin erkekleri tabi tuttuklar� g��, dayan�kl�l�k hatta �l�m s�navlar� yavrular� i�in bir hayat sigortas�d�r. Bu erkekler sadece bir sperm bankas�d�r. Vah�i seks d�nyas�nda evrimsel g��; do�an�n �l�mc�l di�ilerinin elindedir.

 

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  ������������  

  1. Cinsellik nedir?
  2. Seks nedir?
  3. Seksin evrimsel �nemini fark eden kimidir?
  4. Sekste se�im yapan di�i mi erkek midir?
  5. Di�iler erkekleri ne t�r bir s�nava tabi tutar?
  6. Di�ilere g�re erkekler ne anlam ifade eder?

 

 

 

 

A�DAN Z�YE BAKIRIN TAR�H� VE KULLANIKM ALANLARINDAK� DE�ER� VE ��LEN��� ( 44 Dk )

 

������ Elektri�i, suyu ve s�cakl��� iletiyor. Bedenimizi onsuz hayatta kalam�yor. M�zi�i onumla duyuyoruz. G�zlerimiz onunla g�r�yor. Sayesinde ta� devri bitti ve bilgi �a��na gelindi. Bu �ok y�nl� k�rm�z� metal teknolojimizin vazge�ilmez bir par�as�d�r. Bak�r metalinin gemi yap�m�nda da �nemi b�y�kt�r. Elektrikle �al��an gemilerde kablolar bak�rla kapl�d�r. Bu kablolar ate�leme sisteminde kullan�l�yor. Geminin alt�ndaki boyada da bak�r kullan�l�yor. Denizden kirlenmemesi i�in.Geminin i�indeki deniz suyu sistemleri i�in, borularda bak�r ala��m� ile kaplan�yor. Bu sistemlerin paslanmas�n� �nl�yor. Bak�r, pervanedeki ala��mda da kullan�l�yor. B�ylece kullanma �mr� uzuyor. Geminin denizle temas eden b�lgelerinde de tercih edilen bir metaldir.��nk� tuzlu suyun a��nd�rma g�c�ne dayan�kl�d�r. Bak�r su ile temas eder etmez �st�nde oksit tabakas� olu�ur. Deniz suyu ar�tma sistemleri de bak�r-nikel ala��m�ndan yap�l�yor. ��nk� paslanmaya dayan�kl�d�r. Bu ala��m�n % 70�i bak�r, % 30�u da nikelden olu�ur. Nikel bak�r� sa�lamla�t�r�r. Direnme g�c�n� artt�r�r. G�n�m�zde her yerde bak�r mevcuttur. Telefonumuzda, bilgisayar�m�zda hatta v�cudunuzda bile bak�r vard�r. Elektrikli motor veborularda kullan�l�r.

����������� Bak�r insano�lunun on bin ( 10.000 ) y�l �nce ke�fetti�i ilk metallerden biridir. �lkel insanlar ortada dola��rken metal bir par�a g�rm��ler ve �ok kolay �ekil ald���n� fark etmi�lerdir. G�n�m�ze kadar bu metal de�erini s�rd�rm��t�r. Bak�r %100 d�n��en metallerden biridir. Geri d�n���len bak�r elektrik kablolar� d���nda her yerde kullan�labilir. ��nk� geri d�n���m� saf olarak elde edilmiyor.����

 

 

 

��A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Bak�r�n canl�lar�n hayat�ndaki �nemi nedir?
  2. Bak�r�n kullan�m alanlar� nerelerdir?
  3. Bak�r�n geri d�n���m� m�mk�n m�d�r?

 

 

KAFADAN BACAKLILARDA D�L ��RENME YETENEKLER� ( 65 Dk )

 

�������������� ��lgin� g�z al�c� yarat�klar supya, ahtapot ve m�rekkep bal���n� da i�eren kalabal�k bir grup olan kafadanbacakl�lar veya sefalapod, salyangoz gibi ilkel omurgas�zlar�n yak�n akrabas� olan kafadanbacakl�lar s�radan s�m�kl� b�cek de�illerdir. Son derece geli�mi� beyinleri, m�kemmel g�rme yetenekleri, g��l� vantuzlar�n bulundu�u dokuna�lar� vard�r. Ancak en ilgin� �zellikleri ileti�im kurma yetenekleridir. Baz� kafadan bacakl�lar, karma��k g�rsel i�aretler ve v�cut diliyle adeta birbirleriyle konu�uyorlar. Resif sufyalar� p�r�lt�l� derileri ile mesaj al�r ve verir. 30 cm boyundaki bu yumu�ak�alar�n insanlar gibi yarat�c�, sembolik ve g�rsel bir dil kulland��� tahmin ediliyor. Kafadanbacakl�lar�n kan� mavidir.�� ( 3 ) kalbi vard�r ve denizde jet motoru gibi itme g�c� ile hareket ederler. B�t�n omurgas�zlar i�inde en geli�mi� sinir sistemine sahiptirler. Ahtapot, m�rekkepbal��� ve Supya derinliklerin kurnaz sihirbazlar�d�r. �o�u kafadanbacakl�, dokuna�lar�n� av yakalamak i�in kullan�r. Ancak ahtapotlar�n dokuna�lar� de�il, kollar� vard�r. Kollar dokuna�lardan daha k�sad�r. Ahtapot, m�rekkepbal���, supya ve aralar�nda salyangoz ve midyelerinde bulundu�u Raylum moska ad� verilen bir yumu�ak�a grubuna mensuptur. Kafadanbacakl�lar i�inde en zeki yumu�ak�a supyalard�r. ��nk� bunlar evrimle kabuklar�n� yitirmi�lerdir. Kafadanbacakl�lar, sinir sistemlerinin kontrol�nde h�zl� bir �ekilde renk, bi�im de�i�tirme �zelli�ine sahiptir. Bukalemun gibi hormonlar�n etkisiyle renk de�i�tirmezler. Sosyal varl�klard�r. G�rsel yetenekleriyle ileti�im kurarlar. Evrim sonucu �st�n ileti�im yetene�i geli�tiren kafadanbacakl�lar kuzenlerinden uzakla��p, daha �ok bal�klara, insanlara benzemeye ba�lam��t�r. �nan�lmaz bir hayatta kalabilme yetene�i geli�tirmi�lerdir.��

   

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:
  1. Kafadanbacakl�lar hangi gruba mensuptur?
  2. Kafadanbacakl�lar� hangi canl�lar olu�turur?
  3. En geli�mi� sinir sistemine sahip omurgas�zlar hangileridir?
  4. Kafadanbacakl�lar i�inde en zeki olan canl� hangisidir?
  5. Kafadanbacakl�lar hangi canl�lara benzemektedirler?

 

VAMP�R KIZLAR KAN ��ER ( 56 Dk )

Tarihte kan i�me rit�eli (atinle) g�� kazanma ve tanr�lar� doyurma a��s�ndan hayati bir rol oynuyordu. Hayat�n �nemi olan kan kimileri taraf�ndan sihirli g��leri oldu�u i�in ilgi �ekmi�tir. Baz� insanlar i�in kan i�mek s�radan bir olayd�r. G��ebe Massa �obanlar� b�y�kba� hayvanlar�ndan temin ettikleri kan� i�erler. Vampirler hayali karakterler gibi yarasa d�n��mez ve sonsuz bir ya�ama sahip de�ildir. �nsanlar kan�na susam�� bir yap�ya sahiptirler. Vampirizm Amerika�da h�zla yay�lm��t�r. Kendisini vampir olarak ilan eden y�z ( 100 )kadar ki�i mevcuttur. Bunlar kan i�me arzusuna sahiptirler. Onlar kan�n vazge�ilmez bir duygu oldu�unu, ayr�ca ba�kas�n�n kan�n� i�menin seksten daha g�zel bir duygu oldu�unu savunuyorlar. T�bbi bir bisturi ile derin yara a�madan kan� i�ebildikleri gibi enjekt�r ile de kan alabildiklerini s�ylemi�lerdir. Enjekt�r ile kan alma y�nteminin �ok temiz ve g�venilir bir metot oldu�unu savunmu�lard�r. Hayali kahramanlar� taklit ederek ba�ka d�nyaya ait olduklar�n� ifade etmi�lerdir.Tehlikeli boyutlara ula�abiliyor. �eytan�n o�lu olarak bilinen Drakula kurbanlar�n�n kan�n� asla i�memi�tir. Kurbanlar�n� kaz��a oturtmu�tur. Bunun bir sanat tarz� oldu�u ileri s�r�len bu ya�am tarz� hala baz� insanlar taraf�ndan benimsenmektedir. Garip ve fantastik bu g�r�nt�ler, insano�lunun vampirizmi bir alt k�lt�r olarak Amerika�ya yerle�tirmesi g�r�nt�lenmektedir.

 

 A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:  

  1. Vampirizmin kahraman� kimdir?
  2. Vampirizm ger�ekten bir sanat tarz� m�d�r?
  3. G�n�m�zde vampir oldu�unu iddia eden insanlar var m�?
  4. Vampirizm nerede yay�lm��t�r?

 

CAMDAN OKYANUS MONTEREY KOYUNDA D�NYANIN EN MUHTE�EM AKVARYUMU ( 60 Dk )

 

��������� Bun akvaryum bize olu�umundan bu yana okyanusu ara�t�rmak ve anlamak i�in yolculuklara �nc�l�k etmi�tir. Akvaryum tehdit alt�nda olan hayvanlar�n korunmas� i�in �n safhada m�cadele etmektedir. Bir ( 1 ) milyar galondan fazla su i�eriyor. D�nyadaki en b�y�k deniz g�sterimlerinden biri 1984�teki a��l���ndan bu yana 40 milyon ziyaret�isi gelmi�tir. Bu rakam Newyork, Paris, Londra, Roma, Losenceles ve Berlin�in n�fus say�s�n�n toplam�ndan fazlad�r. Onlar� buraya 35.000 bitki hayvan �e�idi �ekti. Burada bulunan hayvanlar�n �o�unun kendine has anlat�lacak hikayesi var. �rne�in anemonlar gibi. Bunlar�n sonsuza kadar ya�ayabilece�i ve ya�l�l�ktan hi� �lmeyece�i d���n�l�yor. Denizanalar�, okyanuslardan d�� uzaya yollanm�� ender yarat�klardan. �eki� kafalar, bunlar Kuzeye ve G�neye olan g��lerinde d�nyan�n manyetik alanlar�n� takip edebilirler. Deniz ku�lar�n�n da kafeslere ihtiyac� yok. Bunlar vah�i ortamda �ok �ekingen �zelliklere sahiptir. D�nyan�n ilgisi �eken �zellikle bir hayvan var. ��te o hayvan, b�y�k beyaz k�pekbal���d�r. Yakla��k 2 metre uzunlu�u, 30 kilogram a��rl��� ile bebek bir ya��ndan k���k akvaryumdaki bal�k. Kalpleri ve ak�llar� fethetmi�tir. Akvaryumda Kelp yosunu orman� da mevcuttur. Akvaryumdaki g�sterimin amac� ziyaret�ileri b�y�lemek ve de okyanus habitat�n� alana tan�tmakt�r. Akvaryumun alt�nda kontrol odas� yer almaktad�r. Burada Kelp yosunu orman�n�n hayati �zellikleri inceleniyor. Kelp yosunu orman� akvaryumdaki canl�lar�n beslenmesi i�in �nemli ihtiya� kayna��d�r. Bu yosunlar, �ok �e�it canl�lar�n ya�amas�na olanak sa�l�yor. Su samurlar� kendilerini kalp yosunlar�na kalp yosunlar�na dolayarak su ak�nt�s�na kap�lmaktan korurlar. Kendilerini korumalar�na ra�men n�fuslar� �ok yava� artmaktad�r.

 

 

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

1. Monterey Akvaryumu ka� �e�it canl� bar�nd�r�r?

2. Monterey Akvaryumunun �zellikleri nelerdir?

3. Monterey Akvaryumunda bulunan canl�lar�n ya�am�n� devam ettirmelerini sa�layan g�� nedir?

4. Kelp yosunu orman� akvaryuma nas�l bir �zellik sa�lar?

5. Monterey Akvaryumu ziyaret�i bak�m�ndan ra�bet g�r�yor mu?

 

 

S�PER M�KROPLAR ( 45 Dk )

����� 14. Y�zy�lda 50 milyondan fazla Kara Veba hastal���ndan �lm��t�r. Bug�n T�berk�loz ve Tifo her sene 2.5 milyondan fazla insan�n �l�m�ne neden oluyor. Vir�slerde birlikte h�zla yay�l�yor ve y�k�c� etkiler yarat�yorlar. Ancak vir�slerden farkl� olarak bakteriler, do�al antibiyotik �zelli�i yaratarak hastal�klarla sava��yorlar. Bakteriler canl� organizmalardan e�siz bir familyad�r. Bitki yada hayvan de�illerdir. Yuvarlak, dal�ms�, spiral �ekilleri vard�r. Bir�o�u b�l�nerek �rerler. En b�y�kleri yar�m milimetre uzunlu�undad�r. Bir�o�u g�r�nmez. Faydalar� zararlar�ndan daha fazlad�r. A�z�m�zda milyonlarcas� ya�ar. Tenimizde de milyonlarcas� ya�ar. Bakterilerin �o�u midemizdeki asitle yok ediliyor. Bakteriler bizim ilk atalar�m�zd�r. Fotosentez yapmak i�in g�ne� �����n�, oksijeni ( O ), karbondioksiti ( CO2 ) kulland�lar. Plastik, demir, petrol, n�kleer art�k vb. �ok �ey yerler. Do�adaki zararl� at�klar� bu sayede yararl� hale getirmi� olurlar. Antikor �reterek b�t�n hastal�klardan kurtulmay� sa�layan g�ne�in g�c�n� kullanarak, fotosentez yaparak canl�lara besin ve oksijen sa�layan bu s�per mikroplar, insanl���n k�sa saltanat� yok oldu�unda da var olacaklard�r.

 

 

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Mikroplar�n insanl��a kazan�mlar� nelerdir?
  2. Mikroplar ne beslenirler?
  3. Hastal��a neden olduklar� gibi iyile�tirici �zellikleri de var m�d�r?

  VENEZ�ELLA VE D�NYANIN EKOS�STEM SORUNLARI ( 55 Dk )

 

������������� A�a�lar�n azalmas�, mercanlar�n yok olmas� avc�lar�n yok olmas�na buna ba�l� olarak da ekosistemdeki dengenin bozulmas� ortaya ��km��t�r. Deh�et verici hastal�klar yay�lm��t�r. Venez�ella�da daha �nce hi� bot bulunmam��t�r. Vadi sel taraf�ndan de�i�tirilmi�tir . Tek kalanlar birka� masum hayvanlard�r. Do�an�n dengesi tam olarak bozulmu�tur. Kazan� ise sadece Venez�ella halk�na sa�lad��� elektriktir. Selden �nce g��l� ve etkili bitkiler ve �e�itli hayvanlar ya��yordu. Her canl�n�n ekosistemde b�y�k bir rol� vard�r. Bu ekosisteme hakim olan g��l�, h�zl� ve vah�i avc�lar vard�. Besin zincirinin ortas�nda bulunan maymunlar vard�.Bunlar a�a� tepelerinde ya�arlard�. G�n�m�zde ise buras� ilgin� bir �ekilde sessizdir.B�y�k avc�lar�n yok olmas�yla, avlar b�y�k bir y�k�m yaratm��t�r.Sistem ��km��t�r.Sellerin olu�turdu�u k���k adalar, b�y�k bir �neme sahip de�ildir.Bu insanlar�n vah�i ortama m�dahale ettikleri t�m ortamda ger�ekle�iyor. ��nk� sistem, denge bozuluyor.Ayr�ca bir bitki t�r�n�n de g�zlemlenmi�tir.Ancak yap�lan ara�t�rmalar,bu bitkilerin yok olmas�n�n nedeninin k�resel �s�nma, iklimin de�il, habitattaki hayvanlar�n yok olmas�yla ilgili oldu�unu anlam��lard�r. Eskiden bizlere kar�� onlar durumu vard�. Art�k b�y�k avc�lar k���k alanlarda, daralan habitatlarda s�k���p kald�. Bir zamanlar korku salan hayvanlar, art�k insanlar�n ele ge�irmi� oldu�u tehlikeli bir d�nyaya g�zlerini a��yor. Art�k s�z konusu olan b�y�k avc�lar�n hayatta kal�p, kalamayaca��. Bir zamanlar onlar varken ya�ayabilir miyiz diye sorarken, �imdi ise; onlar yokken ya�abilir miyiz diye soruyoruz. Venez�ella�da ve t�m d�nyadauzmanlar vah�i hayvanlar�n ekosistemin yap�s�nda ve fonksiyonunda �ok �nemli rol oynad�klar�n� belirtmi�lerdir.

 

 

 A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

  1. Venez�ella�da ekosistemin bozulmas�na neden olan �ey nedir?
  2. Y�rt�c� hayvanlar�n do�aya zarar� m�, yoksa yarar� m� vard�r?
  3. Avc�lar�n yok olmas�yla ne gibi sorunlar ortaya ��km��t�r?

 

  YIKICI SELLER TSUNAM�LERLE FELAKETLERE BA�EDECEK TEKNOLOJ� ( 60 Dk )

 

D�nya b�y�k toz f�rt�nalar�na, yang�nlara, volkanik p�sk�rmelere ve bir tsunamiye sahne oldu. T�m d�nya �s�n�yor. Bunun nedeni de biz insanlar�z. 2006 y�l�nda 50�nin �zerinde b�y�k deprem, 70�den fazla tayfun ve kas�rga ayr�ca 19 �l�mc�l hortum meydana geldi. D�nyan�n 2006 y�l�nda ya�ad��� en b�y�k sa�l�k sorunu, iklim de�i�ikli�i, d�nyan�n ate�i giderek y�kseliyor. Nedeni; atmosferdeki metan ve CO2 gazlar� ile battaniye etkisi yarat�yor ve g�ne�ten gelen �s�y� tutarak gezegenin s�cak kalmas�n� sa�l�yor. Bu gazlar do�ru oranlarda bulundu�u zaman bize yarar sa�l�yor. Onlar olmasa d�nyada buzdan ve kayadan ba�ka bir �ey olmazd�. Ancak insanlar k�m�r ve petrol gibi fosil yak�tlar yakarak her y�l atmosfere fazladan 7 milyar ton CO2 sa�l�yor. Yeti�kin bir a�a� y�lda yakla��k 20 kilogram CO2 emer. Ormanlar� yang�nlar yada kontrols�z kesimlerle yok edersek gezegenimizi atmosferi iyile�tirme yetene�ini de �nemli derecede azaltm�� oluruz. Bunun tek �aresi a�a� dikmeyi s�rd�rmektir. Dikilen a�a�lar, �orakla�an topraklar �zerinde merhem g�revi g�r�yor. Bunun yan�nda okyanuslar� da b�y�k �l��de koruyor. Okyanuslar, gezegenimizin akci�eri gibidir. Bizleri en fazla u�ra�t�ran sorun, kirleten t�ketim al��kanl�klar�m�zd�r. Bu durum insanlar�n kulland��� pek �ok kaynak i�in ge�erli, ayr�ca kendimizi kurtarmaya da buradan ba�lamam�z gerekiyor.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

  1. Felakete neden olan sorun nedir?
  2. Felaketlerle nas�l ba�a ��k�labilir?
  3. Ormanlar�n felaketler �zerinde nas�l bir etkisi vard�r?

 

 

��TALAR ��FT��LER�N HAYVANLARINI AVLIYOR ( 60 Dk )

�italar �ift�ilerin de�erli hayvanlar�n� avlamalar�ndan b�km��lar. �italar �u an �ok �ans�zlar. ��nk� �ift�iler g�r�r g�rmez ate� ediyor.G�ney Afrika�daki �italar�n say�s� binin ( 1000 ) alt�na d��m��t�r. O y�zden onlar�n hayatta kalabilmesi i�in m�cadele ediliyor. G�ney Afrikal� bir�ok av hayvan� �ift�isi av olarak satmak �zere hayvan yeti�tiriyor.Ancak �italar �ift�ilerin arazilerine giriyor ve bu de�erli hayvanlara sald�r�yor. �itan�n her ���n� �ift�ilerin cebinden ��k�yor. �italar karadaki en h�zl� hayvanlard�r. �italar 3 saniyede saatte 80 kilometrelik h�za ula�abilir. Ferrari�den bir saniye daha �abuk h�zlan�yorlar. Bu h�zla ko�arken kuyruklar�n� d�men olarak kullanarak 90 derecelik d�n�� yapabiliyorlar. Her ad�mlar� 6- 9 metre aras�ndad�r. �ki noktada d�rt ayaklar� birden yerden kesiliyor. B�ylece tamamen ayakta kal�yorlar. �italar insanlar� g�rd�klerinde ka�arlar. Ancak kendimizi tehlikeli bir durumda hissedersek ilk yapmam�z gereken �ey,arkam�z� d�nmemek ve ka�mamak. Rahat davranmal� ve dik dik bakmal�y�z. Yanlar�na gidildi�inde ka�arlar. �italar�n tek yapt�klar� ka�maktan ibarettir. �iftlik alan�nda sadece 400 kadar �ita kalm��t�r. ��nk� �iftlik �ift�ileri avl�yorlar.�ift�iler �italara yemek vermekten b�km��lar. Sorunu kendileri halletmeye karar vermi�lerdir. �ift�ilerin �italar� yok etmelerinden dolay� �italar, �iftlik alan�ndan uzak tutulmaya �al���lm��t�r. B�ylece hem �ift�iler zarar g�rmeyecek, hem de �italar koruma alt�na al�nm�� olacaklard�r.

 

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. �ift�ilerin �italara kar�� yakla��mlar� nas�ld�r?
  2. �italar�n �zellikleri nelerdir?
  3. �italar hangi hayvanlara zarar verir?
  4. �italardan korunman�n yollar� nelerdir?
  5. �italar koruma alt�na al�nmal� m�d�r? Nas�l?

 

D�NYANIN CANLILARIN GEL���M�NE EV SAH�PL��� YAPI�ININ B�L�MSEL HAYAT

H�KAYES� ( 130 Dk )

����� D�nya gezegeni benzersizdir. 1/3�i kara, 3/2�si sudur. 40.000 Kilometre �ap�nda ger�ek bir s���nakt�r. Oksijen ( O2 ) bak�m�ndan zengin bir atmosferdir. Bilim adamlar�n�n �nemli ke�ifleriyle. Gezegen trampatik bir ge�mi�in izlerini ta��r. S�rekli olarak de�i�iklik g�stermi�tir. Canl�lar�n ya�ad��� tek gezegendir. 5 Milyar y�ll�k ge�mi�e sahip olan gezeni bilim adamlar� 200 y�ld�r ke�fe ��km��t�r. Bu bilim adamlar� yapt�klar� ara�t�rmalar sonucunda ilgin� s�rlar� ortaya ��karm��lard�r. ( Karal Bilim Adamlar� ) D�nyan�n meydana geli� hikayesi; insanlar 1788 y�l�nda �sko�ya Edimbora K�y�s�nda ortaya ��kan bir kaya par�as� yeni d�nya tarihinin yeni ba�tan yaz�lmas�naneden olmu�tur. Jeolog Hatten modern jeoloji uzman�yd�. Uzun y�llar�n� d�nyan�n ta�lar�n�n nas�l olu�tu�unu bulmaya �al��arak ge�irdi. Hatten ta�lar�n olu�mas�n�n y�zy�llarca s�rece�i sonucunu ��kard�. �ddia etti�i sonu�lar tart��maya a��kt�. Ancak ortaya ��kard��� sonu�lar, d�nyan�n kabul etti�i ger�ekle �ak���yordu. Yani kilise ger�e�i ile. Hristiyan kilise ger�ekleri tek otoriteydi. Kilise liderleri �ncil�deki soya�a�lar�na dayanarak d�nyan�n kesin ya��n� bildiklerini iddia ediyorlard�. 17.Y�zy�lda Ba� Piskopos A��r, d�nyan�n 6000 ya��nda oldu�unu hatta 14 ekim ak�am saatlerinde yarat�ld���n� hesaplam��t�r. Haten d�nyan�n daha ya�l� oldu�undan emindi. Ara�t�rmalar� sonucunda s�ra d��� bir ta� formasyonu ke�fetti. Bunlar sadece eski ta�lar de�il, �ok �zel ta�lard�. �zel olma nedeni ise, Haten��n onlardan ��renmeyi ba�ard��� ger�eklerdir. Bu ta�lar bir zamanlar deniz zemininde yatay olarak yatt���n� biliyordu. Kristalle�ebilmeleri i�in, �ok b�y�k derinliklerde g�m�l� olarak kalmalar� gerekliydi. Ard�ndan d�nyaya �ok b�y�k hareketle dikilmi� ve sivri u�lar� yass�la�m��t�r. Son olarak da bu ta�lar �zerlerinde birikmi�tir. Haten bu ara�t�rmalar sonucunda bu ta�lar�n binlerce, y�zy�llarca de�il, milyonlarca y�l sonucunda ger�ekle�ece�ini ke�fetti.

������� D�nyan�n ba�lang�c�nda radyoaktif uranyum ve potasyum par�ac�klar� b�y�k oranda bulunuyordu. Bu par�ac�klar�n bozulmas�yla olu�an s�cakl�k d�nyay� uzun s�re boyunca a��r� s�cakl�kta tuttu. Bu par�ac�klar, Kelw�n��n hesaplar�n� kar��t�rm�� olmas�na ra�men sonunda d�nyan�n ger�ek ya��n� ortaya ��karmak i�in gerekli olan ipucunu sa�lad�lar. 20. y�zy�lda nadir olarak bulunan radyoaktif uranyum par�ac�klar� bir araya getirilerek ilk atam bombalar� �retildi. Gezegenin ya��n� do�ru olarak hesaplamak i�in radyoaktif par�ac�klar� kullanacaklard�. D�nyan�n ya�� �nce 1�e sonra 3�e daha sonra 4.5 milyar y�la ��kt�. D�nyam�zda kabul edilen ya� 4.5 milyar y�ld�r. 4.5 Milyar y�l �nce d�nya, milyonlarca say�daki gen� meteorun �arp��mas�yla �ekillendi.S�cakl�k o kadar y�ksekti ki, gezegenin y�zeyi erimi� bir okyanustu.Son 4.5 milyar y�l boyunca d�nya inan�lmaz bir yolculuk yapt�.Var oldu�u zaman i�erisinde gezegenin �evresi �ok b�y�k de�i�imler ge�irdi. Hayat�n ba�lamas�ndan itibaren bu de�i�imler bir�ok y�nden hangi organizmalar�n ya�ayaca��n� ve hangilerinin yok olaca��n� belirledi. E�er bu hareketli ge�mi�, gelece�e ���k tutuyorsa ya�am ve �zellikle de insanlar daha �ok m�cadele verecekler. D�nya bize ne veriyorsa onunla ba�a ��kmam�z gerekiyor.

 

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:
  1. D�nya nas�l olu�mu�tur?
  2. D�nya, olu�umu s�ras�nda hangi evrelerden ge�mi�tir.
  3. D�nyan�n olu�mas� ka� y�l s�rm��t�r? Ya�� ne kadard�r?
  4. D�nyan�n �zellikleri nelerdir?

 

EVREN� D�NLEYEN TEKNOLOJ�LER VE EVRENDE BA�KA CANLI VAR MI? ( 45 Dk )

������� Radyo ve televizyon sinyalleri d�nyam�zdan s�zarak derin uzay bo�lu�unda ilerliyor. Baz� insanlar eskiden uzayl�lar�n bizi ziyaret etti�ini d���nmektedir. Evren bizim alg�layamad���m�z kadar b�y�k ancak bizim uzay� seyretmemiz m�mk�n. Uzayda bulunmas� ihtimal canl�lar�n ara�t�r�lmas� gerekir. STE ara�t�rmas�, son 20 y�ld�r devam ediyor. �imdiye dek binlerce y�ld�z tan�nd�. Bu yeni tesisle STE Enstit�s� 20 y�l i�inde milyonlarca y�ld�z� ara�t�rabilecek. Teleskopun kapasitesiyle 205 y�l�nda uzayl�lar� duyaca��z. Yaln�z olmad���m�z�, 2020-205 y�l� aras�nda ��renece�iz. Bir�ok bilim adam� uzayl�larla irtibat kurmakta tedbirli olmam�z gerekti�ini savunuyor. Son 100 y�ld�r radyo sinyalleri yay�yoruz. Sinyaller ���k h�z�yla gezenden d��ar� s�z�yorlar. Bir g�n oralarda zeki bir hayat olursa burada olaca��m�z� bilecekler.

    A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

  1. Evrende yaln�z m�y�z?
  2. Uzayl�larla nas�l ileti�im kuraca��z
  3. Hangi enstit� ara�t�rmalar�na devem ediyor?

 

EVR�MSEL MEKAN�ZMALAR, DE���EN �EVRE KO�ULLARI VE YA�AM DENKLEM�NE, BA�AT, �EK�N�K VE �L�ME PROGRAMLANMI� GENLER, DE����MLERE KAR�I YA�AM KAZANCINA VE KAYBINA PROGRAMLANMI� GENLER ( 4 SAAT 41 Dk )

Gezegenimiz canl�d�r. Antarktika k�y�lar�ndan, Afrika d�zl�klerine kadar b�y�k g�zellikler bar�nd�r�r ve �a��rt�c� derecede �e�itlidir. Fakat karanl�k bir y�n� de vard�r. D�nyadaki hayat y�rt�c�l�kla, rekabetle ve vah�etle doludur. 65 Milyon y�l �nce tropik bir kumsal. Hayatta kalma m�cadelesi devam ediyor. Trodomdik tip dinozorlar kumsalda avlan�yorlar. �lkel deniz ku�lar� bal�k av�ndan d�n�yor. Dalgalar�n hemen alt�ndaki tehlikeli suda kaplumba�alar y�z�yor. En h�zl� ve en atik olan hayatta kal�yor. B�t�n canl�lar gibi onlar da nesillerini devam ettirebilmek i�in �aba sarf ediyor. Tehlikeli olmas�na kar��n kaplumba�alar yuva ya�mak zorunda.Bu kadim ya�am sava��nda her zaman kazananlar ve kaybedenler olmu�tur. Yani hayatta kalanlar ve �lenler. Ama lanetlenenler kaplumba�alar de�il, dinozorlard�. Bug�n dinozorlar�n ya�ad���n�n tek kan�t� fosil kemiklerdir. Fakat hayat devam ediyor. D�nya son 65 milyon y�l i�inde �ok de�i�ti. Kaplumba�alar tropik kumsallara yumurtalar�n� b�rakmaya devam ediyor.De�i�meyen tek �ey ise; ya�am sava��d�r. Y�llar boyunca bir�ok hayvan denizi terk edip karada ya�amaya ba�lam��t�r. Dinozorlar d�neminden bu yana timsahlar �ok az de�i�ime u�rarken, ku�lar �ekilden �ekle girmi�tir. Memelilerde hem fiziksel hem de davran�� bak�m�ndan �e�itlilik g�stermi�tir. D�nyadaki ilk canl�lar ortaya ��kt��� zaman ba�layan tam 4 milyar y�ll�k evrim sava��n�n zaferini kazanm�� gazileridir. Ya�am dram�n�n oyuncular� hep ayn� kalmaz, zaman i�inde zay�f olan yenilerken, g��l� olan kazanm��t�r. Sava��n kurallar� �ok kat�d�r. Di�erlerinin kazanmas� i�in baz�lar�n�n kaybetmesi gerekir. Ancak bu sava�tan galip gelenler aile soy a�a�lar�n� s�rd�rebileceklerdir. Ba�ar�n�n s�rr� nesilden nesile aktar�ld�k�a ya�am devam edecektir. Baz� iskeletler g�zle g�r�l�r derecede benzerlikler ta��r. Ku�lar, k�pekbal�klar� ve kaplumba�alar g�r�n��lerindeki farkl�l�klara ra�men benzerdirler. Afrika�daki k�pekler di�er k�peklerden farkl�d�r. K�peklerin her biri pek �ok a��dan farkl�d�r. Buna k�rklerinin �zerindeki desenler de dahildir. D�� g�r�n��leri genleri arac�l���yla ebeveynlerden gelir.Kal�t�m yolla ge�en ba�ka �zellikler de vard�r. Hayatta kalabilmeleri i�in gerekli olan avlanma d�rt�s� bile do�umdan itibaren programlanm��t�r.Sadece iyi avc�lar hayatta kalabilir. S�r� de bir tek dominant erkek vard�r.Kuyru�undaki g�ze �arpan beyaz �izgileri yavrular�ndan baz�lar�nda da g�r�lebilir.Hayvanlar�n yap�s�n�n her ayr�nt�s�n� genler belirler. Baz�lar� son zamanlarda de�i�ikli�e u�ram�� olsa da �o�unun k�keni eski zamanlara dayan�r ve nesiller boyu s�regelmi�tir.

������ �lk hayat nas�l ba�lad�? Hayat�n ba�lang�c�n� olu�turan ilk genler nas�l ortaya ��kt�?4Milyar y�l �nceki ilkel d�nya; oksijenden ( O2 ) mahrum, oksit bir hava vard�. Erimi� lavlar denizi zararl� hale getirdi. Buna ra�men bu ko�ullar hayat�n temellerinin at�lmas� i�in son derece uygun bir ortam olu�turdu. Kimyasallar ya�mur gibi ya��yor, radyasyon ve ultraviyole ���nlar� gitgide organik bir �orbaya d�n��m��t�r.Sonra bu kaostan d�zen ve karma��kl�k ��kt�. �ok e�siz bir spiral �eklinde molek�l meydana geldi. Kendini kopyalamas�, yok etmesinden daha h�zl�yd�. Bu nedenle �o�almaya ba�lad�. ��te hayat�n k�keni buydu. Kendini h�cre duvar�nda korumaya ald��� zamanda gezegeni de�i�tirecek ya�am olu�maya ba�lad�.3.5 Milyar y�l �nce h�creler g�ne�in enerjisini bir yerlerinde hapsettikleri zaman hayat �i�ek a�maya ba�lam��t�. Okyanuslar�n basit bitkilerle ve onlar�n olu�turdu�u �rt�yle kaplanmas� ve tortular�nda �zerini �rtmesiyle d�nyan�n ilk canl� eserleri olu�tu. Stomolidler. Bu 90 cm�lik tepecikler hayat�n geli�imindeki doruk noktas�d�r. Fakat at�klar sayesinde d�nya ger�ekten de bi�im de�i�tirdi. Yani oksijenle ( O2 ). Bu gaz ozon tabakas�n�n olu�mas�n� sa�lad�. B�ylelikle d�nyan�n ultraviyole ���n�ndan korunan ya�am b�y�k ilerleme kaydetti. Ba�larda oksijen salg�layan bitkiler, oksijen t�keten canl�lar taraf�ndan yenilme tehlikesi ile kar�� kar��ya kalm��lard�r. Terliksi hayvan gibi tek h�creli olu�umlar, bitkilerle beslendi. 2 Milyar y�l �nce bu ilkel hayvanlar g�n�m�zde otlayan hayvanlar�n ayn�s�n� yapt�. Yani bitkileri sindirmek i�in oksijen kulland�lar. Basit organizmadan g�n�m�zde var olan bu canl� �e�itlili�ine nas�l ula��ld�? Ayn� h�crelerin i�birli�i yap�p bir araya gelmesiyle geli�im ba�lad�.H�creler uzmanla�maya ba�lad���nda ya�am ilerleme kaydetti.�ift h�creli, ya�am art�k �ekillenmeye ba�lad�. Derinlerde yer alan genlerle ilerleme sa�land�. Embriyo geli�tik�e baz� genler h�creler ne yaparsa kontrol etmeye ba�lad�. Bu �zel genlerin ortaya ��kmas�yla birlikte v�cutlar b�l�mlerine ayr�ld�. Art�k evrim ba�tan aya�a �ekil almaya ba�lad�. Tam 500 milyon y�l �nce ya�am yeni ve karma��k formda yer almaya ba�lad�. O zaman ki t�rlerin �o�u, g�n�m�ze dek s�regelmi�tir. Denizin dibinde halkal� solucanlar dola��yordu. Ya�am daha detayl� bir hal alm��t�. Sert iskeletleri ve oynak eklemleri olan yeni ve tuhaf bi�imli hayvanlar ortaya ��kmaya ba�lad�. Daha iyi g�zler, ba�ar�l� v�cut sistemi meydana getiren genler ortaya ��kt�. Dinamik hayvan t�rlerinin ortaya ��kmas� ve birbirleriyle beslenmesiyle birlikte ya�am�n h�z� artt�. Savunma hayati bir �nem ta��mas�yla omurga ve di�ler olu�tu. 90 Cm�den daha uzun olan eski denizlerin ba� belas� anakolamis. Bu b�y�k y�rt�c�n�n g�n� say�l�yd�. Yerini Pikaya alm��t�r. Bu k���k canl� bizim omurgal�lar�n atas�d�r. Pikayan�n kaslar�n� destekleyen omurgas� vard�. Hafif ve �evik yap�s� sayesinde kilometrelerce ka�abiliyordu. Pikaya�n�n ya�ad��� d�nemdeki denizde hala omurgas�zlar h�k�m s�rmekteydi. Pikaya�n�n omurgal� soylar� da hayatta kalmay� ba�arm��t�r. Bir k�sm� da evrimle�ip, bal�k olmu�tur. Bal�klar daha parlak ve h�zl� olurken say�lar� da �ok artm��t�r. Kemikleri, omurgalar� ve di�li �eneleri oldu.Deniz �ok daha tehlikeli bir yer haline geldi. Okyanuslar canl�larla dolup ta�arken, el de�memi� kara hala i�gal edilmemi�ti.Bu durum 450 milyon y�l �nce de�i�ti. Denizdeki ya�am d��ar� yay�lmaya ba�lad�. Ankal� yenge�leri ilk karaya ��kan canl�lard�r. K�rkayaklarda ilk kara hayvanlar� aras�nda yer al�r. Yine akrepler de ilk karaya ge�en canl�lard�r. Omurgas�zlar ilk karaya ��kan canl�lard�r. Daha sonra �ift ayakl� hayvanlar karaya ge�mi�lerdir. Ancak �ok b�y�k enerji gerekti�i i�in fazla ileriye gidemediler. B�cekler daha ileriye kadar gidebildi. Bunlar hat�r� say�l�r �ekilde de�i�im g�stermi�lerdir. Yeni genlerin �retiminde farkl� canl�lara d�n��t�ler. Kanatlar� ��kt�. Art�k ya�am havay� da fethetmeye ba�lam��t�r.

�����A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:
  1. D�nyadaki hayat nas�ld�?
  2. Hayatta kimler kal�r? Kimler kaybeder?
  3. Hayatta kalman�n kurallar� nelerdir?
  4. Ba�ar�n�n s�rr� nedir?
  5. �lk hayat nas�l ba�lam��t�r?
  6. Hayat�n ba�lang�c�n� olu�turan ilk genler nas�l ortaya ��km��t�r?
  7. �l hayat�n k�keni neydi?
  8. D�nyan�n ilk canl� eserleri nas�l olu�tu?
  9. Canl� �e�itlili�e nas�l ula��ld�?
  10. Omurgal�lar�n atas� hangi canl�lard�r?
  11. Karaya ilk ge�en canl�lar hangileridir?

 

HAB�L VE KAB�L��N H�KAYES� ALLAH ( C.C )�NUN KAB�L�N KARDE� KAT�L� CEHALET�NE KUSURSUZ �CABET� ( 100 Dk )

������ Habil ile kabilin hikayesi, kutsal kitapta insan� en �ok etkileyen hikayelerden biri. D�nyada ilk insan �l�m�n� anlat�yor. Ayn� zamanda ilk cinayet. Bir karde� di�erini �ld�r�yor. Tanr�n�n bir karde�i di�er karde�e tercih etmesi. Her �ey Tanr�n�n Adem ile Havva�y� cennetten kovmas� ve onlar�n iki �ocuk yapmas�yla ba�lar. �lk do�an �ocuklar� Kabil, �ift�i oluyor. Gen� karde�i ise bir �oban. �ki karde�te ��krediyor. �ki karde�te adaklar�n� sunuyorlar. Kabil kendi ekinleriyle tanr�ya ula�maya �al���yor, Habil ise, Tanr� ad�na kendi s�r�s�nden ilk do�an kuzuyu kurban ediyor. Tanr� Habil�in ada��n� kabul ediyor. G�r�n�r bir sebebi olmadan Kabili�in ada��n� red ediyorKabil daha ba�ar�l� olan karde�ini k�skan�yor. Bunun �zerine Kabil karde�ine k�z�yor ve sald�r�yor, sonra �ld�r�yor. �ncil�de Kabilin karde�ini �ld�rmesiyle Tanr� taraf�ndan lanetlendi�ini anlat�l�yor. Onu sonsuza kadar yuvas�ndan kovuyor ve d�nyada yaln�z ba��na dola�maya mahkum ediyor. En sonunda Kabil Cennet bah�esinin do�usundaki Nod �lkesine yolculuk ediyor.Bir daha yuvas�na asla d�nm�yor.

������ Ara�t�rmalara g�re Habil, temiz bir kalbe sahip, Kabil ise, �eytani duygulara sahip oldu�undantanr� taraf�ndan d��lanm��t�r.Kabil�in Habil�e kini ise; k�z karde�i ile evlenmek istemesi. Asl�nda karde�ini �rnek alaca�� yerde ona kin beslemi�tir. Karde�ini �ld�rmesini ise; i�indeki �eytan s�ylemi�tir. �l�m kavram�n� ona tan�tm��t�r. �eytan Kabil�e �eytani d���ncesini yapt�rd�ktan sonra Havva�ya o�lu Habil�in �ld���n� s�ylemi�tir. Havva �l�m�n ne oldu�unu �eytana sormu�tur. �eytan ise �l�m�; bir daha yemek yememek, ya�amamak birlikte olamamak diye tan�mlam��t�r. Bunun �zerine Havva feryat ederek a�lamaya ba�lam��t�r. Yery�z�nde ilk keder, g�z ya�� bu hikaye ile ba�lam��t�r. G�mme olay� da Kabil�in Habil�i Tanr�dan saklamak i�in topra�a g�mmesi ile ba�lar. Kabil, Habil�i sadece �ld�rmekle kalmay�p, bir d�nyay� da yok etmi�tir. ��nk� Habil�in soyuna da son verilmi�tir. Kabil�in k�z karde�i ile evlendi�i, bir o�ul sahibi oldu�u, bir �ehir kurdu�u ve medeniyetin �����n� yakt��� belirtiliyor. Habil ile Kabil�in hikayesi g�n�m�z i�in b�y�k bir �nem ta��r. ��nk� ilk keder, ilk ac�, ilk ba���lama g�n�m�ze kadar ula�m��t�r.

 A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:  

  1. Kabil�in karde�ini �ld�rme nedeni nedir?
  2. Habil�in ada�� Tanr� taraf�ndan kabul edildi de neden Kabil�in ada�� kabul edilmemi�tir?
  3. Kabil Tanr� taraf�ndan cezaland�r�ld� m�?
  4. Kabil Tanr� taraf�ndan cezaland�r�ld�ktan sonra neler yapm��t�r?
  5. Habil ile Kabil�in hikayesi biz insanlar a��s�ndan �nemi nedir?

  D�NYADAN UZAYA G�� ( 45 Dk )

Birka� bin ( 1000 ) y�l i�inde yeni bir buzul �a�� ba�layabilir. Uzaydan g�k ta�lar� d��ebilir. Be� ( 5) milyar y�l sonra g�ne� geni�leyip �l�rken, d�nya y�zeyini de�i�tirip, denizleri buharla�t�rabilir. D�nya ya�an�lmaz hale gelecektir. Ya kal�p �l�r�z. Ya da terk edip hayatta kal�r�z. Bu bir evrim yasas�d�r. Ya de�i�irsin ya da �l�rs�n. Bu �ok zor bir m�cadele. Uzaya do�ru ilk ad�mlar at�ld� bile. Ancak insano�lu hayat�n� s�rd�recekse, bu ad�mlar yeterli de�il.Uzay yolculu�u ve kendi v�cudumuz yeniden icat edilmek zorundad�r. ��nk� y�ntemler yeterli de�il. Gelecekte insan embriyosunda yap�lar bir de�i�iklikle Mars�n d���k oksijenli ortam�nda ya�ayabilecek insan yaratma olas�l��� var. Galaksinin uzak k��elerini ke�fetmek i�in ak�ll� robotlar g�nderilecek. �nsan �rk� evrim ge�irip, yar� insan, yar� makine yeni t�rlere d�n��ebilir. Bu bilim kurgu de�il, bilimsel ger�ektir. Bu insan �rk�n�n ya�ayabilece�i b�y�k ser�venler olabilir. 200-300 Y�l sonra Mars�ta ya�anabilecek. Bu sadece k�sa s�rede ge�erli olacakt�r. G�ne� �ld���nde uzaklara g�ne�in �tesine gidilecek.Yeni robotlar ve yeni teknolojiler geli�tiriliyor. Yak�n bir gelecekte y�ld�zlara ula�abilecek projelere ad�m at�lacak. Y�ld�zlara ula��ld���nda yeni t�rlerin olu�aca�� ve t�m evreni ara�t�racaklar. Kesin olarak g�r�l�yor. Gezegenimiz zamanla �yle bir hal alacak ki, art�k ya�an�lmaz hale gelecek. B�yle olunca da bizlerde yeni ya�am yerleri ke�fetmeliyiz. Muhtemelen gelecekte 200-300 y�l sonra insanlar Mars�ta ya�ayacak. ��nk� Mars�ta insanlar�n ya�am�n� devam ettirmeleri i�in gerekli karbon ( C ), oksijen ( O ) ve hidrojen ( H ) bulunmaktad�r.

  A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. �nsanlar neden yeni ya�am yerleri aramak zorundad�r?
  2. Nerelere g�� edebiliriz? �nsanlar�n ya�amlar� i�in elveri�li ortam nerelerdedir?
  3. �nsano�lunun ya�amas� i�in en uygun ortam neresidir?
  4. G��� nas�l sa�layabiliriz?

 

 

 

DEPREMLER VE NEDEN� ( 45 Dk )

 

������������� Depremlerin �o�u tektonik plakalar ad� verilen yer kabu�unun devasal plakalar�n hareketi ile olu�ur. Plakalar kar��l�kl� gerildi�inde �ok b�y�k bir bas�n� olu�ur. Plakalar �arp���r. Bir plaka di�er bir plakan�n alt�na girerse yak�nla�an plaka depremlerine neden olur.Deprem de a���a ��kan enerji,onun b�y�kl��� ile de�erlendirilir. B�y�kl�k ne kadar �oksa a���a ��kan enerjide o kadar �ok olur. E�er plakalar yanal d�zlemde yer de�i�tirirse bi�im de�i�tiren fay depremleri olu�ur.Depremlerin ortaya ��kma nedeni; zeminin s�v�la�mas�, sismik yans�ma ve yang�nlard�r. Her y�l birka� milyon depremin gezegeni sallad��� tahmin edilir.Bunlar�n �o�u hissedilmeyen sars�nt�lard�r. Fakat y�lda en az bir defa d�nyan�n herhangi bir yerinde b�y�k bir sars�nt� olu�ur. Bir depremde ortaya ��kan ilk dalgalara �nc�l ya da � P � dalgas� denir. Bu dalgalar zemini sallar, cam� titretirler. Birka� saniye sonra ise; art�� ya da � S � dalgalar� ortaya ��kar. Bunlar depremin enerjisinin b�y�k bir k�sm�n� ta��rlar ve en y�k�c� sismik dalgalard�r. G�l veya deniz gibi su �zerinde �ehir kurulursa, bu t�r yerle�im yerleri de olas� depremlerle kar�� kar��yad�r. ��nk� zemin s�v�la�mas�n�n olmas� ka��n�lmazd�r. Su yataklar�, sismik dalgalar� �eker ve �iddetli bir deprem olmas�na neden olur. E�er kendimizi ve �ehirlerimizi var olan tehlikelere kar�� haz�rlamazsak, o zaman cehennemi ya�ar�z. D�nya n�fusunun yar�s� �ehirlerde ya��yor. Milyonlarca �ehrin y�zlercesi depreme tehlikeli �l��de yak�n. Hepsi i�in yer alt� bombas� �al��maya devam ediyor.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

��

 

  1. Depremler nas�l olu�ur?
  2. Depremler de �iddet �nemli midir?
  3. Depremin enerji ile bir ili�kisi var m�d�r?
  4. Deprem �e�itleri ve �zellikleri nelerdir?

 

 

 

 

FRAVUN KRALLAR VAD�S� ( 68 )

��� Fravun Vadisi M�s�r�n ba�l�ca krallar�n�n g�m�ld��� yerdir. 1.Seti, Ramses, 3.Tutmotiz buraya g�m�lm��t�r. Bu sadece Fravunlar�n hikayesi de�il, ayn� zamanda buray� in�a eden binlerce i��inin, �l�m�n ve h�rs�zl���n, y�k�m�n ve yeniden ke�fin �yk�s�d�r.Yap�m�ndan3500 y�l sonra krallar vadisi benzersiz �yk�s�n� anlat�yor. Krallar vadisinde tam 62 mezar bulunmu�tur. Hepsinde maddi hazineler bulunmasa da bilgi a��s�ndan her biri servet de�erindedir. Vadi y�zeyinin alt� mezarlarala doludur. Pek �o�undaise Tutankanun dandaha �nemli Fravunlar g�m�lm��t�r.Bu Fravunlar de�erli e�yalar� ve hazineleri ile birlikte g�m�l�yorlard�. Nedeni; d�nya hayat�ndan g�venle ��k�p, tanr�lar aras�nda yerini alabilmesi i�in dikkatlice tasarlanm�� yap�lard�r. Bu mezar tek bir amaca hizmet eder. Bu vadiye cesedi mumyalanm�� bir �ekilde alt�n maskesini takm�� olarak gider ve bir mucizeyle yeniden canlan�r inanc�ndad�rlar. Bu s�ra d��� olay b�y�lerin, sihrin,dualar�n yard�m�yla mezarlar�n i�inde ger�ekle�ir.Mezar saraydan daha �nemlidir. Saray da hayatta iken ya�an�r. Ama mezarlarda sonsuza dek.Bu nedenle krallar de�erli e�yalar�yla g�m�l�yorlard�. Hepsi ebedi ya�am i�indi. Krallar vadisi eski M�s�r��n tam kalbinde Vally�in Bat� K�y�s�nda yer al�r. Sadece 5 km ilerde Thebes �ehri bulunur. Buras� M�s�r��n alt�n �a��nda iken Ba�kentiydi.Kral�n mahiyetine ev sahipli�i yapm��t�r.Vadideki mezarlar�n in�a edildi�i, refah�n ve4 zenginli�in merkezidir. Olduk�a geli�mi� vezengin bir �ehirdi. �sa�dan �nce 1279�da �ehir b�y�k bir ac�yla sars�lm��t�r.Fravun 1.Seti �lm��t�r. Krallar vadisine son yolculu

�una ba�lam��t�r. �nce mumyalama i�lemine ba�lanm��t�.Mumyalanma nedeni, �ld�kten sonra geri dirilmeye inanmalar�ndand�.Mumya bedeni koruyucu �zelli�e sahipti. Mumyalama i�lemi 70 g�n s�r�yordu.Bu olduk�a zor ve karma��k �al��mayd�. �nce v�cut suyu al�n�yordu.Sonra t�m organlar ��kar�l�yordu.Vadi 500 y�l boyunca krallar�n mezar� olarak kullan�ld�. Krallar vadisinin g�nde 5000�den fazla ziyaret�isi vard�r. Bu oran �n�m�zdeki y�llarda ikiye katlanacakt�r.

�������� Vadinin gelece�i belirsiz olabilir. Yeni ke�ifler olduk�a insanlar buraya gelmeye devam edeceklerdir. Kayalar�n alt�nda daha neler varkimse bilmiyor.���

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Krallar Vadisine kimler g�m�l�rd�?
  2. Mezarlara saraydan daha fazla de�er verilmesinin nedeni nedir?
  3. Krallar neden de�erli e�yalar� ile birlikte g�m�l�rd�?
  4. Krallar vadisi nerede bulunur?
  5. �l�leri mumyalama nedenleri nedir?
  6. Fravun Krallar Vadisi ziyaret�i bak�m�ndan nas�ld�?

 

 

 

 

B�Y�K PATLAMAKURAMINA NASIL ULA�ILDI�ININ M�KROSKOB�K VE MAKROSKOB�K B�L�MSEL �YK�S� ( 130 Dk )

����

���� 13.7 Milyar y�l �nce evreni harekete ge�iren gizemli bir olay olmu�tur. B�y�k patlama. Her atomun, her y�ld�z�n ve her galaksinin g�rkemli do�u�u. �amandan bilim adam�nab�y�k patlaman�n �tesi. B�y�k patlama kozmik bir evrim teorisidir. Evrenin nas�l evrimle�ti�ini anlat�r. Bilimin evrenin do�u�unu a��klamak i�in ihtiya� duydu�u bilgileri sa�layam�yor.B�y�k patlama asl�nda geni�leyen evrenin ta kendisidir. G�rd���m�z, duydu�umuz, tad�n� ald���m�z her �ey i�te bu sonu�tur. 13.7 Milyar y�l �nce evren atomun en k���k par�as�ndan bile daha k���kt�. �nan�lmaz derecede k���k.Sonra bir �ey oldu. Biranda birden hepsi geni�ledi. ��te her �ey b�yle ba�lad�. Var olu�un ilk an�. �imdilerde buna b�y�k patlama diyoruz. Bug�n profesyonel g�kbilimciler, b�y�k patlama teorisi �zerinde b�y�k tart��malar y�r�t�yor. Ancak bu tart��malar �ok �nce ba�lam��t�r. Daha b�y�k patlamay� kimse duymam��ken, daha kimse g�klerin ne oldu�unu bilmezken, Antik Yunanl�lar, matemati�i kullanarak en bariz kom�ular�m�z olan; g�ne� ve ay ile ilgili detayl� bilgilere ula�m��lard�r. Antik yunanl�lar ayr�ca iki tip y�ld�z oldu�unu fark etmi�lerdir. �o�u sabit, k���k ve birlikte hareket eden y�ld�zlar, k���k bir k�sm� ise; daha b�y�k ve rastgele hareket edenlerdir. Bunlar gezegenlerdir. Yunanl�lar sadece be� gezegen g�rebilmi�lerdi ve bunlara tanr�lar�n ad�n� vermi�lerdir. G�n�m�zde onlar� Romal�lar�nverdi�i isimlerle biliyoruz. MERK�R, VEN�S, MARS, SAT�RN VE J�P�TER�D�R. Evrenin merkezinde de�iliz ama onun i�indeyiz. Ona aidiz ve onu anlamaya �al���yoruz. Koperning, Newton, Einstein, Wilson bize sonsuz bir yapbozun par�alar�n� sundular. Resimdeki yerimizi bulmam�za yard�m ettiler. Hepimiz biyolojik olarak birbirimize, kimyasal olarak d�nyaya ve atomik olarak da evrene ba�l�y�z.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. B�y�k patlama nedir?
  2. Evrenin ilk hali nas�ld�?
  3. G�n�m�zdeki gezegenlerin ad�n� kimler vermi�tir ve bu gezegenler hangileridir?
  4. Evrenle olan ba��m�z� nas�l tan�mlayabiliriz?

�� �����

 

 

�� BEYAZDAN TUZ �RET�M� ( 45 Dk )

   

���������������������� Ewary Adas� Madeni Amerika�n�n en eski madenidir. Meden tuzdan olu�an bir da��n alt�nda a��lm��t�r. Tamam� tuzdan olu�an 14.000 metrelik kubbesi ile Everest�ten daha y�ksektir.1898 Tarihinde a��lm��t�r. Toprak alt�nda ola�an�st� miktarda tuz vard�r. �zellikle de Birle�mi� Devletler (BD) 150 milyon y�l �nce Kuzey Amerika�y� �evreleyen deniz geriye geni� tuz yataklar� b�rakarak buharla�m��t�r. Tuzun �zeri zamanla tortu tabakas�yla kaplan�r. Tuz yataklar� kilometrelerce �teye uzan�r. Ancak tuz tektonik hareketlerle s�k��t�r�ld���nda yukar� do�ru hareketlenen bir maddedir. Ba�ta Ewary Adas� olmak �zere Luizana ve Teksas�ta yer alan y�zlerce tuz kubbesinin tamam� milyonlarca y�l devam etmekte olan bir jeolojik bask�dan olu�mu�tur.Patlay�c� sistemi ile tuz elde edilir.Birle�ik Devletler de ( BD ) her y�l �retilen k�rk ( 40 ) milyon ton tuzun sadece % 4�� yemeklerde kullan�l�r. Tuz, 14.000�den fazla i�lemde kullan�l�r. En�ok bilinenlerinden biri buz ��z�c� �zelli�i. Amerika�da �retilen tuzun % 20�si kaygan yollara serpi�tirilir ve �ok miktarda tuz suyun sertli�ini k�rmak i�in kullan�l�r. T�m d�nyada �retilen tuzun �o�u kimya end�strisinde t�ketilir. Tesislerde i�lenen tuz, onu olu�turan elementlere ayr��t�r�l�r. Sodyum ( Na ) ve klora ( Cl2 ). Bu iki madde plastikten, deterjana, oradan zehirli gazlara kadar her alanda kullan�l�r. Tuz antik �a�lardan beri de�i�ik ama�lar i�in kullan�lm��t�r. M�s�rl�lar�n �l�leri mumyalamalar�ndaki gizli form�l�n ana maddesi tuzdur. Tuz elde etmenin en yeni metotlar�ndan biri de deniz suyu ya da nehir suyunu geride sadece tuz kalana kadar kaynatmakt�r.

��������������������� Tuz fiziksel olarak ihtiya� duydu�umuz, birinci derece de ba��ml� oldu�umuz bir maddedir. G�zya��, ter ve kan�m�zdaki tuz olmasa konu�amaz, yiyemez, nefes dahi alamay�z. Deniz suyunu g�ne� alt�na buharla�maya b�rakarak tuz elde etme y�ntemi bug�n hala kullan�lmaktad�r. Tuz �ift�ili�i ad� verilen bu y�ntem tuz �retimi i�in en g�zel yoldur. Tuz �retmenin di�er bir temiz y�ntemi de sol�syon madencili�idir. Bunu a��r� tuz havzalar� olu�turur. Yemeklerde kullan�lan kaliteli tuz, bu y�ntemle elde edilir. Tuz benzersiz koruyucudur. Sa�l���m�z�n, yiyeceklerimizin, alt�n�m�z�n ve gelece�imizin muhaf�z�d�r. Gelecekte ��phesiz g�steri�li bu mineralden yararlan�lmaya devam edilecektir.

 

 

 

 

�� ���A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

 

 

 

1.       Tuzun b�y�k b�l�m� nereden, hangi madenden �retilir?

2.       Tuz elde etme y�ntemleri nelerdir?

3.       Yemeklerde kulland���m�z tuz hangi y�ntemle elde edilir?

4.       Tuzun canl�lar �zerindeki rol� ve �nemi nedir?

5.       Tuzun kullan�m alanlar� nerelerdir?����

 

 

 

 

D�NYANIN GEZEGENLER�N OLU�UM EVRELER�N�N B�L�MSEL A�IKLAMASI VE CANLILARIN ORTAYA �IKI�ININ B�L�MSEL HAYAT H�KAYES� ( 60 Dk )

�� D�nya uzayda s�z�len dev bir kaya ve su k�tlesidir. Bildi�imiz hi�bir gezegene benzemez. ��nk� ya�am� destekleyen tek gezegendir. Evrende sahip oldu�umuz, s���nd���m�z tek limand�r. D�nya sanki bizim i�in yap�lm��. Bize i�ecek su, yiyecek g�da ve soludu�umuz havay� sunuyor.Buras� bizim tek evimizdir ve ya�amam�z tek ona ba�l�d�r. Her �ey bir toz ve gaz bulutuyla ba�lad�. Bilim adamlar� bu toz ve gaz b�lgelerine molek�ler bulut diyor. Bu bulutlar d�nyadaki bulutlara benzemez. 4.5 Milyar y�l �nce toz bulutu ��kerek g�ne� sistemimizi yaratt�. G�ne�i, gezegenleri ve d�nyay�. Yeniolu�maya ba�layan tehlikelere maruz kald�. G�ne�ten sars�lan par�ac�klardan olu�an f�rt�na. Buna g�ne� r�zgar� denir.G�ne� r�zgar�ndaki par�ac�klar yery�z�ndeki canl�lara zarar veren bir t�r radyasyondur. Yo�un bir g�ne� f�rt�nas� astronotu �ld�rebilir. D�nya ilk olu�urken gezegene �arpan maddelerin a���a ��kard��� enerji,�s� �retti. Is� �yle yo�unla�t� ki kayalar bile eridi. Ergimi� d�nyadaki en hafif elementler y�zeye ��karken, demir dahil en a��r elementler merkeze do�ru batt�. Burada ergimi� bir �ekirdek olu�turdular. ��te bizi g�ne� enerjisinin zararlar�ndan koruyan bu demir �ekirdektir. D�nyan�n olu�umu dramatik ve �iddetli bir s�re�tir. Daha sonra gezegeni eritecek kadar b�y�k bir �arp��ma meydana geldi. Ay d�nyan�n ezeli arkada��. Y�zy�llard�r nereden geldi�i merak edilmi�tir. D�nyaya b�y�k bir gezegen �arpt�. Uzaya �ok say�da par�alar yay�ld�. Bu par�alar disk �eklinde birle�tiler. Uzaydaki ba�ka cisimleri de i�ine alarak ay� olu�turdular. Ay�n olu�mas�, d�nyan�n olu�mas�nda kilit olayd�. D�nya insan�n ya�am�na uygun hale geldikten sonra, yani so�umaya ba�lad�ktan sonra, i�ecek su ve soluyacak hayata d�n��t�kten sonra ilk �nce dinozorlar a���a ��kt�. Bir felaketle yery�z�nden silindiler. Daha sonra ilk insan ortaya ��kt�. D�rt ( 4 ) milyar y�ldan fazla s�r�d�. Ama dondurucu toz ve gaz tabakas�ndan, evrendeki tek s���naca��m�z liman� yaratt�. Evimizi, d�nyay�.

 

 

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

�� �

 

 

  1. �nsanlar�n ya�ayabilece�i d�nya nas�l yarat�ld�?
  2. �lk d�nya nas�ld�?
  3. �lk d�nyaya insan inse ne olurdu?
  4. Is� nas�l olu�tu?
  5. Bizleri g�ne� enerjisinin zararlar�ndan koruyan �ey nedir?
  6. Ay nas�l olu�tu?

 

 

 

 

 

ANNE KARNINDA �NSAN YAVRUSUNUN HAYAT D�NG�S� ( 90 Dk )

 

������������ Erke�in testisleri her saniyede 1000 sperm �retir. Spermin kalitesi erke�in ya�am standartlar�na ba�l�d�r. E�er sigara i�mez, alkol almaz, s�cak banyo yapmaz ve dar i� �ama��r� giymezse daha g��l� spermleri olur. �nsanda en k���k h�cre olan sperm �ok k�sa bir yolculuk yapar. Dakikada 3 milimetre ilerler. Sperm beklemekte olan kad�n yumurtal���na ( v�cuttaki en geni� h�credir.) giderken �nce rahim kanal�na sonra rahme, oradan da yumurtal�klara var�r. Bir kad�n�n yumurtal��� bir yumurtas�n� serbest b�rak�r. Ana rahminde bir fet�s olarak ya�arken bile bu yumurtalardan yapar. Patlayacak bir bomba gibi. �ocukluktan ergenli�e, yeti�kinli�e kadar v�cutta saklan�r. Yap�lan ara�t�rmalar spermin koku alabildi�ini, yumurtay� bu kokudan bulabildiklerini g�stermektedir. Hamile kalma i�lemi 10 saate kadar s�rebilir. Yumurtaya ilk ula�abilen sperm, en h�zl� ve g��l� olan�d�r. Ba��n� yumurta y�zeyinden i�eri sokan ilk sperm ba�ar�l� olur.Yumurtaya giren bu ilk sperm yumurta zar�nda yapt��� bir de�i�iklikle ba�ka spermlerin girmesine engel olur. ��eri girdikten sonra kuyruktan kurtulur. Yumurtan�n �ekirde�ine do�ru ilerler. Bu s�rada iki �ekirdekte birle�ir ve d�llenme meydana gelir. Bu insan� meydana getiren ilk h�credir. 23 Anneden, 23 babadan al�nan genetik kodlar, kromozomlarda saklan�r. �nsan yakla��k 25.000 genlerden olu�ur. Her gen belli bir �zelli�imizi belirtir.Bir �ocu�un cinsiyeti baba taraf�ndan belirlenir. Kromozomun 23.�ifti cinsiyeti belirlemekle g�revlidir. Anneden gelen cinsiyet kromozomu her zaman X cinsidir. Babadan gelen cinsiyet kromozomu iki cins olabilir. X k�z i�in, Y erkek cinsiyetini olu�turur. D�llenmi� yumurta fallop t�p�n�n i�inden ge�erek korunakl� rahme ilerler. D�llenmeden bir g�n sonra yumurta ilk b�l�nmesine ba�lar. �ki set kromozom birbirinden ayr�l�rlar. �ekirdek ikiye ayr�l�r ve h�creler b�l�nmeye ba�lar. H�cre k�meleri fallop t�p� i�inden ge�erken b�l�nme a�amas� devam eder. 4-5 G�n sonra plastosizikiye ayr�lmaya ba�lar. H�crenin d��� plasentay� olu�tururken i� k�mede embriyo geli�meye ba�lar.H�crenin i�indeki k�meler k�k h�creleri olarak adland�r�l�r. Bir ay sonra plastosiz fallop t�p�nden ge�ip, rahmin i�ine yerle�ir. Buras� dokuz ayl�k bar�nakt�r. Hamilelik s�resi �� evreden olu�ur. Birinci evrede ilk �� ay i�inde tek yumurta bebek tasar�m�na d�n���r. Kol, bacak, sinir sistemi, organlar, kaslar d�zenlenmeye ba�lar. 3.Hafta i�inde cenin toplu i�ne ba�� kadard�r. 3.Haftada ceninin sinir sisteminin ba�lang�� ve g�day� alabilmesi i�in kalp olu�ur. 4. Hafta sonunda cenin fasulye b�y�kl���ndedir. Kafada g�r�len siyah noktalar g�zlerin ba�lang�c�d�r. 10-14. Haftada annenin hamilelik durumu hakk�nda bilgi verilir. Art�k bebe�in anne karn�nda geli�imi tamamlan�rken, bir yandan da d�� d�nyaya haz�r hale gelir. T�m geli�imin tamamlayan bebek d�nyaya g�zlerini a�maya haz�r hele gelir. Art�k yenid�nya da ya�am�n� devam ettirmek i�in uyum sa�lamaya ba�lar.

 

 A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

  1. Spermin �zellikleri nelerdir?
  2. Yumurtay� ka� sperm d�ller?
  3. Ceninin olu�um evreleri nelerdir?
  4. Cinsiyeti ebeveynlerden hangisi belirler ve cinsiyeti belirleyen kromozom hangisidir?