Projenin Ad�: Medya Ortam�nda Bulunan Biyolojiyle �lgili �e�itli Bilimsel Filmlerin �ncelenmesi

Proje Y�r�t�c�s�; Suat MENTE�E

Proje Dan��man�;Prof. Dr. Nasip DEM�RKU�

Proje ��in Harcanmas� Planlanan Zaman(toplam ders saati) 14 X4 saat =56 Saat

Giri�
; Y�z�nc� Y�l �niversitesi E�itim Fak�ltesi Biyoloji ��retmenli�i Anabilim Dal� Materyal Geli�tirme Odas�nda haz�rlanan ve Nadidem ve Biyoloji E�itimi web sitelerinde halen internette yay�nlanan  yakla��k  205,5 Gigabayt (yakla��k 342 saatlik 500 filimlik ar�iv) bilimsel film i�inden, ders hocas� taraf�ndan biyolojiyle ilgili yakla��k 30 saatlik  33 film se�ilmi�tir.

Genel Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/video.html
Evrimle �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/ev/ev.htm
Teknoloji ve Toplum �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/fttfm.html
�evre �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/cevt/cevfm.htm
Alan E�itimi ve Ara�t�rma Projesi dersi ��rencileri i�in;Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal  Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)  ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) haz�rlanarak, filmlerin internet  ortam�nda �cretsiz ve rahat izlenerek �zetleri ��kar�ld�.
Ayr�ca filmle ��retim y�ntemine (http://www.nadidem.net/ders/omk.html#koylu) uygun olarak izlenilen filmin derinlemesinde yan�t bulabilece�i sorular dizisi de filme ilave edilmi�tir.

Y�ntem:Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal  Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)  ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) adresinden tek tek izlenerek �zetleri tutuldu. Sonra  izlenen filimim derin i�eriklerinde yan�tlar� bulunan sorular ilave edildi. Daha sonra her �zet bir word sayfas�na yaz�larak �zet sayfas� html uzant�l� �ekilde haz�rland�. Yakla��k 33 tane film i�in (45�er dk�l�k) 30 sayfal�k bir �zet ve sorulardan dok�man haz�rland�. Bu dok�man Macromedia Dream Weawer program� kullan�larak html uzant�l� dok�manlar�n her birisine ait oldu�u filmin internetteki linki at�lm��t�r.
Daha sonra t�m filimler ders hocas� taraf�ndan ��rencilere Biyoloji Materyal Geli�tirme Odas�ndaki filmlerin haz�r flash uzant�l� d�k�manlar� tek tek a��larak Macromedia flash sanal arac� ile her filmin g�rsel ekran�na film �zetinin linki at�lm��t�r. B�ylece 30 tane filmin her birisi i�in birer sayfal�k html uzant�l� dosyalar� ve film isimleri �zerine link at�lm��t�r. Ayn� zamanda her filmin flash dosyas�ndaki g�rsel ekran�na da film �zetinin linki at�lm��t�r.

Sonu� ve ��rencinin Kazan�mlar�; ��rencilerin 5 y�l boyunca g�rd��� biyolojik bilgilerin bir k�sm�n�, izlenen 30 saatlik uygulamaya y�nelik bilimsel biyolojik filmlerin hayattaki kar��l�klar�yla ili�kilendirme, filmlerin pratikteki kar��l�klar�n�n belli bir kesimini muhakeme etme, ��rencilerin biyolojinin uygulama alanlar�na y�nelik bilgileri g�ncellemi�tir. Ayn� zamanda ��renciler filmlerde ��rendiklerini �zetleyerek bilgilerini peki�tirmi�tir. Ayr�ca ��rencilerin Macromedia Dream Weawer ve Macromedia flash programlar�n� kullanmay� ��renmeleri ama�lanm��t�r. B�t�n bu dok�man�n hepsi http://www.nadidem.net ve http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr web sayfalar�nda yay�nlanm��t�r.
 

Ay� �e�itlerinde �zelliklerin Evrimi ve Anatomik Yap�lar� 11

 �� Ay�lar�n �ok geli�mi� bir koku mekanizmalar� bulunmaktad�r. Hatta diyebiliriz ki canlar�lar aras�nda en geli�mi� ve en hassas koku mekanizmalar�na sahiptirler. Boz ay�lar ve kutup ay�lar� kutuplarda, kara ay�lar ise kuzey Amerika da ya�amaktad�rlar. Kara ay�lara hayalet ay�larda denir. Bunlar bir anda kaybolabilirler. Ay�lar�n �ok g��l� pen�eleri bulunmaktad�r. Kara ay�lar n�fusun artt��� yerlerde insanlarla i� i�e ya�amaya ba�lad�lar.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1. Ay�lar�n koku mekanizmalar� geli�mi� midir?

S-2. boz ay�lar nerelerde ya�arlar?

S-3. kara ay�lara ba�ka hangi isim verilir?

S-4. kara ay�lara niye hayalet ay�lar ismini vermi�ler?

S-5. kara ay�lar� insanlarla beraber nerelerde ya�arlar?

S-6. ay�lar�n pen�eleri nas�ld�r?

S-7. kutup ay�lar�na neden kutup ay�lar� ismi verilmi�tir?

 �� �����Hayvan Organlar�n�n Biyonik Sim�lasyonu (�de�le�tirmesi);G�z ve Kolu Mekanize Etmek- �retmek 5�  

�� Maymunlarla yap�lan deneylerde maymunun kolu bilgisayara ba�lanm�� ve maymun kolunu hareket etmek istedi�inde bilgisayarda �e�itli ini� ��k��lar� g�steren �izgilerin olu�tu�unu ve �e�itli seslerin ��kt��� g�r�lm��t�r. Asl�nda bu sesler n�ronlar aras�ndaki elektriksel ate�lenmedir. Ondan sonra beyin sinyalleri bir bilgisayardan ge�iriliyor ve onlar� bir robot koluyla besliyor. Bu kol maymunu ger�ek kolu gibi hareket ediyor. Bu �ekilde her t�rl� �z�rl� insan�n �zr� giderilebilecektir. �imdiki �al��malar yetersiz olsa da ilerde bunlar daha da geli�tirilecektir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  
�� S-1.ilerde biyonik g�z yapmak m�mk�n m�d�r?

�� S-2.biyonik g�z �zerindeki �al��malar yeterli seviyede midir?���

������ ��B�cek Evrimi 23'  

�� B�cekler eklembacakl�lard�r. Bu grupta �r�mcek, kabuklular ve akrep gibi araknidler bulunmaktad�r. Eklembacakl�lar siliviyen d�nemde denizleri terk edip karaya ��kt�lar. Rakipleri olmad���nda bunlar karaya �abuk uyum sa�lad�lar. �lk karaya ��kan eklembacakl�lar araknidlerdir. Daha sonra b�cekler ��kt�lar. Karbonifer de dev kara bitkileri olu�maya ba�lad� ve eklembacakl�larda �ok b�y�d�. ��te bu arada baz� b�cekler u�maya ba�lad�. Bunlar u�malar� sayesinde kolayca yiyecek buldular ve d��manlar�ndan kolayca korunabildiler.  

�� Permianda k�resel bir felaketle kara hayvanlar�n�n t�m� deniz hayvanlar�n�n ise % 95 i kayboldu. Sadece b�ceklerin dokuz t�r� kald�. Triasta s�r�ngenler d�nemi ba�lad�. Ayr�ca �e�itlenmelerde ba�lad� bu d�nemde. Bu metamorfozun da ba�lang�c� oldu. �i�ek a�an bitkiler ��kt�. �i�ekli bitkiler ile b�cekler beraber geli�tiler ve simbiyotik ya�am ba�lad� aralar�nda. �lk b�ceklere ait fosiller trias d�nemine aittir. Bu fosillerin DNA�lar�ndan beklide ayn� t�rler klonlanabilecektir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1. B�cekler hangi grupta yer al�r?

��� S-2. B�ceklerin bulunduklar� grupta ba�ka hangi canl�lar bulunur?

��� S-3. B�cekler hangi devirde karalara ��km��lar?

��� S-4. ilk olarak hangi b�cek t�r� karaya ��kt�?

��� S-5 hangi zamanda dev kara bitkiler olu�tu?

��� S-6. B�ceklerin u�mas� onlara ne gibi avantajlar sa�lad�?

��� S-7. metamorfoz ne zaman ba�lad�?

��� S-8. B�ceklere ait ilk fosiller hangi devire aittir?  

������ �italar �ift�ilerin Hayvanlar�n� Avl�yor �nlem 4�

��talar G�ney Afrika da �ift�ilere b�y�k zararlar vermektedir. ��talar �iftliklere sald�rmaktad�r. Bu durum �ift�ilerin devlete �ltimatom vermelerine ve ��talar�n avlanmas� ile ilgili yasalar�n g�zden ge�irilmelerini istemelerine sebep olmu�tur. Ayr�ca di�er bir dert yand�klar� konu ise ge�imini sa�lad�klar� av hayvanlar�n�n ��talar taraf�ndan avland�klar�d�r. Ama uzmanlar ��talar�n �ok az say�da kald�klar�n� ve kesinlikle ��talar�n avlanmas�na kar�� ��k�yorlar.
��� ��talar karada ya�ayan en h�zl� hayvanlard�r. 3 saniyede saatte yakla��k 80km yol alabilirler. H�zl� ko�malar�n�n sebeplerinden biriside bir anda 4 aya��n� yerden kald�rmas� ve havada kalmas�d�r. Ayaklar�n�n alt�nda �ivi gibi t�rnaklar� bulunmakta bu t�rnaklar fren g�revi g�rmektedir. ��talar h�zl� ko�arlarken kuyruklar�n� tam d�n��lerde kullanmaktad�r.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1. hangi durum Afrika da �ift�ilerin devlete �ltimatom vermelerine sebep oldu?

�� S-2. karada ya�ayan en h�zl� hayvan hangisidir?

�� S-3. ��tlar neyin sayesinde h�zl� ko�arlarken durabilirler?

�� S-4. ��talar kuyruklar�n� ne zaman kullan�r?

�� S-5. Kim ��talar�n avlanmalar�na kar�� ��k�yor?  

�iftlik Hayat� ;�ocuklar�n �iftlikte �e�itli Hayvanlarla U�ra��s� Lama ve M�s�r Yeti�tirmek(�ocuklar ��in) 20�

�� �iftlikte �ocuklar�n ne yapt�klar� ile ilgili birka� �eye de�inece�iz. �ocuklarla beraber bir �eyler yaparken baz� kazan�mlar� kazand�rabiliriz. �rne�in koyun k�rpmas�n�n nas�l yap�laca��, yaparken nelere dikkat edilmesi gerekti�i ve k�rparken y�n�n ne i�e yarayaca��n�, y�nlerin y�kanmas�, i�indeki at�klar�n temizlenmesi ve nas�l kurutuldu�unu ��retebiliriz. Bal�klar�n yakalanmas�, temizlenmesi ve nas�l pi�irildi�ini ��retebiliriz. G�n� belirli saatlerinde hayvanlar�n hayvanlar�n otlat�lmas� ve otlaklardan hayvanlar�n getirildi�ini ��retebiliriz. Tav�anlar�n nas�l yeti�tirildi�i ne ile beslendi�i, bal�k a�lar�n�n nas�l yerle�tirildi�i, yerle�tirirken nelere dikkat edilmesi gerekti�ini ve a�lardan bal�klar toplan�rken nelere dikkat edilmesi gerekti�ini ��retebiliriz. Bir koyunu do�umunu, do�um esnas�nda koyuna yap�lmas� gerekenler ve kuzunun ne ile beslenmesi gerekti�ini ��retebiliriz.
��� M�s�r�n ekimi, ne ama�la ekildi�i, ekiminden hasat zaman�na kadarki s�re�te yap�lamas� gerekenleri beraber yaparak ��retebiliriz. M�s�r�n hasat edilmesi, hasat edilen m�s�r�n danelerinin s�k�lmesi ve m�s�r�n hangi k�sm�ndan hangi ama�la kullan�ld���n� beraber yaparak onlara ya�artarak ��retebiliriz. Ayr�ca m�s�r�n ha�lanmas� veya k�zde pi�irilmesi, beraberce g�zel zamanlar�n ge�irilmesine vesile olabilir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

��� S�1.�iftliklerde �ocuklarla beraber ne yapabiliriz?

��� S�2.�ocuklarla �iftlikte neler yap�l�rsa g�zel zaman ge�irmi� oluruz?

��� S�3.Sizce �iftlik hayat� nas�l olmal�d�r?

��� S�4.Do�ada �ocuklarla beraber ne yap�labilir?

��� S�5.�iftlik hayvanlar�yla ilgili �ocuklara neler ��retilebilir?

 

�� �iftlik Hayat� ;�ocuklar�n �iftlikte �e�itli Hayvanlarla U�ra��s�(�ocuklar ��in)15�

�iftlik insanlar�n�n g�n�n b�y�k �o�unlu�u at �st�nde ge�er. Bunun i�in at�n e�eri iyice ba�lan�r. Buda attan d��meleri engeller. �iftlikte ya�ayan �ocuklar hayvanlarla ilgilenirler. Gerekti�i zaman yemlerini verir ve bak�mlar�n� yaparlar. Bu hayvanlar genelde at, koyun ve s���rd�r. Ayr�ca �ocuklar bazen oyun gibi etkinlikler d�zenleyerek arkada�lar�n� da �a��r�rlar ve ho� zaman ge�irirler. Bu oyunlardan birisi de patatesleri toplama oyunudur. Direkler dikilir. �stlerine patatesler yerle�tirilir. At �st�ndeki �ocuklar patatesleri toplarlar. �lk �nce 4 patates toplay�p biti� �izgisine varan ki�i oyunu kazan�r.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

�� S-1. �iftliklerde insanlar�n g�n�n b�y�k k�sm� nerelerde ge�er?

�� S-2. �ocuklar �iftliklerde ne yaparlar?

�� S-3. �iftliklerde �ocuklar ne t�r oyun oynarlar?

�� S-4.�iftliklerde genelde hangi hayvanlar bulunur?

�� S-5.Patates oyunu nas�l oynan�l�r?

��� Gen� Kalman�n S�rlar�27�

��� Uzun ya�amak i�in b�y�kl�k �nemlidir. Ama ya� bunu engeller. Besinlerle ya�lanman�n ili�kisi vard�r. Ald���m�z kalorileri azaltmam�z daha fazla ya�amam�z demektir. Bir fare normalden % 30 daha az yemek yerse bir fazla ya�ar. Acaba hepimiz daha az yemek yersek daha fazla ya�armay�z. Midyelerde az yiyerek daha fazla ya�arlar. Japonlar �Daha uzun ya�amak i�in hangi besinlerle beslenmeliyiz ?� sorusunun cevab�n� bulmu�lar. Bal�k ya��, ya� peyniri ve soya �r�nlerinden olu�an sa�l�kl� bir beslenme bi�imleri vard�r. Ancak okinawa adas�ndaki insanlar anakara Japonya�ya g�re daha az yemek yerler ve hastal�klara daha az yakalan�rlar. Bunun sebebi h�crelerinde sakl�d�r. Her h�crede mitokondriler bulunur. Besinler ve oksijen reaksiyona girdi�inde serbest radikaller olu�ur ve h�creyi kirletirler ve ya�lanmaya sebep olurlar.��� B�y�k olmak demek yava� metabolik oran ve daha az serbest radikal demektir. Buda b�y�k bir hayvan�n k���k bir hayvana g�re daha az �s� kayb� demektir. Filin v�cudu �s�y� muhafaza etmede �ok yeteneklidir. B�y�k v�cut serbest radikallere kar�� daha dayanakl�d�r. Ku�lar�n metabolizmalar� y�ksek olmaya e�ilimlidirler. ��nk� u�mak i�in y�ksek enerjiye ihtiya�lar� vard�r. Buda daha k�sa ya�amalar�n� gerektirir. Ancak ku�lar ayn� b�y�kl�kteki memelilere g�re �� kat daha fazla ya�amaktalar. Peki, memelilerde eksik olup ku�larda fazla olan nedir? Bu a�amada yine h�crelere d�n�yoruz ve bunun sebebi de gene mitokondrilerdir. Ku�lar�n mitokondrileri daha g��l� ve daha az serbest radikal �retirler.  
�� Kromozomlarda telomerler bulunmaktad�r. H�cre b�l�nd���nde telomerler k�salmaktad�r ve h�creye gen de�i�imi emrini vermektedir. B�l�nmeler giderek yava�lar ve en sonunda durma noktas�na gelir. Bu ya�lanma saatidir. �l�ms�zl�k enzimi diyebilece�imiz bu telomerlerin harekete ge�meleri gerekir.Bunu ba�arabildi�imizde ya�lanmada olmayacakt�r.�� Memeliler b�y�rken beyinleri daha da geli�ir. �zellikle primatlar bu konuda �nde gelir. Canl�lar aras�nda en b�y�k beyne sahiptirler. Kendine has beyin g�c�m�z ayn� zamanda kendi kaderimizi y�nlendirmemiz demektir. Tabi� ki beynimizi kullanabilirsek. Bilim adamlar� ya�lanmadan sorumlu genleri tespit etmi�lerdir. Ancak daha uzun ya�amam�z� sa�layacak genler tespit edilememi�tir. Ancak bu genler meyve sineklerinde tespit edilmi�tir.  
Stresten ka�arak stres hormonu kortizol hormonu seviyesini, d���rebiliriz. G�lmek �ok �nemlidir. Her g�l�� �e�itli hormonlar�n salg�lanmas�n� sa�lar.

���� Daha uzun ya�amak i�in:�

���� * Daha ge� �ocuk sahibi olunmal�

���� * Daha k���k yemek porsiyonlar� yemeli

���� * Cinsel ili�kiye girmek

���� * Zihinsel olarak aktif olmak

���� * d�zenli olarak egzersiz yapmak

���� * antioksidan i�eren yiyecekler t�ketmek gerekir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

�� S-1. memeliler b�y�rken beyinleri de b�y�r m�?

�� S-2.H�cre b�l�nd���nde telomerlerin uzunluklar� nas�l de�i�ir?

�� S-3.ya�lanma saati ne zaman ba�lar?

�� S-4.Daha uzun ya�amak i�in ne yapmal�y�z?

�� S-5. Ku�lar niye kendi b�y�kl���ndeki memelilere oranla daha fazla ya�ar?

�� S-6.Beslenme ile uzun ya�ama aras�nda bir ba�lant� var m�d�r?

�� S-7.B�y�k v�cutlu olmakla ya�lanma aras�nda bir ba�lant� var m�d�r?

�� S-8.Japonlar daha fazla ya�amak i�in nas�l beslenirler?

 

Genetik ve E�itim Tercihlere Dayal� Bilimsel Dahi Olu�turmak K�smen Olas� 46�  

��� Herhangi bir �ocu�u 6 ya��na kadar dahi yapmak �ok kolay. D�hilik gizemli bir yetenek ve do�u�tan m� kazan�l�r yoksa sonradan bir dahi yarat�labilir mi?��
    Bunlar�n IQ seviyeleri �ok y�ksektir. Amerika�da Justine ad�ndaki bir �ocuk �ok k���k ya�lardan itibaren yap�lan IQ testlerinde 160 alm��t�r. IQ testlerinin de�erleri 100 ile 160 aras�nda de�i�mektedir. Daha 3 ya��nda iken bu �ocu�un satran� oynad��� ve buna benzer daha �st d�zey beceri isteyen bir�ok �ey yapt��� g�r�lm��t�r. Justine daha 6 ya��nda iken �niversiteye girmi� ve 12 tane dil konu�maya ba�lam��t�. Bu ya�larda �ocuklarla ilgili konferanslar vermeye ba�lam��, insan haklar� kad�n ve �ocuk haklar� ile projeler haz�rlam��t�r. Yedi ya��nda iken yap�lan IQ testlerinde 298 ald��� g�zlenmi�tir. ��itme seviyesi �ok y�ksek olmas�na ra�men bazen sorunlar ya��yordu. Kendisi ile bir r�portaj yap�ld���nda sorular� anlayamad��� ve a�z�n�n kelimeleri bi�imlendiremedi�i g�r�lm��t�r. Cevap verebilmek i�in bilgisayar�na cevaplar�n� yazd���n� ve orada s�yledi�i g�r�lm��t�r ama emil ile bir soru soruldu�unda bir filozof gibi cevaplar verildi�i g�r�lm��t�r.

�� D�hilik kal�t�msal ise d�hilik i�in uygun sperm ve yumurtalar�n se�ilmesi gerekiyor. Bunun i�inde uygun e�lerin yani genetik a��dan kaliteli genler ta��yan bayan ve erke�in evlenmesi gerekiyor. Amerika�da sperm bankalar� kurulmu�tur. Bunlar�n ama�lar� insanlar�n istekleri do�rultusunda istedikleri zaman istedikleri �ekilde kal�t�msal �zelli�e sahip �ocuk sahibi olmalar�d�r. Bir aile bu sperm bankalar�n�n birinde farkl� zamanlarda 3 tane sperm al�yorlar ve bu �ekilde 2 tane k�z bir tanede erkek �ocuklar� oluyor. K�zlardan birisinin don�r� bir �niversite de bilim adam� ve di�er k�z�n da olimpik y�z�c�. �ki k�z�nda hayatlar�nda �ok iyi i�ler yap�ld��� g�r�lm�� anca erkek �ocu�un ise otistik oldu�u g�r�lm��t�r.
��� �statistiklere g�re iki zeki insan�n evlenmesi ile zeki �ocuklar� olabilir. Ama bu her zaman garanti de�ildir. ��nk� gebeli�in ba�lamas� beraberinde bir�ok tesad�f� genetik bile�enin bir araya gelmesinin sonucudur. Genetik bilimi bir nevi piyangodur. Kad�n ve erkekten gelen kromozomlar�n yar�s� yeni ve d�nyadaki b�t�n canl�lardan farkl�d�r.
�� Peki, �evresel etkenlerin zek� �zerinde etkisi var m�? Buna inanan baz� bilim adamlar� var. Farelerle baz� deneyler yap�l�yor. Miskin fareler bir yere kapan�yor. Spor salonu fareleri ise g�nde 20 dk. Egzersiz yapmalar� sa�lan�yor. Egzersizlerin beyni etkileyip etkilemedi�ini g�rmek istiyorlar. Egzersizlerin beyni etkiledi�i g�r�l�yor.�� Spor salonu fareleri beyne daha fazla kan pompal�yorlar ve daha sa�l�kl� beyne sahip oldular ancak daha zeki fareler olmad��� g�r�ld�. Acaba bu insanlarda da ayn� �ekilde sonu� verecek mi?
��� �nsan beyni milyarlarca n�ronlardan olu�mu�tur. Bunlar�n birbiri ile ba�lant�ya ge�tikleri dendra denilen kollar �ekilleniyor. Bu �ekilde n�ronlar aras�nda ileti�im sa�lan�yor. ��te bu ba�lant�lar zek�n�n kayna��d�r. Farelerdeki deneylerde spor salonu farelerinde beyne giden kan miktar� artt� ancak bu dendralar�n say�s� artmad�. Bu sefer farelere ayn� zamanda fiziksel ve zihinsel uyar� verdiler. Engelli yollardan ge�meleri sa�land�. Ve bunlar�n spor salonu farelerine g�re %25 daha fazla dendralara sahip olduklar� g�r�lm��t�r. Ayr�ca bunlar�n �ok daha zeki olduklar� g�r�ld�.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1.�ki zeki insan evlenirse zeki �ocuklara sahip olabilirler mi?

�� S-2. �evrenin zek� �zerinde etkisi var m�d�r?

�� S-3.Sperm bankalar�n�n amac� nedir?

�� S-4.Dahi �ocuklara sahip olmak i�in ne yapmal�y�z?

�� S-5.Justine kimdir, �zellikleri nelerdir?

S-6.Egzersizler zihni nas�l etkiler?

�� S-7. Sperm bankalar� ahlaki midir veya �lkemizde kurulursa ne d���n�rs�n�z?

�� S-8.Zek�n�n kayna�� nedir?

 

������ Ya�am�n Zaferi Hayvanlarda Cinsellik ve De�i�im 17�  

�� Klonlanm�� hayvanlar�n t�m� ayn� genetik yap�ya sahiptir. Bir v�cudun h�cresi gibidirler. ��talar Yavrular� kolluyor. Eskiden gelen bak�lar bu d�rt�leri kal�pla�t�rm��t�r. Anne ��ta kendi hayat�n� riske atarak aslan�n dikkatini �ekmeye �al���r ve yavrular�n�n ka�mas� i�in onlara zaman kazand�r�r. Yavrular�n� ka��r�rken ayn� zamanda hayat�n� da kurtarmaya �al���yor ve yem olmamak i�in elinden gelen her �eyi yap�yor. ��ta yavrusuna besin getiriyor. Ama bunlar memeli olduklar� i�in ayn� zamanda yavrular�n� s�t ile de beslerler. Annelik duygusu do�al se�ilim dengesince �ekillendirilmi� ve bu sayede genlerine bir gelecek veriyor. Ayn� zamanda yavrular genlerinin bir k�sm�n� babalar�ndan al�rlar.   �� Ku�larda ebeveynler bir arada bulunur ve beraber �al���rlar. E�er ku�larda besin k�tl��� varsa ku�lar aras�nda s�rt��meler ba�layabilir. Maskeli bubi ku�lar� Galapagos Adalar�nda ya�arlar. Bunlarda di�iler iki g�nde iki yumurta b�rak�rlar. Yumurtalar �atlar ve yavrular yumurtalardan ��karlar. Ebeveynler yavrular�na bal�k getirirler. Bazen serseri ku�lar bu maskeli bubi ku�lar�n zorlukla yakalad�klar� bal�klar� �alarlar. Bu civcivlerin birbiri ile s�rt��melerine sebep olur. Ve genelde sonradan yumurtadan ��kan yavru yuvan�n d���na at�l�yor ve y�rt�c� ku�lar�n hedefi olurlar. Boynuz gagal� ku�larda ise tam tersi �ok i�tahl�d�rlar ve s�rt��me yerine bunlarda i�birli�i var.   �mpala gibi hayvanlar s�rekli karma��k geni�lemi� ailelerin tehdidi alt�ndad�rlar. Bunlarda anne baba en y�ksek r�tbededir ve yavrular�n� beslemek i�in ikisi beraber �al���rlar. Termitlerde de i�birli�i vard�r. Bunlarda krali�e termit bulunur. Di�er b�t�n termitler krali�e termite hizmet ederler. Bu krali�e yakla��k on sene ya�ar ve yakla��k �� saniyede bir yumurtlarlar. �lk �nce i��i termitler olur ve bunlar krali�e ar�ya hizmet ederler. Sonra ise yeni krali�e ve kral termitler olu�ur ve bunlar d�nyan�n farkl� yerlerine giderler. Bunlar ebeveynlerin genlerini ileriye ta��rlar. Termitlerde b�y�k bir ittifak var ve bu g�vene ba�l�d�r. �nsano�lu d�nyan�n her yerinde bulunur. Bu a��r� g�vene dayal�d�r. Kutuplarda bile �ok zor �artlarda ya�ayabilirler. Do�al halimizle ��pla��z. Di�er kutuplarda ya�ayan canl�lar her halleri ile kutup ya�am�na uyum sa�lam��lard�r. �nsanlarda ise beyinin var olan beyin ile sosyalle�meyi ��rendik ve �ok zor �artlarda bile ya�amay� ��renmi�iz. Bizler melek de�iliz ve bizde hilede var ancak d�nyan�n her yerinde insanlar�n beraber ya�amas� kar��l�kl� g�vene dayal�d�r. �nsan yarat�ld��� g�nden bu g�ne beyni ile d�nyan�n h�kimidir.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

�� S.1. �mpalalar hangi hayvanlar�n tehdidi alt�ndad�r?

�� S-2.Ne zaman ku�lar kavgalara ba�larlar?

�� S-3.Ku�larda ebeveynler nas�l ya�ar?

�� S-4.Maskeli bubi ku�lar� nerede ya��yor?

�� S-5.Termitlerde sosyal hayat nas�ld�r?

�� S-6.Bubi ku�lar�n�n hangi yavrusu ne zaman ve neden yuvan�n d���na at�l�yor?

�� S-7.hayvanlar�n di�ilerinin yavrular�n� kurtarmak i�in kendi hayatlar�n� tehlikeye atmay� g�ze almalar� hakk�nda ne d���n�yorsunuz. Bunun sebebi ne olabilir?

�� S-8.�nsan do�ada hayat�n� nas�l devam ettiriyor?

 

Hayvan Terapi Uzmanlar� Nas�l �al���r21�  

Bakteriler ba�ka bir bakteriden genetik materyal ald�klar�nda asl�nda ba�ka bir t�rle seks yapm�� oluyorlar. Seks her zaman �reme ile sonu�lanmaz. Baz� canl�larda cinsel a��dan erkekler gereksizdir. Baz� t�rlerde erkekler gereksizdir ama di�iler gereklidir. Kuyruk kertenkelelerde erkekler toptan at�lm��t�r. Seksten ka��nman�n �reme a��s�ndan birden fazla avantaj� vard�r. Mesela enerji harcamazlar. Baz� canl�lar seks yapmadan �rerler ama yinede bu t�rler kur yapman�n ve e�le�menin b�t�n s�k�nt�lar�na katlan�r gibi g�r�n�rler. Bunlar seks yaparak baz� hayati hormonlar� olu�turmak zorundad�rlar. Bu y�zden sadece hareketleri yaparlar. �reme i�in haz�r olamayan di�iler erkek di�i rol�n� oynuyor. �stekli bir kertenkele g�rd�klerinde �stlerine ��k�p �iftle�iyormu� gibi g�r�n�yorlar.Burada tamamen bir genetik aktar�m yoktur. �� Deniztav�an� biseks�el canl�lard�r. Bunlarda iki, deniztav�an� kar��la�t���nda birisi erkek rol�ne b�r�n�yor ve �iftle�iyorlar. Sonra roller de�i�ir ve al�c� verici konumuna ge�iyor. �ift cinsiyetli canl�lar�n avantajlar�ndan biri de �ok say�da yavruya sahip olmalar�d�r.   �� Nemo bal�klar�nda erkek di�iden k���kt�r ve di�iyi korumaya �al���r ama �o�u zaman bunu ger�ekle�tiremez. E�er di�i �l�rse erkek de�i�im ge�iriyor ve yumurta �retmeye ba�l�yor. Peki, bunun yerini kim tutacak. Yeti�kin aile fertlerinden biri erkek oluyor. Her aile hiyerar�isinde Nemo bal�klar bir alt�ndakinin %20 b�y�kl���ndededir. Bunlar cinsiyet de�i�tirebiliyor.   Tek e�lilik canl�lar aras�nda �ok nadirdir. Uzun kuyruklu bayku�lar, antiloplar, �e�itli penguenler, baz� kar�ncalar, firavun fareleri tek e�lidir. Tek e�lili�in sebeplerinden biri de canl�lar�n birbirini korumaya �al��malar�d�r.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.Bakteriler nas�l �o�al�r?

�� S-2.Deniztav�anlar� nas�l canl�lard�r?

�� S3.Nemo bal�klar�nda b�y�kl�k olarak di�i ile erkek aras�nda fark var m�d�r?

�� S-4.�ift cinsiyetli canl�lar�n ne gibi avantajlar�

�� S-5.Nemo bal�klar�nda di�i �l�rse erkek ne yapar?

�� S-6.Hangi canl� t�r�nde erkekler toptan devre d��� b�rak�lm��t�r?

�� S-7. baz� canl� t�rlerinde seksten ka��nman�n ne gibi avantajlar� bulunur?

�� S-8. Hangi canl�da �reme genetik aktar�m ama�l� de�ildir?

����������� �nsanda Neandertallerin Son D�nemi 13�  

��� Neondertal insan ile ger�ek insan ayn� yerlerde ya�am��lard�r. Neondertal insan duraklamaya girmi�ken modern insan geli�me patlamas� ya�am��t�r. Fransa da yap�lan kaz�larda 36.000 ya��nda bir neondertal insan�n kal�nt�lar� bulunmu�tur. Neondertaller k�sa bir s�rede teknolojilerini geli�tiklerine dair bulgular bulunmu�tur. Bulunan bir kurt di�i acaba neondertal insan m� yapm��t�r yoksa modern insan ticaret ama�l� m� geli�tirmi�tir.   Modern insan Avrupa�n�n her yerine yerle�mi� ve neondertal insan� kovmu�tur. Peki, neondertal insan niye kayboldu. Bunun sebeplerinden birisi b�y�k ihtimalle sadece bir alana yo�unla�malar�ndan ileri gelmektedir. Bu tek alana yo�unla�ma onlar� tamamen klimatik ko�ullara ba��ml� yapm��t�r. Acaba modern insan neondertal insana g�re daha m� iyi sava� silahlar�na sahip idi yoksa daha h�zl� �o�al�p ta neondertal insan�n yok olmas�na sebep oldu.   �� Yakla��k 35.000 y�l �nce Avrupa da havalar so�udu. A�a�lar�n say�s�nda azalmalar meydana geldi. Modern insan belki de daha ileri g�r��l� idi ve yak�t� depo etmi�ti. Neondertaller buzullardan ka�arken son u�rad�klar� yerler ispanya ve Portekiz olmu�tu. Art�k okyanus, yollar�n� kesmi�ti. Ve cebeli Tar�k bo�az�ndan Afrika ya ge�ip ge�medikleri bilinmemektedir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1-.Neondertallerin geli�mi� teknolojiye sahip olduklar�na ne kan�t olabilir mi?

�� S-2.Neondertaller niye kayboldu?

�� S-3.Neondertaller neyden ka�m��lard�r?

�� S-4. En son u�rad�klar� yerler nerelerdir?

�� S-5. �imdi d�nyada ba�ka bir insan t�r�n�n olmas� halinde bunlara nas�l davran�rd�n�z?

��

 

����� Kobralar� Avlayan Bal Porsuklar�n Hayat D�ng�leri 25�  

��� Bal porsuklar� y�lan katilleridir ve d�nyan�n en zehirli hayvanlar�n� katlediyorlar. �lk �nce kobray� ba��n� arkas�ndan yakal�yor ve ba��ndan ba�layarak yaln�zca 15 dakikada yiyorlar. Bal porsuklar� genelde Afrika ve Asya da yay�lm��lard�r ancak bunlar�n hakk�nda pek bir �ey bilinmez. Bunlar s�k s�k in de�i�tirdiklerinden g�zlenmeleri zordur.�� Ortam �artlar� k�t�le�ti�inde bunlar yeri kaz�yarak saklan�rlar. �artlar d�zeldi�inde ��karlar ve gitmek istedikleri yere giderler. Bunlar g�nde 40km kat edebilirler. Porsuk y�lana sald�r�rken as�l avantaj� di�leri de�ildir. Onun avantaj� �srarc�l��� ve y�rt�c�l���d�r. Y�lanlar� yerken ilk �nce y�lan�n ba��ndan ba�lay�p zehirli di�lerini yerler. Bazen ba�ar�l� olamayabilir ve porsuk zehirlenebilir. Belli bir s�re hareketsiz kald�ktan sonra kendine gelirler. Buda y�lan zehrine kar�� ba����kl�l�klar�n�n k�vetli oldu�unu g�steriyor. Porsuklar leoparlardan uzak durmaya �al���rlar. Leoparlar porsuklar� g�rd�klerinde sald�r�rlar. Leoparlar porsuklar� avlarken porsuklar �ok dayan�kl�d�rlar ve �l�me �ok direnirler.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

S-1. Bal porsuklar� hangi canl� t�rlerini katlediyor?

S-2.Bal porsuklar� nerelerde yay�l�� g�sterir?

S-3.Ortam �artlar� k�t�le�ti�inde bal porsuklar� ne yapar?

S-4.Porsuklar y�lanlarla nas�l ba�a ��kar ve as�l avantaj� nedir y�lana kar��?

S-5.Porsuklar g�nde ka� km gidebilirler?

S-6.Porsuklar kimlerden korkar?

 

����� Kurba�a ve Ay�lar�n Ya�amak i�in �lgin� Etolojik Davran��lar� 4�  

�� Ay�lar her zaman hayat� do�adan ��renmezler. Bazen profesyonellerden de alabilirler. Bu ��renmelerden ilki a�aca t�rmanmakt�r. Di�eri ise a�a�tan inmektir, ���nc�s� ise yiyecek bulmakt�r. Son ders ise k�� uykusu i�in uygun bir yer bulmakt�r. Bu o kadar da kolay de�ildir. Kutup ay�lar� be� ay k�� uykusuna yatarlar ve bu s�re i�inde yavrular�n� s�tle beslerler. Bunlar inlerinden ��kt�ktan sonra buzlar� k�rarlar ve fok yavrular� ile beslenirler.  
      A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
���� S-1. Kutup ay�lar� ka� k�� uykusuna yatar?
   S-2.Ay�lar hayat� kimlerden ��renir?

����

 

����� Katil Ar�lar�n �stilas� 45�  

Efsaneye g�re bunlar ilk defa g�ney Afrika da g�r�lm��lerdir. Bunlar �abuk uyum sa�larlar ve gittikleri �ok h�zl� bir �ekilde istila ederler. Bunlar sadece insanlar i�in tehlikeli de�ildir. Bunlar ayn� zamanda bal ar�lar�na da zarar verirler.Brezilya bal �retiminde d�nyada �nc� �lke olmak istiyordu. Bunun i�inde k�sa s�rede �ok miktarda bal �reten ar�lara ihtiya� vard� ve bunu ger�ekle�tirmenin yollar�n� bulmaya ba�lad�lar. Bir bilim adam� Afrika ya gitmi� ve ar� t�rlerini ara�t�rmaya ba�lam��t�r. Afrika da katil ar�lar� buldular. Bu katil ar�lar y�lanlara ve bal porsuklar�na bile b�y�k zararlar veriyorlard�. Katil ar�lar insan� soktuklar�nda ilk ba�ta i�nelerini bat�r�yor �ok k�sa bir s�rede �ok fazla miktarda zehir b�rak�yor. Bu zehir k�sa bir s�re i�inde ba����kl�k sistemini ��kertiyorlar. �� Peki, bu ar�lar� normal ar�larda nas�l ay�r�r�z. Bunlar�n. ��neleri genelde benzerdir. Katil ar�lar�n �o�almas� �ok h�zl�d�r. Krali�e ar� binlerce yavruyu �ok k�sa bir s�rede olu�turabilir. Bunlar �ok k�sa s�rede di�er t�rlerin yerini al�yorlar. �� Bir bilim adam� katil ar�lar ile Avrupa ar�lar�n�n geneti�ini harmanlay�p daha verimli bir t�r olu�turmak istemi�tir. Bunlar �iftle�tirilip yeni genetik kombinasyonlara sahip ar�lar olu�turulacakt�. Ama bu brezilyada bir felakete sebep olmu�tu. ��nk� katil ar�lar normal ar�larla �iftle�mi� ve �ok k�sa zamanda b�t�n b�lgeye yay�lm��lard�. Bilim adam�n� yapt��� bu hata d�nyay� tehdit eder duruma gelmeye ba�lam��t�.�� D�nyan�n bir�ok yerinde ar�lar sadece bal �retmek amac�yla yeti�tirilmiyordu. �zellikle tar�m�n yo�un yap�ld��� yerlerde daha iyi �r�n elde etmek i�in bunlar tozla�may� sa�l�yorlar.Bilim adamlar� Avrupal� ar�lar�n Afrika ar�lar�na niye yenildiklerini ara�t�r�yor. Ayr�ca �iftle�me sonucu olu�an melez ar�larda hi�bir de�i�iklik g�zlenmiyordu. Bir ara�t�rmada hem Afrikal� ar�lardan hem de Avrupal� ar�lardan sperm ald�lar ve Afrikal� krali�eyi yapay olarak d�llediler. Krali�e ar� yumurta b�rakt���nda larvalara ay�rd�lar. Yeni olu�an Afrikal� krali�eler 20 g�nde oldular. Ama yeni Avrupal� krali�e ar�lar bir g�n sonra olu�tular. Bu fark �nemsiz g�r�nebilir. Ama kovanda ilk yumurtadan ��kan kimyasal salg�lar�n� salg�larlar. Buda �st�nl�k demektir. �mparatorlukta bir ki�i, h�k�mdar olur. Bu harekete ge�er ve di�er b�t�n ar�lar� �ld�r�r. Ayr�ca bir kene t�r� Avrupal� ar�lar� do�ar do�maz sald�r�r ve kanlar�n� emerler. Ayr�ca ba����kl�k sistemlerini ��kertiyor. Ama katil ar�lar bu vampir keneye kar�� gelebiliyorlar. Ara�t�rmalar do�an�n katil ar�lardan yana oldu�unu g�sterdi.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

 

��� S-1. Katil ar�lar ilk olarak nerede g�r�lm��t�r?

��� S-2.Avrupa ar�lar� Afrika ar�lar�na neden yeniliyorlar?

��� S-3.Ar�c�l�k sadece bal ama�l� m� yap�l�r?

��� S-4.Hangi devlet Afrika ar�lar�n�n d�nyaya yay�lmas�na sebep oldu?

�� S-5.Afrika ar�lar�na hangi canl�lara zarar verir?

�� S-6.Yeni genetik yap�l� ar�lar olu�turulmaya �al���lm��. Peki, niye ba�ar�l� olunmam��t�r?

��S-7.�lk olu�an ar�lar�n ne gibi avantajlar� vard�r?

�� S-8. Sizce ar�lar yok olursa bizi ne gibi felaketler beklemektedir?

 

Kusto'nun Denizdeki Canl�lar�n ve K�pek Bal�klar�n�n Besin ve Hayat D�ng�s�n� De�erlendiri�i 45�

K�pek bal�klar� yava� �rer. Baz� t�rlerin olgunla�mal� 25 y�l s�rebilir. Di�ilerin hamileli�i ise 24 ay s�r�yor. Bal�k t�rlerinin �o�u nefes alabilmeleri i�in solunga�lar�ndan s�rekli su almalar� gerekiyor. Bunu i�in ya s�rekli hareket etmeliler ya da su ak�nt�lar�na kar�� durmal�lar. Hem�ire k�pek bal�klar� ise ender bir t�rd�r. Bunlar solunga�lar�nda suyu pompalarlar ve su i�inde dinlenirken bile solunga�lar�ndan su alabilirler. K�pek bal�klar� insanlar� yemek i�in tercih etmez. Koku duyular� �ok geli�mi�tir. �lk �nce avlar�ndan emin olmak i�in onlar� �s�r�rlar. Bu esnada insan� �ld�rebilirler. �� �iftle�me d�nemlerinde s�r� halinde gezerler. Erkekler di�ileri belirliyor ve kokusunu takip ediyor. Erkekler di�ileri kenara �ekiyor. �iftle�mek isteye erkek di�iyi �s�r�yor. Di�inin derisi kal�nd�r ve pek etkilenmez. Bu �s�rmadan sonra erkek di�i ile �iftle�iyor.   �eki� ba�l� k�pek bal�klar� di�er k�pek bal�klar�yla da besleniyor. �� Yunuslarla k�pek bal�klar� �ok z�t �zellikler bar�nd�r�r. Yunus bal�klar� insanlara �ok benzerler baz� y�nleri ile. Bunlar insanlarla oynayabilirler ve insanlar�n aras�na girmekten �ekinmezler. Bunlar sosyal bal�klard�r ve y�l boyunca �iftle�irler.   Canl�lar�n ya�amlar� birbirine ba�l�d�r ve deniz ya�am�n�n devam edebilmesi i�in k�pek bal�klar�na ihtiya� var. A��r� avlanma sonucu k�pek bal�klar� yok olmak �zeredir. Bu bizim ya�am�m�z� da etkileyecek. K�pek bal�klar�n�n y�zge�lerinde a��r� derecede c�va bulunur. ��te insanlar bu c�va i�in k�pek bal�klar�n� avl�yor. E�er tavr�m�z� de�i�tirirsek k�pek bal�klar�n�n yok olmas�n� engelleyebiliriz.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1. Yunus bal�klar� ile k�pek bal�klar� benzer midir?

S-2.K�pek bal�klar�n�n hamileli�i ka� ay s�rer?

S-3.hangi k�pek bal�klar� yamyamd�r?

S-4.Bal�k t�rlerinin �o�u nefes almak i�in ne yapmal�d�r?

S-5Hem�ire k�pek bal�klar� nas�l nefes al�r?

S-6.K�pek bal�klar� ne zaman s�r� halinde ya�arlar?

S-7.K�pek bal�klar� insanlara neden sald�r�rlar?

S-8. K�pek bal�klar�nda �iftle�mek isteyen erkek ne yapar?

Kafatas� ve DNA Yap�s� Aras�ndaki �li�kinin Bilimsel A��klanmas� 20�  

��� DNA sadece kemik ve kanda de�il di�te de bulunur. Bulunan iki kafatas�n�n ara�t�r�lmas� ve bunlar�n DNA ile olan ili�kileri inceleniyor. Mo�olistan da bulunan iki kafatas� ara�t�r�l�yor. Sa� ve di�lerle yap�lan ara�t�rmalarda di�teki DNA�n�n �ok iyi korundu�unu g�steriyor bunlarda. Neondertallar�n DNA�s� olup olmad��� ara�t�r�l�yor. 30.000 y�l �nce Asya ve Avrupa da Neondertaller ya�ard�. Bunlar�n nas�l kaybolduklar� ile ilgili bir�ok teori bulunmaktad�r. Bu teorilerden ilgi �ekenlerden birisi de modern insanlarla �iftle�tikleri ve bunlar�n bu �ekilde soylar�n�n yok olduklar� ile ilgilidir. Yap�lan ara�t�rmalarda bu iki kafatas�n�n neondertallara ait olmad��� tespit edildi. Yap�lan DNA �al��malar�nda bunlardan birinin farkl� oldu�u g�r�ld�. Bunun sebebi kreatinizim denilen iyot eksikli�inden meydana gelen bir hastal�k olabilirdi. Rahats�zl�k fiziksel ve zihinsel geli�imin durmas�na sebep oluyordu. Di�er bir hastal�kta hirsutizimdir. Bu kad�nlarda g�r�len a��r� k�llanma idi. Bu genetik bir bozukluktur. Sirklerdeki k�ll� kad�nlar bu hastal��� ge�irmi�ler. Bu hastal�kta b�t�n v�cutta k�llanma yoktur. Ayr�ca hipertrokozis ta buna sebep olabilirdi. Bu hem k�llar�n b�y�mesine hem de �enenin ve di�lerin yamulmas�na sebep oluyordu. 19.y�zy�lda bu insanlara kurt adam denirdi. Bu farkl� olan bir bu �ekil bir hastal�k ge�irmi� olabilir ve toplumdan d��lanm�� olabilirdi. Ayr�ca ara�t�rma sonucu bu kafataslar�n�n insanlara ait oldu�u g�r�ld�.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

�� S-1.DNA kemik ve kandan ba�ka nerede bulunur?

�� S-2.Kreatinizim nedir?

�� S-3.Hirsutizim nedir?

�� S-4. H�pertokozis nedir?

S-5.Sirklerdeki k�ll� kad�nlar hangi hastal��� ge�irmi�lerdir?

 

Kalahari Okavango Nehri Boyunca Ya�am

Kalahari Afrika da bulunan bir nehirdir. Okavango ise buradaki bir deltad�r. Okavangonun sular� ta�ar ve kum ��llerini kaplar. Yakla��k 20 bin kilometre karelik bir alan� kaplar. kalaharide bir�ok say�da canl� t�r� ya�amakta .Aslanlar yaz�n sulak alanlar�n �evrelerine gelirler ��nk� bu zamanlarda bufalolar�n buralara gelece�ini bilirler. Aslanlar sudan korkmazlar hele avlar� suyun kar�� d�r. Kartal, timsah, fil bunlardand�r. �� Burada papir�sler bulunur ve bunlar bazen timsahlar� korur. Papir�slerin diplerine do�ru sular berrakla��r. G�n bat�m�ndan itibaren bal�k�� ku�lar sahneye ��kar. K���k bal�klar papir�slerin alt�ndan ��karlar ve genelde timsahlara yem olurlar.   �� Burada meydana gelen yang�nlarda ( yaz�n a��r� �s�nmadan dolay� olur ) papir�slere s��r�yor ve �ok �abuk yay�l�yor. Buradaki canl�lar bu yang�nlarda ya yan�yor ya da suya g�m�l�p kurtulurlar. Bu �ekilde papir�sler yanarken etrafta yeni taraf�nda ise. Kanallar olu�ur veya eski kapanan kanallar a��l�r.Bal�klar�n baz�lar� burada yumurtalar�n� s�� sulara b�rak�rlar. Baz�lar� da yumurtalar�n� derin sulara b�rak�rlar.   Yaz�n a��r� �s�nmadan dolay� su buharla��r ve tuz adalar� olu�ur. Baz� canl�lar bu tuz adalar�nda yuvalar�n� yap�yorlar. A��r� kurakl�ktan dolay� filler sulak alanlara ak�n ediyor.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

 

S-1.Kalahari nehri nerededir?

S-2. Aslanlar yaz�n neden sulak alanlar� tercih ederler?

S-3.Timsahlar nerelerde ya�ar?

S-4. Yang�nlar sonucunda ne meydana gelir?

S-5. Yang�nlar hangi sebepten dolay� ��kar?

S-6. Bal�klar yumurtalar�n� nerelere b�rak�rlar?

S-7. Yang�n esnas�nda baz� canl�lar nas�l korunur?

 

����������� Kar Leoparlar�n�n Ya�am Yerleri ve Hayat D�ng�leri

 

���� Kar leoparlar� Himalaya�larda ya�ar. Baz� film yap�mc�lar� ve insanlar bu leoparlar� g�r�nt�lemek i�in yola ��k�yorlar. �zellikle ara�t�rmalar�n� s�k g�r�nd�kleri yerlerde yap�yorlar. Kar leoparlar�n�n boylar� 2 metreyi bulmaktad�r.Ayr�ca kamuflaj sa�layan k�rkleri kal�nd�r.���� Bu canl�lar�n k�rkleri o kadar kar���k ki bunlar� ay�rt etmek �ok zordur. Ara�t�rmac�lar yaln�z 3360 metrede �al���yorlar ve bazen s�cakl�k - 20 ���◦C^ ye kadar d��ebiliyor. Ara�t�rmac�lar her g�n yakla��k 3 saat t�rman�yorlar bazen bu �ok zor olabiliyor. Ara�t�rmalar her g�n y�ksek yerlere ��k�yorlar ve buralarda yetersiz oksijenden dolay� uyuyam�yorlar. Bunlar uyumak i�in her ak�am al�ak yerlere iniyorlar. Yap�lan ara�t�rmalarda kar leoparlar� kokusunu ta�lara s�r�yor veya b�rak�p belli ediyor. Buralarda besin o kadar az ki bazen b�lgelerinin d���na ��kabiliyorlar. Ancak bazen bu zor olabiliyor. Kar leoparlar� maralarla beslenir. Tibet kurtlar�da maralarla beslenir. Kar leoparlar� kavgalardan genelde ka��n�r. Yaz mevsimi geldi�inde maralar y�ksek yerleri tercih ederler. Kar leoparlar� da bunlar� izlerler. Maralar�n yavrular� oldu�unda art�k leoparlara kar�� korunaks�zd�rlar. Baz� yabanc� avc�lar leoparlar� t�pta de�erlendirmek ve k�rklerinden yararlanmak i�in leoparlar� avlarlar. Buralarda yerli halk ise Budizm ait olan inan�lar�ndan dolay� hayvanlara kar��m�yorlar. �iftle�me d�nemlerinde bu sefer kokular�n� kayalara s�r�yorlar.Bu sefer mesaj benden uzak ol de�il yakla� anlam�ndad�r. �zellikle di�iler ses ��kar�r ve erkek leoparlar�n ona yakla�mas�n� isterler.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1.Kimler leoparlar� g�r�nt�lemek i�in himalayalara gider?

�� S-2. Kar leoparlar� nerelerde ya�ar?

�� S-3.Kar leoparlar�n� birbirinden ay�rmak neden bu kadar zordur?

S-4.Kar leoparlar� yaz�n neden y�ksek yerlere ��karlar?

S-5.Baz� avc�lar neden kar leoparlar�n� avlarlar?

S-6.Yerli halk neden kar leoparlar�na dokunmuyor.

S-7. Ara�t�rmac�lar neden y�kseklerde kalam�yor?

S-8.�iftle�me d�neminde di�iler ne yapar?

�� Kongo�nun Gizemli Havzas�ndaki Nehir Canl�lar�

���� Kongo nehri debisi a��s�ndan amazondan sonra d�nyada ikincidir. Yerli dilde ismi b�t�n nehirleri yutan anlam�ndad�r. Burada �ok say�da canl� t�r� ya�amaktad�r. Burada ara�t�rmalar yapan bilim adamlar� buraya bal�klar a��s�ndan medeniyetin be�i�i diyorlar. Burada ara�t�rmalar yapan bilim adamlar� ilk �nce buran�n haritas�n� ��kar�yorlar. 235 m derinli�indeki nehir d�nyan�n en derin nehridir. Kaplan bal�klar� burada ya�ayan en tehlikeli bal�klar�d�r. Bilim adamlar� da merak en �ok bu bal��� merak ediyorlar.Bu bal�klar�n baz�lar� 70 kiloyu buluyorlar. Bu ekipte kanocularda var. Bunlar teknolojik kanolar� ile nehirde geziniyorlar ve veri almaya �al���yorlar. Burada ilk defa bir bal�k t�r� buluyorlar. Yerliler bu bal��a Mundella guera ismini veriyorlar. Bu bal�k k�r ve tamamen pigmentsizdir. Bu bal�klar� �uana kadar canl� g�ren olamam��. Bal�k��lar bu bal�klar� hep �l� olarak buluyorlarm��. Bu bal�klar�n bu �ekilde �l� olarak bulunmalar�, bunlar�n vurgun yemelerinden dolay� �l�yor olabilecekleri do�uruyor. Ama bal�klar denizde nas�l vurgun yiyor olabilir?�� Kongo nehrin de bu kadar canl� �e�itlili�inin nedeni ne olabilir. Ara�t�rmac�lar da bunu �ok merak ediyorlar. Nehrin farkl� yerlerindeki bu t�r �e�itlili�i acaba tecritten ve h�zl� su ak�nt�lar�ndan olabilir mi idi?Nehrin �ok derin olmas� bal�klar� tecrit etmi� ve bundan dolay� evrimle�me h�zlanm��t�r.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Bilim adamlar� Kongo nehrine ne diyorlar?

��� S-2.Kongo nehrinin derinli�i ka� metredir?

��� S3.Kongo nehrinde ya�ayan en tehlikeli bal�k hangisidir?

��� S-4.Kongo nehrindeki canl� �e�itlili�inin sebebi ne olabilir?

��� S-5.Kongo nehrinde ilk defa bulunan bal���n ismi nedir?

��� S-6. Mundella guera neden �l� olarak bulunuyor.

��� S-7.Ara�t�rma yapan ekipte kanocular ne i� yap�yor?

��� S-8.Sizce suyun h�zl� akmas� t�rle�meyi beraberinde getirmi� olabilir mi?

 

��������� Kunduzlar�n Hayat D�ng�s�

��� Kunduzlar �ok �al��kan canl�lard�r. Odun, ta� ve �al� kullanarak �e�itli yap�lar in�a ederler. Bu yap�lardan di�er canl�larda faydalan�rlar. Kunduzlar sular�n �nlerini kapat�rlar. Erkek ve di�ileri birbirine �ok benziyor. Ama bunlar ba�ka hi�bir canl�ya benzemiyorlar. Ayaklar� perdelidir. Bu perde kunduzlar�n suda rahat�a y�zmelerini sa�lar. Bunlar kemirgen canl�lard�r. Bahar gelip sular y�kseldi�inde sular bar�naklar�n� bozar. Kunduzlar ailece �al���p tekrar kendilerine bar�nak yaparlar. Yavru erkek kunduz b�y�d���nde kendine bir e� bulmak i�in yuvadan ayr�l�r. Ay�lar gen� kunduzlar� yer. Bundan dolay� genelde kunduzlar ay�lardan ka�arlar.���� Anne ve babalar yavrular�na besin getiriyorlar. Genelde besin maddeleri a�a� dallar�d�r. Kunduzlar bu a�a� dallar�n� kemiriyorlar. Midelerindeki bezler bir �e�it salg� salg�l�yor ve lifli besinleri par�alamalar�n� sa�l�yor. Kunduzlar sonbahara do�ru ev yapmak zorundalar. ��nk� k���n donmamak i�in kendilerine bar�nak yapmak zorundad�rlar. Kunduzlar 15cm� kal�nl���ndaki bir a�ac� �ok k�sa bir s�re i�inde kemirebiliyorlar. Sonra bu a�a�lar� k�t�klere b�l�yorlar. Bu k�t�kleri sulara g�t�r�p kendilerine bar�nak yap�yorlar. Kunduzlar i�in sonbahar hasat mevsimidir. K���n beslenmek i�in lezzetli dallar getirirler. Bu dallar� �amura bat�r�p k��a kadar taze kalmalar�n� sa�l�yorlar. K���n yuvalar�ndan besin bulmak i�in ��karlar. ��nk� sonbaharda depolad�klar� besinler onlara yetmeye biliyor.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Kunduzlarda i� birli�i var m�d�r?

��� S-2.Kunduzlar kimlerden ka�arlar?

��� S-3. Kunduzlar a�a�lar� nas�l keser?

��� S-4. Kunduzlar bar�naklar�n� nerelerde yapar?

��� S-5.Kunduzlar ne ile beslenir?

��� S-6.Kunduzlar a�a� dallar�n� nas�l sindiriyor?

��� S-7.Kunduzlar a�a� dallar�n� k���n neden �amura bat�r�rlar?

��� S-8.Kunduzlar�n ayaklar� neden perdelidir?

 

��� ������Kurba�alar, Yok Olan Deniz Canl�lar� ve Su Ekosistem Tedavisi

���� Sulardan �rnek almak i�in en iyi yerler k�talar�n ortas�, batakl�klar ve g�lc�klerdir. Bilim adamlar� buralarda leopar kurba�alar�n� ar�yorlar. Bunlar�n say�lar� azalmaktad�r. Bu canl�lar sa�l�kl� g�r�n�yor. Ancak �reme organlar�nda anormallikler g�r�ld�. Baz� erkek leopar kurba�alar�n testislerinde yumurtalar geli�iyor. Bunlar hermafrodit canl�lard�r. ��� Amerika da tar�mda yabanc� otlarla m�cadele etmek i�in kullan�lan atrazin ilac�n�n bu kurba�alara zarar verildi�i d���n�l�yor. Bunu ispatlamak i�in atrazinli ve normal sularda ya�ayan leopar kurba�alar�n� k Normal sulardaki erkek leopar kurba�alar� normaldi. Ama atrazinli sulardan al�nan erkek leopar kurba�alar�n�n hepsinin hermafrodit oldu�u g�r�ld�. Yap�lan ara�t�rmalarda atrazin ilac�n�n testosteron hormonunu �strojene d�n��t�rd���n� g�rd�ler. G�nl�k ya�ant�m�zda kulland���m�z suyun i�indeki kimyasallar�n etkisini ortaya ��karmak �ok zordur. Hayvanlar� etkileyen kimyasallar bizi de etkiler. A��r� klorlu sulardan i�en kad�nlarda d���klerin �ok fazla oldu�u g�r�l�yor. Bu sular�n erkek �reme sistemleri �zerindeki etkileri inceleniyor. Bir�ok yerden sperm �rnekleri al�nd�. Baz� yerlerdeki sperm kalitesinin �ok d���k oldu�u g�r�ld�. Acaba bu kalite d���kl��� hava kirlili�inden kaynaklan�yor olabilir mi idi. Ama bu d���k kaliteli spermlerin al�nd��� b�lgede havan�n daha temiz oldu�u g�r�ld�. Ama bu b�lgelerin �evrelerinde �iftlikler vard� ve bundan dolay� kimyasallar �ok kullan�l�yordu. Peki bu kimyasallara erkekler nas�l maruz kal�yordu. Ara�t�rmalar b�t�n erkeklerin ayn� musluk sular�ndan bu kimyasallar� ald���n� g�steriyordu. Erkeklerin bu kimyasallardan korunmas� i�in bu sulara hi� kimyasal kat�lmamal�. Tar�mda kullan�lan g�breler ve di�er �e�itli kimyasallar tar�mdan daha iyi verim almak i�in kullan�l�yor. Bu kimyasallar sulara ula��yor. Bu kimyasallar�n kar��t��� sulardaki canl� t�rleri zarar g�rmektedir. Bunun i�in m�mk�n oldu�unca do�al g�breler kullan�lmal�d�r.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.Atrazin hangi ama�la kullan�l�r?

�� S-3.Atrazin leopar kurba�alar�na ne gibi zararlar verir?

�� S-2.Erkeklerin sa�l��� i�in musluk sular�na ne yap�lmal�d�r?

�� S-4.Sulardan en iyi �rnekler nerelerden al�n�r?

�� S-5.Tar�mda kullan�lan kimyasallar sulara nas�l ula��yor olabilir?

�� S-6.Kimyasallardan korunmak i�in tar�mda ne t�r g�breler kullan�lmal�d�r?

�� S-7.A��r�l� klorlu sulardan i�en kad�nlarda hangi olumsuzluklar g�r�l�r?

�� S-8.G�n�m�zde end�stri ve kanalizasyon at�klar� sulara b�rak�lmaktad�r. �lerde su s�k�nt�s� ile ba� ba�a kalabilir miyiz? Nedenleri ile anlat�n�z.

��

���������������������� Mantar Nedir Nerelerde Ya�arlar

G�n�n her saati mantarlarla i�i i�eyiz. ��imizde y�zden fazla mantar bulunur. Mantar t�rleri maya, do�a mantar ve k�lt�r mantar�d�r. Bunlar en �ok bilinendir. ���� K�f mantarlar� evimize geldi�inde bize sorunlar ��kar�yor. Hatta bizi �ld�rebilirler. K�f temizleme Amerika da �ok b�y�k bir sanayidir. Burada uzmanlar hal�lar�, duvarlar�, yerleri k�flerden temizlerler. Ev temizlemede �nce bir uzman gelir evdeki k�flerden �rnekler al�r ve laboratuarda inceler. Sporlar k�flerin hava yolu ile yay�lma ara�lar�d�r. Ayn� zamanda bunlar tohumlar gibi mantarlar�n �reme organizmalar�d�r. Evlerde en �ok banyo k�fleri bulunur. �zellikle bunlar di�er k�fler i�in uygun ortamlar olu�tururlar. Bunlar� �ama��r suyu ile temizlememek gerekir. Bu yarardan �ok zarar getirir. �zellikle bu y�zeyde kal�r. �ama��r suyu su ile kar���r ve yarardan �ok zarar getirir. Kesin ��z�m i�in �nce ortam�n kurutulmas� gerekir. �� Mantarlara do�ada bu�day ve arpa gibi tah�llara da �ok zarar veriyor. Bu mantarlarla sava�mak i�in di�er mantar �e�itleri kullan�l�yor. Ayn� zamanda baz� zararl� b�ceklerle sava�mak i�inde mantarlar kullan�l�yor. Baz� mantar t�rlerini besin olarak biz insanlarda kullan�r�z. Bu mantarlar seralarda yeti�iyor. Bu seralar�n genelde camlar� yoktur. Buralarda nem, karbondioksit ve �s� dengesi sa�lan�yor. Buralarda mantarlar yeti�tiriliyor ve sat��a sunuluyor. �la� sanayisinde de ayn� �ekilde mantarlar kullan�l�yor. C13 bisodizel �retiyor. Yak�n zamanda bu bisodizeli ara�lar�m�zda kullanabiliriz. Bu biyodizel de�ildir. Biyodizel bitkilerden elde ediliyor.

�� ��r�k��l mantarlarda bulunur. Bunlarda hayvan ve bitki kal�nt�lar�n�n topra�a kar��mas�n� sa�larlar. Bu �ekilde topra��n inorganik madde a��s�ndan zenginle�mesini sa�larlar.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.K�f mantarlar� ne zaman bize sorunlar ��kar�yor?

�� S-2.Mantarlar do�ada hangi bitkilere zarar verir?

�� S-3.Evlerimizdeki mantarlar� temizlemek i�in neden �ama��r suyunu kullanmamal�y�z?

�� S-4.Hangi mantardan bisodizel elde ediliyor?

�� S-5.Mantarlar kimlerle m�cadelede kullan�l�r?

�� S-6.Biyodizel ile bisodizel aras�ndaki fark ka�t�r?

�� S-7.Mantarlar�n topra�a faydalar� nelerdir?

�� S-8.Mantarlar d�nyada olmasa idi ne olurdu?

Marujiana, Esrar Otunun(Cannabis Sativa) Bilimsel Y�n� Ve Madde Ba��ml��� Sorunu ��

E�er birisi elinde k���k tohumlarla gelseydi ve bize deseydi al bu tohumlar� ek. Bunlardan halat, kuma� ve k���t yap�labilir. Hastalara yard�mc� olabilir ve keyif verir deseydi tohumlar� al�r m� idik. Yoksa b�rak�r m� idik. ��te marujiana b�yle bir �eydir. Esrar yap�m�nda kullan�ld��� i�in yasaklanm��t�r. Ka�ak��lar ormanlar�n gizli yerlerinde marujiana veya bilimsel ad� cannabis sativa olan bitkiyi yeti�tiriyorlar. Askerler ve emniyet g��leri birle�ik devletlerde bu ka�ak esrar otu tarlalar�n� bulmak i�in ke�ifler yap�yorlar. �reticiler b�y�k kar elde etmek i�in ekiyorlar. Florida da baz� evle esrar otu i�in sera olarak kullan�l�yor. Art�k insanlar yapay iklim �artlar� yap�yorlar ve �ok verim al�nan bitkiler �retiliyor. Ayr�ca seralarda y�lda 3-4 defa �r�n elde edebiliyorlar.�� Hint keneviri de denilen bu bitki acaba neden bu kadar arzulan�yor. �lk defa �in de kullan�lm��. Kan beyine gitti�inde THC akci�erlere giden duman k�lcal damarlardan kana kar���r. Kan beyne gitti�inde THC resept�rlere tutunur. Keyif verici etkiler ilk 10 saniye i�inde hissedilir. Ama kimsenin deneyimi ayn� de�ildir. En yayg�n g�r�len etki zaman�n yava� akmas�d�r. Mek�n geni� g�r�l�r. Cinsellik, maneviyat ve t�m duygular g��lenmi� gibidir. Ayn� zamanda endi�eye, paranoyaya, kalp ritminde anormalliklere ve genel rahats�zl�klara neden olabiliyor. Uzun s�reli kullan�m�nda haf�za kayb�na, okul performans�nda d��me ve solunum yolu sorunlara neden oluyor. Ama talep hi� azalm�yor. Kảr da azalm�yor. D�nyada en fazla kullanan �lke Kanada d�r. Hollanda belli miktarda bulundurmay� serbest b�rak�yor. �spanya ve Portekiz de biraz toleransl� davran�yor. ABD de ise tamamen yasaklanm��t�r. Kesin olan bir �ey var ki �imdiki marujiyanalar�n atalar�na hi� benzemedi�i ve alt�n de�erinde oldu�udur. Peki, �imdi bu tohumlar� al�r m�yd�n�z?  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.Esrar otunun di�er isimleri nelerdir?

��� S-2.Esrar otu ABD de nerelerde yeti�tirilir?

��� S-3.Esrar otu ilk defa nerede kullan�lm��?

��� S-4.Uzun s�reli esrar otu kullan�m�nda haf�zada ne gibi de�i�iklikler g�r�l�r?

��� S-5.Esrar d�nyada hangi �lkelerde belli bir miktarda bulundurulmas� serbest b�rak�lm��t�r?

��� S-6.Esrar kullan�ld���nda v�cutta ne gibi de�i�iklikler g�r�l�r?

��� S-7.Esrar neden yasaklanm��t�r?

��� S-8.Esrar otu yeti�tirilmesi ve sat�lmas�n� nas�l kar��lars�n�z?

 

M�zik Dehas�na Sahip �ocuklar�n Davran��lar�, Dehal�k Do�u�tan M� Sonradan M� Kazan�l�r 46�

��� K���k ya�ta �e�itli m�zik aletleri �alan �ocuklar acaba �ok �al��arak m� bu yeteneklerini kazanm��lar yoksa bu yetene�ini do�u�tan m� kazanm��lar? M�zik aletleri �alan insanlar�n �alma esnas�nda beyinleri �ok �al���r. Ayr�ca beyincikleri daha b�y�kt�r. V�cudumuz iki beyin yar�m k�resi taraf�ndan kontrol edilir. Corpus callosum daha fazla sinir lifi bar�nd�r�r. Corpus callosum iki yar�m �re ars�nda uyumu sa�l�yor. Do�ru yeti�tirilen her �ocuk b�y�k bir m�zisyen olabilir diyor baz� bilim adamlar�. �� Bir sosyal hizmetler uzman� ABD de 16 ya��ndaki bir k�z �ocu�unun iyi y�r�yemedi�ini ve konu�amad���n� g�rm��t�r. Bu �ocu�un annesi �ocu�u bir yere hapsetmi�ti. Bir dilbilimci, bu k�z �ocu�unun normal ya��tlar�na yeti�ip yeti�meyece�ini merak etmi�lerdi. Daha sonra bu �ocu�un olup bitenleri anlayamaya istekli oldu�u g�r�ld�. Bu k�z �ocu�u baz� �eyleri ��rendi. Ama hi�bir zaman dilbilgisini ��renemedi. Beyin geli�iminde �ok �nemli olan bir evreyi ka��rm��t�. Hayat�m�z�n ilk birka� beyin h�creleri aras�nda baz� ba�lant�lar kurulur baz� ba�lant�lar ise kopar. 3 ya��ndaki bir �ocu�un beyin h�creleri aras�ndaki ba�lant�lar bir yeti�kininden daha fazlad�r. Do�ru �ekilde �al��abilmesi i�in beyin h�creleri aras�ndaki hangisinin kesilece�i hangisinin kurulaca��na karar verir. Kontrol edilmesi gereken ba�lant�lar vard�r. Kullan�lan ba�lant�lar devam eder kullan�lamayanlar ise kesilir. Bu �ocuk anne ve babas� ile konu�amad��� i�in bu evreyi ka��rm��t�r. Bir �ocuk bir �eye ilgi duymu�sa haz�r hale gelmi� demektir. Bilim adamlar� beyinleri uyar�lan �ocuklar�n beyinlerindeki de�i�imleri g�rmeye �al��t�lar. �zellikle 3. ve 6. aylarda bir de�i�iklik g�r�lmedi. 15. ayda ise farklar belirginle�iyordu. 5. y�ldan sonra ise farklar iyice belirginle�iyordu. Bundan sonras�nda beyinleri daha fazla uyar�lan �ocuklar�n ileriki ya�larda daha iyi meslekler edindikleri g�r�ld�. Buda �ocuklara daha k���k ya�larda e�itim verilmesi gereklili�ini g�steriyor. �st�n yetenekli insanlar y�ksek motivasyona sahiptirler ve yapt�klar� i�lerden zevk al�rlar. Genelde bir i� yaparken yard�m almak istemezler. Beklide bu kendi hayatlar�n� kontrol etme iste�idir. Ayr�ca bu �ocuklar okullarda sorunlarda ya��yorlar. Mesela arkada�l�k ili�kileri vb. �� Ergenlik yetenekli �ocuklar i�in bir engeldir. Burada da beyin h�creleri aras�ndaki ba�lant�lar kesiliyor. Bir �ocu�un kalbi ve hayal g�c� yapabileceklerinin s�n�r� yoktur.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��S-1.M�zik aleti �alan �ocuklar�n beyincikleri nas�ld�r?

��� S-2.Beynimiz ka� yar�m k�reden olu�ur?

��� S-3.�ki beyin yar�m k�resi aras�nda ne bulunur?

��� S-4.Herkes b�y�k bir m�zisyen olabilir mi?

��� S-5.Beyinleri iyi uyar�lan �ocuklar ilerde daha iyi mesleklere mi sahip olurlar. Neden?

��� S-6.On alt� ya��ndaki k�z �ocu�u neden gramerli dili ��renememi�tir?

��� S-7.Belli d�nemlerde beynimizdeki ba�lant�lar�n kesilmesi veya devam etmesi nelere ba�l�d�r?

��� S-8.Corpus callosum olmasa idi ne olurdu?

�����

����� �nemli Baz� T�rlerin Ya�am d�ng�leri 24�

��� Boz ay�lar normalde yaln�z dola��rlar. Ama �artlar uygun oldu�unda bir araya gelirler. �zellikle sular �ekildi�inde boz ay�lar buralarda bal�klar� ararlar. K�pek somunu bal�klar sakin su kaynaklar�na do�ru Alaska k�rfezinin ak�nt�s�n�n tersine y�zerler. Buralarda yumurta b�rak�rlar. Boz ay�larda bu esnada bal�klar� avl�yorlar. Bu �ekilde besin ihtiya�lar�n� kar��l�yorlar. Boz ay�lar� ayr�ca sulara dal�p bal�klar� avlayabiliyor. �zellikle somon bal�klar� yumurtlarken �l�yorlar. Bu boz ay�larda bunlarla besleniyor. Tuzlu su timsahlar�n�n koku sistemleri geli�mi�tir. Yumurtalar�n� topra��n alt�na b�rak�rlar. Yumurtalar� kaz yumurtas� b�y�kl���ndedir. Yuvan�n s�cakl�k derecesi olacak yavrunun cinsiyetini belirliyor. S�cakl�k 30 dereceye kadar olursa Yumurtadan di�i geli�ir. Bu s�cakl���n �st�ndeki s�cakl�klarda ise erkek timsahlar olu�uyor.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.Boz ay�lar ne zaman bir araya gelirler?

��� S-2.Boz ay�lar hangi bal�klarla beslenirler?

��� S-3.Tuzlu su timsahlar� yumurtalar�n� nerelere b�rak�rlar?

��� S-4.Tuzlu su timsahlar�nda yuvan�n s�cakl��� ne �zerinde etkilidir?

��� S-5.Tuzlu su timsahlar�nda s�cakl�k 30 ◦C�in �st�nde ise yavrunun cinsiyeti ne olur?

�� �r�mceklerde �l�mc�l �iftle�me 25�

Di�i �r�mcek beslenme esnas�nda �t�n dikkatini besine verir. Erkek ise bu esnada di�iye yakla��r ve �iftle�ir. Bu esnada di�i besini ne kadar fazla zamanda yerse erkek �r�mcekte bu esnada o kadar fazla sperm salg�lar ve di�iye aktar�r. Erkek �iftle�tikten sonra �l�r. ��nk� di�i erke�i �s�r�yor ve b�t�n zehrini onun i�ine b�rak�yor. Bu �ekilde di�i erke�in b�t�n i�ini emiyor. �r�mceklerde seks �l�mc�l bir oyun olmas�na ra�men bazen erkekler �iftle�meden zarar g�rmeden kurtuluyorlar.Ama yinede di�inin erke�i �ld�rmeyeceklerinin hi�bir garantisi yoktur. Erkek �iftle�mek istedi�inde erkek dans hareketleri yapar. Bu �ekilde di�iye mesaj veriyor. Yani kendisinin di�i ile �iftle�meye lay�k oldu�unu g�stermek istiyor. Tarantulalarda �iftle�me esnas�nda di�i erke�i �ld�rebilir. Erkek tarantula �n ayaklar�n� sevgilisinden korunmak i�in kullan�r. Erkek tarantulalar i�lerini bitirdiklerinde h�zl� bir �ekilde uzakla��rlar. Kurt �r�mce�i erke�i tango yapar gibi di�iye yakla��r. Di�iyi bir yandan di�er yana �evirir ve spermlerini dokuna�lar�yla �ylece b�rak�rlar. Sonra di�iyi �b�r yana �evirir ve spermlerini di�er yana b�rak�r. Di�i sonra yumurtlar. �r�mceklerin d�nyas� tehlikeli bir d�nyad�r. Hatta buna a�k�n tehlikeli d�nyas� da denilebilir. Yakla��k �r�mcekler 400 milyon y�ld�r bu �l�mc�l �iftle�melerine vard�r ve say�lar� da �ok fazlad�r.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1. �r�mceklerde erkekler �iftle�tikten sonra neden �l�r?

��� S-2.Erkek �r�mcek �iftle�mek istedi�inde ne yaparlar?

��� S-3.Erkek tarantulalar �iftle�me esnas�nda di�inin �s�rmas�ndan korunmak i�in ne yapar?

��� S-4.Kurt �r�mce�i di�iye nas�l yakla��r?

��� S-5.�r�mceklerin d�nyas�na neden a�k�n tehlikeli d�nyas� denmi�tir?

Panterlerin Pumalar�n Ve �nsanlar�n Ya�am Alanlar�n�n Kesi�mesinin Ac� Sonu�lar� 46�

��� Pumalar �etin avc�lard�r. Yeti�kinler 25-90kg aras�nda de�i�irler ve kendirlinden be� kat b�y�k olan bir geyi�i ala�a�� edebilirler. B�y�k kediler kendilerinden k���k hayvanlar� da avlarlar; ku�lar, tav�anlar vb. bunlar ortalama iki y�lda bir insanlara sald�r�rlar. Bunlar g�nde 16km kat edebilirler. Bunlar kolay b�lgelerini terk etmezler. B�lgelerini terk ettiklerinde bazen di�er pumalarla k�ran k�rana bir kavgaya giriyorlar. Acaba pumalar insanlara neden sald�r�yor? ��nk� pumalar insanlar� avlar� olarak g�r�yorlar. Bunlar avlar�n� yakalad�klar�nda �ok vah�i olurlar. Sadece �ocuklar i�in de�il yeti�kinler i�inde �ok tehlikelidirler. Y�rt�c� hayvanlar ya�amak i�in �ld�rmek zorundad�rlar. �o�u kedi gibi pumalarda kurbanlar�na yakla��rken kamuflajlar�n� kullan�rlar. ��nk� ci�erleri �etin kar��la�ma ve uzun kovalamalar i�in gerekli dayanakl�k i�in �ok k���kt�r. Bu y�zden bunlar sald�r� avc�s�d�r ve yok etme yetene�ine sahiptirler. Bunlar avlar�n�n �st�ne atlarlar ve av�n�n boynunun arka taraf�na sald�r�rlar. �zellikle av�n buradaki damarlar�n� keserler ve avlar�n� hareketsiz b�rak�p �ld�r�rler. �� Pumalar �ok h�zl�d�r. �ne do�ru 13m yukar�ya do�ru ise 5m s��rayabilirler ve �ok g��l�d�rler. Av�na sald�r�rken ayaklar�n� av�n�n ba��n� koparmak i�in kullan�rlar. �nsanlara sald�ran pumalar genelde gen� pumalard�r. Bunlar tecr�besizdirler ve ger�ekten bunlar �aresizdir. Pumalar�n as�l avlar� geyiklerdir. Anneleri de bu geyiklerle beslenmelerini ��retir yavrular�na. Ama bu gen� pumalar �o�u zaman geyikleri bulamazlar ve di�er memelilere sald�r�lar. Her �eye ra�men pumalar su�lu de�ildir. �nsanlar�n kendilerini ve �ocuklar�n� korumalar� gerekiyor. Ayr�ca vah�i hayat�n oldu�u yerlerden uzak durmalar� gerekiyor  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

S-1.pumalar neden sald�r� hayvanlar�d�r?

�� S-2.Pumalar havaya do�ru ka� cm y�kselebilirler?

�� S-3.Pumalar�n insanlara sald�rmas�nda ve yaralamas�nda kimler su�ludur?

�� S-4.Pumalar insanlara sald�r�rken ilk �nce ne yaparlar?

�� S-5.Pumalar g�nde ka� km kat edebilirler?

�� S-6.Y�rt�c� hayvanlar niye sald�r�r?

�� S-7.Pumalar insanlara neden sald�r�r?

�� S-8.Pumalar�n a��rl��� ortalama ka� kg d�r?

Salg�n Hastal�klar Lejyoner Hastal��� Besin Zehirlenmesi D�ng�s� 45�

27 Temmuz 1976 Pensilvanya da bir hastan�n ci�eri �demle doluydu ve �l�mle pen�ele�iyordu. Ate�i s�rekli y�kseliyor, doktorlar ilerlemi� zatureden ��pheleniyorlard�. Ama yan�l�yorlard�. Amerika da bir �ehirde finansal krize sebep olacak ve 29 ki�inin �l�m�ne sebep olacak hastal�ktan habersizdiler. Kore de sava�an bir asker bir parti d�zenlemi�ti. �� g�n sonra eve d�nd�klerinde ate�i y�kselmi�ti ve hastaneye kald�rd�lar. Doktorlar hi�bir �ey anlam�yorlard�. Birka� saat sonra emekli askerin �ld��� g�r�ld�. Ayn� hastal���n ayn� g�n farkl� yerlerde g�r�ld���nden habersizdiler. Kimse aralar�ndaki ba�lant�lar� anlam�yordu. Joseph ad�ndaki bir adam bunun fark�na varm��t� ve yetkilileri uyarm��t�. Ayr�ca yetkililerle g�r��t�. Bilim adamlar�n� harekete ge�irdi. Acaba bu yeni hastal�k 1938 de ki salg�n domuz gribine benziyor muidi? Bilim adamlar� ellerline ge�en malzeme �zerinde �al���yorlard�. Bilim adamlar� domuz gribinden ��pheleniyorlard�. Acaba bu hastal���n sebebi bir vir�s m� idi?Hastal��a yakalananlar�n �o�u askeri yetkililerdendi. Buda insanlar�n ��phelenmelerine sebep oluyordu. Ayr�ca tuhaf s�ylentiler de vard�. Bir�ok insan bunu bir ter�r sald�r�s� olarak g�r�yorlard�. Sonu�ta bu so�uk sava� d�nemini ba�latt�. Kom�nist Rusya ciddi bir tehlike olarak g�r�l�yordu. Bu �ehir turizm a��s�ndan �nemli bir �ehirdi. Bu olaydan sonra �ehir adeta sesizli�e b�r�nm��t�.Philadelphia b�y�k bir ekonomik kayba u�ram��t�. Ayr�ca turizm a��s�ndan b�y�k �nemi olan ve �lenlerin hastal�ktan �nce bulunduklar� otel kapanm��t�. �� Uzun ara�t�rmalardan �ubuk �eklinde bakteriler tespit edildi. Bu bakteriler lejyoner hastal���na sebep oluyordu. �lerleyen g�nlerde hastal�k ara�t�rma merkezi ��z�mler �retmeye ba�lad�. Bu bakteriler normal sularda bulunur. Bunlar su i�erisinden partik�ller �eklinde havaya kar���rlar. Hava ile beraber soludu�unda akci�erlerde iltihaplanmalara sebep oluyordu. �zellikle sigara i�enler, ya�l�lar ve ba����kl�k sistemleri zay�f olanlar daha �abuk yakalan�yor bu hastal��a.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

��� S-1.Lejyoner hastal���na yakalananlar kimlerdi?

��� S-2.�nsanlar�n ��phelenmelerine sebep olan ne idi?

��� S-3.Lejyoner hastal��� hangi d�nemi ba�latt�?

���� S-4.Hangi devlet ciddi bir tehlike olarak g�r�l�yordu?

���� S-5.Bu hastal�k nas�l yay�l�yordu?

���� S-6.Lejyoner hastal���n�n belirtileri nelerdir?

���� S-7.Lejyoner hastal���nda hangi insanlar risk alt�ndad�r*

���� S-8.Lejyoner hastal���n�n g�r�ld��� yerde ne gibi kay�plar olmu�tur?

 

Serengeti'de (Afrika) Besinsel D�ng� 90�

Hayvanlar�n �o�u serengeti de a��k alanlar� tercih ederler. Bunun nedeni gelebilecek tehlikeleri kolayca g�rebilmek. Ama bu a��k alanlar �ok azd�r. �� S�r�ler serengeti de yer de�i�tirirler ve ormanl�k alanlardan ge�erler. Bu ge�itler esnas�nda birbirinden uzak y�r�rler. Bu bazen tehlikelere neden olabiliyor. Antiloplar yer de�i�tirirken bazen tehlikelere maruz kalabiliyorlar. �zellikle gen� antiloplar deneyimsiz olduklar�ndan bazen aslanlara yem olabiliyorlar. Burada yakla��k 1500 aslan bulunur. Ayr�ca aslanlardan �ok fazla say�da s�rtlanlar bulunur. S�rtlanlar kurbanlar�n� canl� canl� yiyorlar. �zellikle avlar�n�n yumu�ak kar�n b�lgelerini tercih ediyorlar. S�rtlanlar�n sosyal durumlar� insanlar�n kafalar�n� kar��t�rmaktad�r. S�rtlanlar yuvalar�nda beraber ya��yorlar. Bunlar�n yuvalar�n�n a��kl�klar� �ok k���k ve dard�r. Bu darl�k genelde yavrular�n� aslanlardan korumak i�in tercih ederler. Serengetideki s�rtlanlar yuvalar�ndan �ok uzaklara giderler. Serengetideki d�ng� saat y�n�ndedir. Bu rastgele bir d�ng� de�ildir. Canl�lar ozon kokusunu alabiliyor ya da hareketlerini izleyebiliyorlar. �� Aslanlar di�er Aslanlar�n b�lgelerine girdiklerinden sald�r�ya u�rarlar. Ama bu s�rtlanlar i�in ge�erli de�ildir. S�rtlanlar komun bir hayat ya�arlar ama yavrular ba�ka bir di�inin s�t�n� emmezler. Ama aslanlar i�in durum farkl�d�r. Acaba s�r�ler neden bir arada bulunur? Bunun iki sebebi var. Birincisi yavrular ananelerine yak�n durmak zorundad�r. �kinci sebep ise antiloplar g���n devam etmesi i�in bir arada bulunur. Thomson ceylanlar�n�n kurallar� ise antiloplara g�re biraz daha karma��kt�r. Erkek ceylanlar b�lgelerini korumak i�in di�ilere sahip ��karlar. Di�ilerin g�venli�ini sa�layaman erkekler kenardaki bekarlar grubuna kat�l�rlar. Bunlar s�r�n�n d���nda kal�rlar. Bunlar�n s�r�ye kat�lmalar� ba�ka bir otlatma mevsiminde di�ilerin g�venli�ini sa�larlarsa tekrar s�r�ye kat�labilirler. �� Zebralar�n haremleri vard�r. Ayg�r haremini di�er erkeklerden ve y�rt�c�lara ka�� korurlar. Erkek zebralar s�r�n�n arkas�nda giderler ve s�r�y� g�zlerler. Otla beslenen canl�lar acaba niye ot i�in kavga etmiyorlar? Cevab� basit. ��nk� hepsi farkl� otlarla beslenirler. ��te milyonlarca hayvan s�r�s�n�n kavga etmemelerinin sebebi budur. Aslanlar g�n�n b�y�k bir k�sm�n� uyuyarak ge�irirler. Ama ak�amlar� �ok aktiftirler. Bunlar�n g�zlerinin arka taraf�nda bulunana bir tabaka karanl�kta nesneleri net olarak g�rmelerini sa�l�yor. Aslanlar geceleyin avlar�na gizlice sald�r�rlar. Akbabalar uzun s�reli bir u�u� yaparlar. Bunlar genelde aslanlardan arta kalan art�klarla beslenirler. Serengetinin g�neyi otlaklarla doludur. Antiloplar buralara ak�n ediyor. Buralara ayr�ca do�acak olan yavrulara hayat vaat ediyor. Buralarda arazi a��kt�r. Buralarda ��talarda ya�ar. H�zlar� Thomson ceylanlar�ndan %10 daha fazlad�r. Aslanlar olamad�klar� zamanlarda ��talar s�r�leri takip ediyorlar. ��talar yavrular�n� beslek i�in her g�n avlanmak zorundad�r. �� Leoparlar, aslanlar�n tersine tek ba�lar�na avlan�rlar. Bunlar gece karanl���nda kendilerinden iki kat daha b�y�k antiloplar� avlayabilirler. �mpalalar da onlar i�in iyi bir avd�r. �mpalalar bazen baz� �eylerin ters gitti�inin fark�na var�yorlar. B�yle zamanlarda karars�zl�k �l�m getirir. Leoparlar �mpalalar sald�r�yor ama bazen �mpalalar leoparlar�n elinden kurtulabiliyor. Leoparlar avlad�klar� avlar�n� s�rtlanlardan saklamak i�in a�a�lara ��kar�rlar. Bazen aslanlarda leoparlar�n avlar�n� �alabiliyor. Aslanlar bazen birbirine sald�r�rla. E�er kavgadan lider yenilirse yenen yeni lider oluyor. Bu galip gelen aslan di�er aslan�n b�t�n yavrular�n� �ld�rebiliyor. Bunun mant�kl� a��klamas� var. Di�ileri �iftle�meye haz�rlamak ve yeni olacak yavrular�n genetik yap�lar�n�n kendilerine ait oldu�undan emin olmak i�in yap�yorlar.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Antiloplar ne zaman tehlikelere maruz kal�yor?

��� S-2.Hayvanlar�n �o�u serengeti de hangi alanlar� tercih ederler?

��� S-3.S�r�lerin serengeti de birbirinden uzak y�r�meleri nelere sebep olur?

��� S-4.Gen� antiloplar neden aslanlara yem olurlar?

��� S-5.Serengetide ka� var?

��� S-6.Aslanlar ba�ka bir aslan�n b�lgelerine girdiklerinde ne olur?

��� S-7.Serengetide ki d�ng� hangi y�ndedir?

��� S-8.S�rtlanlar�n avlar�n�n hangi v�cut b�lgelerini tercih ederler?

��� S-9.S�rtlanlar nas�l ya�ar?

��� S-10.S�r�ler neden birbirine yak�n dururlar?

��� S-11.Thomson ceylan�nda sosyal hayat nas�ld�r?

��� S-12. Thomson ceylar�nda hangi erkekler s�r�den ayr�l�r?

��� S-13.Zebralarda sosyal ya�am nas�ld�r?

��� S-14.Otla beslenen canl�lar kavga etmiyor. Bunun nedeni nedir?

��� S-15.Aslanlar ne zaman aktiftir?

��� S-16.Aslanlar ak�amlar� avlan�rken avlar�n� nas�l neyin sayesinde g�r�rler?

��� S-17.Akbabalar nas�l beslenir?

��� S-18.Leoparlar nas�l avlan�r?

Serengeti�de �italar�n Do�al Hayat D�ng�leri 47�

�� Di�i ��ta �iftle�me d�neminde haz�r oluncaya kadar talipleri ile bazen g�nlerce kal�r. Erkekler i�erisinde bask�n olan di�i ile �iftle�ir. Di�erleri ise onu izlerler. Di�ilerin hamileli�i 3 ay s�r�yor. Bunlar 5-6 yavru do�ururlar. Yavrular�n� y�rt�c�lardan korurlar. Yavru ��talar�n �l�m oranlar� y�ksektir. Yakla��k olarak yavru ��talar�n yakla��k olarak %10 eri�kinli�e eri�iyor. �� Ceylanlar aslanlar�n favori avlar�d�r. Erkekler baba rol� oynamaz. Bunlar tek ba�lar�na ya�arlar. �reme d�nemlerinde erkekler di�ilerin pe�ine tak�l�rlar. Genelde di�inin kokusunu takip ediyorlar. Ayr�ca erkek di�inin �iftle�meye de�er olup olmad���n� bu kokudan anl�yor. �� Anne ��ta yavrular�n� beslemek i�in avlan�r. Bu avlanma s�ras�nda bazen yavrular ��talar�n sald�r�s�na maruz kalabiliyor. Bazen kayal�k ��tas� avlar�n� kapt�rabiliyor. Aslanlar ��talar�n yavrular�n� �ld�rebiliyor. Bunu rakiplerini azaltmak i�in yap�yor. �� Di�i ��ta b�t�n yavrular�n� kaybetti�inde �ok k�sa bir s�rede �iftle�meye haz�r hale gelebiliyor. Erkeklerde di�inin pe�ine tak�l�yorlar. Di�iler taliplilerine bazen kar��l�k vermiyorlar. Erkeklerde di�i haz�r oluncaya kadar ona f�rsat veriyor. �� Anne ��ta yavrular� ile avlanma pratikleri yapar. Yavru do�du�unda k�r ve acizdir. Sadece 6 ayda avda annesini takip edecek hale geliyorlar. Anne avlanma s�ras�nda av tamamen harekesiz kald�ktan sonra yavrular�n� yan�na �a��r�r. ��talar yavrular� ile avlar�n� yerken akbabalarda ba�lar�na toplan�r. Bazen ��talar avlar�n� akbabalara kapt�rabiliyor. ��talar�n yavrular� yakla��k 16 ay sonra tamamen ba��ms�z hale geliyorlar. Yavrular 2 ya��na gelmeden �iftle�emezler.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

��� S-1.��talarda bir di�i yavrular�n� kaybetti�inde ne olur?

��� S-2.Anne ��ta yavrular�n� beslemek i�in ne yapar?

��� S-3. ��talarda di�ilerin hamileli�i ka� ay s�rer?

��� S-4. ��talar hangi hayvanlarla beslenmeyi tercih ederler?

��� S-5.��talar�n yavrular� ka� ya��na geldiklerinde �iftle�meye haz�r hale gelir?

��� S-6.�akallar, ��talara zarar verir mi?

��� S-7.��talar antiloplara ne zaman sald�r�rlar?

��� S-8.��talar ortalama ka� yavru do�ururlar?

 

Tohum Avc�s� Gelece�in Felaket �klimlerine Diren�li Tohumlar� Toplay�p genleriyle �al��mak 46�

Bilim adamlar� olas� bir g�da krizinde bizi koruyacak tohumlar� bulman�n pe�indeler. �zellikle de�i�en iklim �artlar� ilerde bir�ok insan�n a� kalmas�na neden olabilir. Dr. Street en zor iklim �artlar�n�n oldu�u yerlerden biri olan Suriye de ara�t�rmalar yapt�. Buralarda bu zor iklim �artlar�na dayanan tohumlar� incelemek ve geli�tirmek i�in ara�t�rmalar yapt�. Bilim adamlar� bu zor �arlarda yeti�en bitkilerin genlerini normal yeti�tirdi�imiz bitkilere aktaracaklar ve bu bitkilerinde zor �artlarda yeti�melerini sa�layacaklar. Dr Ken Street istediklerini Suriye de bulamad�. Ken street Suriye den sonra Rusya�ya gitti. 20. yy da Ruslar b�t�n orta Asya�y� tohum bulmak i�in dola�m��lard�. Acaba Ruslar bu ara�t�rmalar esnas�nda vah�i tohumu bulmu�lar m� idi? Rusya dan istediklerini elde edemeyen Dr. Ken street, Tacikistan�a gitti. Genler bitkilerin rengini, verimlili�ini, savunma sistemlerini kontrol ederler. Bizler yeni genler yaratamay�z. Ama bitkilerin genleri ile oynayabiliriz. Gelecekte s�cakl�k 7 ◦C artabilir. ��te bizim bu s�cakl�k ve olu�abilecek kurakl��a dayan�kl� yeni tohumlar bulmam�z gerekiyor. Gelecekte d�nya topraklar�n�n b�y�k bir k�sm� tuzlan�p ��r�yebilir. Ayr�ca su s�k�nt�s� ya�anabilir. ��te bilim adamlar� bu tuzlu topraklarda ve olu�acak kurakl�kta yeti�ebilecek bitki veya bu bitkilerdeki genleri bulup var olan t�rlere aktarmak gerekiyor. Ne yaz�k ki eski tohumlar yok oluyor. �� Ara�t�rma yapan bilim adamlar� Tacikistan da �ok farkl� bu�day, fasulye ve arpa tohumlar� buldular. Bunlar�n yeti�tikleri �artlar� da kaydettiler. Ama antik nohut tohumunu bulamad�lar.2050 y�l�nda d�nya n�fusu 9 milyara ula�acak. Ayr�ca besinler g�n�m�zde yo�un olarak biyodizel �retiminde kullan�l�yor. Avusturya�daki bilim adamlar� antik nohut tohumlar�ndan tuza dayan�kl� iki gen ayr��t�rd�lar. �nemli olan �imdi bu genleri yeni bitkilere aktarmakt�r. Bilim adamlar� �abuk olmal�d�r. ��nk� iklim de�i�ikli�i �ok �abuk ger�ekle�iyor. Ara�t�rmac�lar en sonunda arad�klar� vah�i nohut tohumunu Tacikistan da buldular. Bunlar� al�p gen bankalar�na verecekler. �nsanlar petrol i�in, alt�n i�in sava�a giriyorlar. Ama yeterince beslenmek bunlardan �ok daha �nemlidir. Yiyecekler olmaz ise sonumuz gelir.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

��S-1.Bilim adamlar� neden baz� tohumlar� aramaktalar?

��� S-2.�lerde iklim de�i�ikli�i olursa insanlar hangi a��dan etkilenirler?

��� S-3.�klim de�i�ikli�inden en az zararla ��kmak i�in ne gibi �nlemler almal�y�z?

��� S-4.besinler biyodizel �retiminde kullan�ld�klar�nda insanlar nas�l etkileniyor olabilir?

��� S-5.Bilim adamlar� zor �artlara dayan�kl� bitkileri nas�l olu�turuyorlar?

��� S-6.T�rkiye�de de yeni genlere sahip bitkiler olu�turulmal� m�d�r?

��� S-7.Bilim adamlar� yeni genlere sahip bitkileri olu�tura a��s�ndan neden h�zl� davranmal�d�rlar?

��� S-8.Gelecekte topraklar�n yap�s� nas�l de�i�ebilir?

 

Tek Yumurta �kizlerinin �zg�nl�klerinin Ortaya ��k���na Etkili Etmenler 46�

Tek yumurta ikizleri de herkes gibi tek h�creden olu�urlar. Bunlar, biri anneden biride babadan gelen kromozomlar�n bir araya gelmesi ile olu�urlar. D�llenmeden sonra zigot olu�ur ve bu zigot fallop t�p�nden rahme do�ru ilerler. Zigot ilerlerken b�l�nmeye ba�l�yor. 2, 4,8 �eklinde b�l�n�r. Buna blastosis denir. Blastosis anne rahmine d��t�kten sonra ikiye b�l�n�r. Bu olu�an iki yap�n�n genetik yap�lar� ayn�d�r. Blastosisin neden ikiye b�l�nd��� 2007 y�ll�na kadar bir s�r idi. 26 embriyo �zerinde yap�lan ara�t�rmalarda bilim adamlar� bir sonuca vard�lar. Blastosisin d�� zar�na zona pelosida denir. ��indeki astara da troplast denir. Bu troplast ilerde plasentaya d�n��ecek. Bunun i�inde cenine d�n��ecek h�cre k�tlesi bulunur. Bunlar emriyonik k�k h�creleridir. Embriyologlar yapt�klar� ara�t�rmalarda h�cre ile troplast zar� aras�ndaki ba�lant�n�n zay�flad��� ve d��ar�ya s�v� s�zd�rd��� g�r�ld�. Troplast�n i�indeki s�v� balon gibi g��mesine sebep oldu. Sonra kendini onard�. Ama embriyologlar yumurtalar�n ikisinde zar g��t�kten sonra i� h�cre k�tlesi ikiye ayr�ld� ve her h�cre kendi �i�en Troplast�n farkl� yerlerine ba�land�. E�er bu olay rahim i�inde ger�ekle�se tek yumurta ikizine d�n��ecekti. Bilim adamlar� genetik yap�m�z�n; ilgi, yeteneklerimiz ve al��kanl�klar�m�z �zerindeki etkilerini ara�t�r�yorlar. Bu ara�t�rmalar genelde tek yumurta ikizleri olup ta fark� ortamlarda ya�ayan bireyler �zerinde yo�unla�m��. Buradaki ama� yeteneklerimiz �zerinde �evre mi yoksa genetik yap�m�z m� daha etkilidir. , Bazen tek yumurta ikizleri a��rl�k ve �ekil olarak birbirinden farkl� olabilir. Ama bu genetik yap�dan kaynaklanm�yor. Bu farkl�l�k anne karn�ndaki ortamlar�ndan kaynaklan�yor. �lk olay implatasyondur. Blastosisler 6. g�nde kendilerine rahimde bir yer edinirler ve anne rahmine ba�lan�rlar. Ama zamanlama �nemlidir. �kizlerin her biri oksijen ve besin i�in plasentaya ba�lan�rlar. Ama plasenta implatasyondan sonra olu�maya ba�lar. Bunun i�in implatasyondan �nce b�l�nen blastosis kendilerine ait plasentalar� olur. Ancak sonradan b�l�nen blastosisler plasentalar�n� payla��rlar. Bu payla�ma demek, daha az oksijen daha az besin demektir. Bu olay tek yumurta ikizlerinin geli�imlerini etkiliyor. Bu etkiler �m�r boyunca s�rebilir. �mplatasyon tamamland���nda emriyonik geli�im �ok h�zl� bir �ekilde ger�ekle�ir. �lk olarak kemiksiz bir kas y���n� olu�ur. Yakla��k olarak 22. g�nde kalp olu�ur. Olu�an kalp kas�lmaya ba�lar. �� 2007 y�l�nda biri k�z di�eri de erkek gibi duran ikizler do�du. Bunlardan birinin hem di�i hem de erkek �reme organlar� vard�. Bilim adamlar� bunu, tek yumurtan�n iki sperm taraf�ndan d�llenmi� olabilece�ini d���nd�ler. Yani yumurta hem di�i hem de erkek kromozomlara sahip bir blastosis olu�turdu. Sonra bu blastosis ayr�ld� ve tek yumurta ikizlerini olu�turdu. H�creler fazladan birer kromozoma sahip olmu�lard�. �ans eseri h�crelerden biri erkek kromozomunu ta��yordu ve erkekti. Di�erinde ise erkek ve di�i kromozomlar� e�itti ve bu hem erkek hem de di�i �reme organlar�n� ta��yordu. Bu �rpertici bir ke�ifti. Bu olay d�nyada bir ilkti. Bu yeni bir anlay��� beraberinde getirdi. Alt�nc� aydan itibaren testosteron salg�lan�rsa v�cut erkekle�iyor. Testosteron ayn� zamanda hipotalamusu da etkiliyor. Bu �ekilde beyni de erkekle�tiriyor. Buda kimi ilgi �ekece�imizi belirliyor. Baz� bilim adamlar� hipotalamusu ne kadar testosterona maruz kal�rsa kad�nlara y�nelik cinsel e�ilim o kadar fazla alt yap� olu�turur. E�er beyin az maruz kal�rsa o zaman heteroseks�el e�ilimler olu�abilir. �� Sekizinci haftada emriyonik geli�im tamamlan�yor. Fet�s d�nemi ba�l�yor. Art�k geli�imleri h�zlan�yor. 13. haftada insanlara daha fazla benzemeye ba�l�yor. Bu d�nemde kafa v�cutla orant�l�d�r. Gebe kad�nlar ultrasonu genelde bu d�nemde yaparlar. Ultrasonda tek plasenta ve iki fet�s g�r�n�rse bu tek yumurta ikizleri oldu�unu g�steriyor. Tek yumurta ikizlerinde premat�re do�umlar daha s�k g�r�l�yor. 12. haftadan 24. haftaya kadar beynin yap�s�n�n ve y�z hatlar�n�n olu�umunda b�y�k mesafeler kat ediliyor. 15. haftada ilk defa hareket ediyorlar. Elleri ile bulundu�u ortama dokunuyorlar. Bu ilk ke�ifleridir. Dokunu�lar� kimi zaman sald�rgan kimi zaman �efkat doludur. �� Epigenetik son zamanlarda geli�me g�steriyor. Bu ek yumurta ikizlerinin farkl�l���n�n sebeplerini a���a ��karabilir. Epigenetik, gen kodlar� ayn� olsa da i�leyi�in farkl� olabilece�ini s�yl�yor. DNA �ok say�da genden olu�ur. Her bir genin enerji �retme ve h�creyi y�netme gibi g�revleri bulunur. Epigenom, genleri ayr� ayr� etkinle�tirip, durdurma becerisine sahip d��me i�levine sahip bir dizi kimyasallar bulunur. Bu d��melerden biri DNA metille�mesi denilen bir s�re�le �al���r. Bu bir h�cre i�indeki enzimlerin ufak ve molek�ller bile�imi yani bir metil grubunu bir gene ili�tirmesine neden oluyor. Bu bile�im bu geni etkinle�tirip kapatabiliyor. Ama gen orada kal�yor. H�crenin yap�s� de�i�miyor. Bu, tek yumurta ikizlerinin sahip olduklar� farkl�l�klar� a��klayabilir. H�cre geli�iminin ilk a�amalar�nda hen�z tamamlanamayan bir �evresel unsur bir metil grubunun b�y�me ilgili bir gene ili�mesine yol a��yor. B�y�me geni var ama kapat�lm��t�r. �� Sigara i�mek ve kimyasallara maruz kalmak zamanla genlerimizin i�leyi�ini bozabilir. Anne rahminde de farkl� �evresel fakt�rler bulunur. Besin kalitesi, hormonlar ve alan tek yumurta ikizlerini farkl� �ekilde etkileyebiliyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Blastosis nedir?

��� S-2.Epigenetik nedir?

��� S-3.Tek yumurta ikizleri aras�nda g�r�len farkl�l�klar� ne ile izah edebiliriz?

�� S-4.Ultrason ne zaman yap�l�r?

�� S-5.Genlerimizin i�levleri ne ile de�i�ebilir?

�� S-6.�nsanlar�n�n baz�lar�n�n heteroseks�el e�ilimlerin olmas� ne zaman ba�l�yor, bu e�ilimlerin sebepleri nelerdir?

�� S-7.Tek yumurta ikizleri nas�l olu�ur?

�� S-8.insanlar�n yetenek ve ilgilerinin kazan�lmas� �zerinde ne etkilidir?

 

Uzayda Dondurulmu� Hayvanat Bah�esi �le Ba�ka Gezegenlere �nsan Ve Di�ercanl�larin Emryo ve Spermlerin Geni Ta��ma 20�

Bizim ya�ad���m�z d�nyada ya�am bir anda yok olabilir. Ama uzayl� ya�am t�rleri daha diren�li olabilir. 20-30 y�l �ncesine kadar d�nyan�n bir benzerinin olmad���na emindik. Ya�am�n sadece bizim gezegende oldu�unu san�yorduk. Ya�am i�in sadece d�nyadaki �artlar�n ge�erli oldu�unu san�yorduk. Sonra biyologlar d�nyan�n en karanl�k b�lgelerini ara�t�rmaya ba�lad�lar. �ok so�uk, y�ksek veya y�ksek bas�n� alt�ndaki alanlarda da canl� buldular. Bu canl�lara ekstramofil dediler. Kimi oksijenli ortamda ya��yordu. �rne�in Antarktika da yani �orak ve donmu� topraklarda bir kaya buldular. Kayay� par�alad�klar�nda bu ta��n i�indeki�� � 50 ◦C de canl� ya�ad���n� g�rd�ler. Ba�lang��ta hepimiz ekstramofildik. D�nyam�z da �l�mc�l bir gezegendi. Milyarlarca y�l kozmik kal�nt�lar d�nyam�za bombard�man etti. �arp��malar d�nyan�n y�zeyini tutu�turdu. Kaynar bir halde bir yang�na d�n��t�rd�. Bu �artlarda ya�am olanaks�zd�. G�ne� sistemi yerine oturdu�unda d�nya so�udu ve su ortaya ��kt�. Art�k sahne ya�am i�in elveri�li hale gelmi�ti.1953�te Stanly Miller d�nyadaki ya�am�n kolay olu�tu�unu kan�tlad�. Eski d�nya atmosferinde bulunan amonyak, hidrojen, metan ve suyu kar��t�rd�. Sonra yapay elektrik verdi bunlara. Miller canl�lar�n yap� ta�lar� olan aminoasitleri elde emi�ti. Bu yapay elektri�i, y�ld�r�ma benzetmi�ti. Y�ld�r�m �arpmas� e�er d�nyada ki ya�am� ba�latm�� ise acaba bu olay di�er gezegenlerde de olabilir midi? �� Bize en yak�n gezegen olan marsta ara�t�rmalar yap�lmaktad�r. Atmosferi ve mevsimleri d�nyaya en fazla benzeyen gezegendir. Burada topraklar kumludur. Bu kumlardan dolay� b�y�k kum f�rt�nalar� olu�ur. Ayr�ca s�cakl�k gece -70 ◦C ye kadar d��ebiliyor. B�y�k kum hortumlar� olu�ur. Mars�n y�zeyi d�nyadakine �ok benzerdir. D�nyadaki kanallara benzer yap�lar� acaba marsl�lar m� yapm��? �� Marsta atmosfer �ok ince ve topraklar dondurucu. Burada ekstramofiller ya�abilir mi? K�rm�z� gezegen dedi�imiz marsta tuz ��llerinde canl� ya�ayabilir mi? D�nyadaki tuz ��llerinde tuzlar�n alt�nda ya�am�n oldu�unu ispatlam��lard�. Acaba bu marsta da olabilir mi idi? J�piter g�ne� sisteminin en b�y�k gezegenidir. Ya�ama uygun de�ildir. �klimi �ok so�uktur. ��in de amonyak ve metan gazlar� bulunur. J�piter�in 60 tan fazla uydusu bulunur. Atmosferi �ok so�uktur. Uzaya g�nderilen ara�lar�n g�nderdikleri g�r�nt�lerde gezegenin baz� yerlerinde gizli bir okyanusun olabilece�i yerleri g�steriyor .�� Kesinlikle di�er gezegenlerde hayat yoktur diyemeyiz. Bu bizim hayal g�c�m�z�n s�n�rlar�n� belirliyor. D�nyada �ok zor �artlarda bile canl�lar ya��yor. Acaba di�er gezegenlerde de ya�am var m�? Acaba buralarda da zeki ya�am var m�? Bunu zaman g�sterecek.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1.Bize en yak�n olan gezegen hangisidir?

�� S-2.Bizim gezegene en fazla benzeyen gezegen hangisidir?

�� S-3.En b�y�k gezegen hangisidir?

�� S-4.J�piter�de hangi gazlar bulunur?

�� S-5.J�piter�in ka� uydusu bulunur?

�� S-6.Gizli okyanus hangi gezegende olabilir?

�� S-7.Kum f�rt�nalar� hangi gezegende olu�ur?

�� S-8.�ok zor �artlarda ya�ayan canl�lara ne denir?

 

Yellow Stone; Bizonlar�, Kurtlar�, �akallar�, Ay�lar� ile Geyiklerinin Hayat D�ng�leri

��� Yellow Stone park�nda bizonlar ve di�er canl�larla ili�kilerini g�rece�iz. Bizonlar�n insanlar d���ndaki tek d��manlar� kurtlard�r. Bizonlar bazen park�n �etin k�� �artlar�na dayanamazlar ve �l�rler. Kurtlar bu �len bizonlar� yerler. Yellow Stone de bir ara b�t�n kurtlar �ld�r�ld�. Bizonlar�n say�s� da �ok azalm��t�. Sonra Kanada kurtlar� bu parka geldi. Kanada kurtlar� buran�n yerlileri gibi davranmaya ba�lad�. Tek bir i�g�d� bizonu s�r�den ay�rabilir. Bu i�g�d� do�um i�g�d�s�d�r. Bizonun yavrusu 1 saat i�inde aya�a kalk�p y�r�yebilir. Bu yeni yavrular kurtlar i�in s�rekli ilgi oda��d�r. K�� mevsimi geldi�inde kurtlar yavrular� ile iyice ac�k�r ve bizonlara sald�r�rlar. Bazen bizonlar di�erlerinin selameti i�in bir yavruyu kurban verebiliyorlar. �� Kurtlar bizonlara sald�rd���nda di�er bizonlar yard�ma geliyor. Bu �ekilde kurtlar� uzakla�t�r�yorlar. Bizonlarda bir hiyerar�i var. Di�iler bask�nd�r. Baz� bizonlar tek ba��na tak�l�r. Bunlar �itle�me d�nemi yakla�t���nda s�r�ye tekrar kat�l�rlar. Baz� ay�larda bizon yavrular� ile besleniyor. Ay�lar anne bizonlarla ba�a ��kamaz. Ama ay�lar her �eyi g�ze al�p bizon s�r�s�n�n i�ine dal�p bizonlar�n yavrular�na sald�rabiliyor. Yaza do�ru bizonlar�n yavrular� b�y�r. Ar�k bizonlar yavrular�na �akallarla nas�l ba�a ��kaca��n� ��retiyorlar. �� Bizonlar�n mideleri d�rt b�lmelidir. Yakla��k 20kg otu midelerine alabiliyorlar. Bizon bo�alar �iftle�me d�neminden yakla��k 3 ay �nce kavgaya ba�l�yorlar. Erkekler burunlar� ile di�ileri yokluyorlar ve di�inin istekli olup olamad���n� bu �ekilde anl�yorlar. Bazen ba�ka erkeklerde ayn� di�i ile �iftle�mek isteyebiliyorlar. Buda kavgalara sebep oluyor. Bu kavgalarda ya kaburgalar� k�r�l�r ya da daha k�t� yaralan�rlar. Yellow Stone da a�ustosun ba��nda �iftle�me sezonu ��lg�nl��a d�n���r. Kavgalar �iftle�meye erkeklerin karar verdi�ini d���nd�r�r. Ama karar� di�iler verir. Di�i �iftle�mek istemez ise ka�ar. Bir anne bizon bir erkekle �iftle�irse yavrular� ile ili�kisi kesiliyor. �iftle�me d�neminde sadece birka� erkek ba�ar�l� olabiliyor. Baz�lar� yaralan�yor, baz�lar� da �l�yor.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Bizonlar�n mideleri ka� b�lmelidir?

��� S-2.Bizonlar midelerine ka� kg ot alabilirler?

��� S-3.Kurtlar bizonlara sald�rd�klar�nda di�er bizonlar ne yapar?

��� S-4.Bizonlar kendi aralar�nda niye kavga ediyorlar?

��� S-5.Yellow Stone de �iftle�me d�nemi ne zaman ba�l�yor?

��� S-6.Bizonlarda �iftle�meye kim karar verir?

��� S-7.Yellow Stone�a kanada kurtlar� ne zaman geldi?

��� S-8.Bizonlar� s�r�den ay�ran nedir?

Yellow Stone Kurtlar�nda T�r ��i Rekabet ve Hayat D�ng�leri 46�

�� Kurtlar b�y�k s�r�ler �eklinde gezerler. Tabii b�yle bir s�r�n�n deva edebilmesi i�i ba�lar�nda bir liderin olmas� gerekiyor. Her k�� Yellow Stone�a yakla��k 2000 geyikten olu�an s�r�ler gelir. Bunlar kurtlarla kar��la��rlar. Kurtlar ilk ba�ta geyikleri koval�yorlar. �lk �nce s�n�yorlar geyikleri. Sonrada �stlerine atl�yorlar. Gen� kurtlar genelde ayak i�leri yaparlar. Ama av tamamen payla��l�r. Kurtlar avlar�n� yerler. Arta kalanlar� da saksa�anlar yer. Tilkiler ise kurtlar avlar�n� yerken pek yakla�mazlar. Kurtlar yakla��k 9kg et yerler. Bu kadar eti gelecek g�nler i�in midelerinde saklarlar ve besin ihtiya�lar�n� bu �ekilde sa�l�yorlar.Bazen kurtlar s�r�lerini de�i�tirmek isterler ama bask�n �ift buna m�saade etmez. Bazen ba�ka kurtlar duri itlerinin b�lgesini i�gal ediyorlar. B�lgelerini kapt�rmak istemeyen duri itleri bu davetsiz misafirlere sald�r�rlar. Duri itlerinin say�lar� yeterli olamad��� zamanlarda kavgadan ka�arlar. Art�k hayatlar�n� kurtarman�n derdine d��erler. Yeni gelen kurtlar zaferlerini ba��rarak kutlamaya ba�larlar.�� K�� kurtlar� b�lgelerini terk etmezler. Bunlar bizonlarla beslenirler. Baz� kurt s�r�lerinin say�lar� azal�r. Zamanla eni bir s�r� olu�tururlar. Yaz geldi�inde kurtlar kal�n k�rklerini atarlar.Yaza do�ru geyikler y�ksek yerlere ��karlar. Bunlarla beslenen kurtlarda bunlar� takip eder. K�� geldi�inde gene kal�n k�rklerini olu�tururlar. Bazen �l�mc�l vir�sler kurtlar� hasta edebiliyor. Hatta onlar� �ld�rebiliyorlar. Bazen bilinmeyen kurtlar b�lgelerini istila eder ve yerli kurtlar�n yavrular�n� �ld�rebiliyorlar. �lgin� olan bunlar�n yavrular�n� kurtarmak i�in bir �ey yapmamalar�. S�r�lerini tekrar olu�turamayan kurtlar genelde da��l�rlar.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.Yellow Stone de kurtlar nas�l gezer?

��� S-2.Baz� kurtlar s�r�lerini de�i�tirmek istediklerinde ne ile kar�la��r?

��� S-3.Yaz�n geyikleri nereleri tercih ederler?

��� S-4.S�r�lerini olu�turamayan kurtlar ne yapar?

��� S-5.Avlanma s�ras�nda gen� kurtlar ne yapar?

��� S-5.Tilkiler, kurtlar avlar�n� yerken ne yapar?

��� S-6.Kurtlar yakla��k ka� kg et yerler?

��� S-7.Duri itleri di�er itlerle ne zaman kavga eder?

��� S-8.Kurtlarda zafer g�sterileri nas�l olur?

 

�� Zehirli Y�lanla�n Is�rmalar�na Kar�� Al�nan �nlemler, Yap�lan M�dahaleler ve Y�lan Zehirlerinden Panzehir Geli�tiren Laboratuarlar �al��malar� 46�

�� Y�lan zehirleri k�t�den fazla olabilir. �o�umuz i�in y�lan nefret, tiksinti olabilir. Baz�lar� i�in ise ilgi �ekicidir. Elbette baz�lar� �ld�rebilir. Y�lanlar�n�n korkutucu olmalar�n�n sebepleri beklide el ve kollar�n�n olamay��� kulaklar�n�n olmay��� ve dilini d��ar� ��karmas� olabilir.�� Y�lanlar insanlar� zehirlediklerinde genelde �s�r�lan b�lge �i�er.�� Bazen Amerika�n�n baz� yerlerinde y�lan partileri verilir. ��ng�rakl� y�lan partileri denilen yerlerde y�lanlar insanlar y�lanlarla kar�� kar��ya getirilir. �nsanlara Y�lanlardan korkulmamas� gerekti�i mesaj�n� vermek isterler. Kat�lanlar heyecan ya�arlar. Ayr�ca bu y�lan partileri turizm a��s�ndan da �nemli katk�lar sunuyor. Ayr�ca halk bu y�lan partileri halk i�in y�lanlar�n say�s�n�n azalmas� demek. ��nk� bu y�lanlar tarlalardan toplan�r ve partilerden sonra �e�itli laboratuarlarda de�erlendiriliyor. �� Asl�nda ��ng�rakl� y�lanlar; fare, kertenkele ve k�stebekleri yiyor. Asl�nda y�lanlara bu �ekilde bak�ld���nda faydal� canl�lard�r. Ama ev hayvanlar� ve insanlar� �s�rmalar� insanlar�n, y�lanlar hakk�nda fakl� �ekilde d���nmelerine sebep oluyor. �� ��ng�rakl� y�lan zehri hemotoksiktir. Kan dokusunu ve h�crelerini tahrip edip kanamalara sebep olurlar. Ayr�ca ciddi yaralanmalar, kangren ve uzvun kaybedilmesine sebep olurlar. Baz�lar� ise n�rotoksiktir. Bunlar sinir sistemini hedef al�r. Kalbin durmas�na, bo�ulmaya ve s�kl�kla �l�me neden olurlar. Bunlarla m�cadele etmek i�in panzehir kullan�lmal�d�r. Bu panzehir y�lan zehrinden elde edilen bir sol�syondur. Bu panzehir enjekte edilebiliyor. Son zamanlarda y�lanlar sanki bir oyuncakm�� gibi g�sterilmeye ba�land�. Ayr�ca insanlar internet �zerinden de bunlar� sat�n alabiliyorlar. Bu insanlar i�in ciddi sorunlar olu�turuyor. Yani insan bilin�lenmeden evlerine y�lan almalar� ciddi sorunlar yaratabiliyor. Ne yaz�k ki g�n�m�zde insanlar mant�k sat�n alam�yor ama y�lanlar� kolayl�kla sat�n al�nabiliyor.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1.Y�lanlar neden korkutucudur?

�� S-2. Y�lanlar�n zehirledikleri b�lgelerde ne gibi de�i�iklikler olur?

�� S-3.��ng�rakl� y�lanlar hangi a��dan faydal�d�rlar?

�� S-4.��ng�rakl� y�lanlar hangi a��dan zararl�d�r?

�� S-5.��ng�rakl� y�lanlar�n zehirleri nas�ld�r?

�� S-6.N�rotoksik olan zehirler ne gibi etkiler yarat�r?

�� S-7.Evlerde y�lanlarla beraber ya�amak ne gibi zararl� etkilere sebep olabilir.

�� S-8.Amerikan�n baz� yerlerinde niye y�lan partileri d�zenlenir?

�� Hayvanlar�n De�i�en Ko�ullara Adaptasyonlar� 25���

Di�i kivi ile erkek kivi ayn� b�y�kl�ktedir. Kivinin yumurtas� inan�lmaz b�y�kl�ktedir. Hayat�nda �� tane yumurta olu�turur. Ancak erkekler binlerce yumurta olu�turur.
Baz� canl�lar hermafrodittir. Baz� solucanlar hem yumurta hem de sperm �retirler. Ama bunlar kendi kendilerini d�llemezler. ��nk� genetik �e�itlilik sa�lamak zorundad�rlar. Bunlar kar��la�t�klar�nda di�erini ilk yakalayan �st�n gelir ve erkek rol�n� al�yor. Bunlar�n iki penisi var. Erkek rol�ne b�r�nen �iftle�me esnas�nda b�t�n spermlerini di�iye aktar�r.
�� Ku�larda, di�iler bulabilecekleri en iyi erkekleri ararlar ve bulmaya u�ra��rlar. Bunlar en iyisini bulsa da s�rekli g�zleri d��ar�dad�r. Di�i yuvas�nda yaln�z iken di�er erkekler ona e�lik ederler. Ayr�ca ba�ka erkeklerin �nerilerini de g�zden ge�irirler. ��nk� e�inin genleri en iyi genler olmayabilir.
Apollo kelebeklerinde erkekler �nceden ortaya ��karlar. Di�iler ise daha sonra kozalar�ndan ��karlar. Erkekler bir kez �iftle�irler. Di�i kozas�ndan ��kar ��kmaz erkekler onun kokusunu al�rlar. Erkek �iftle�ti�i di�iye bek�ret kemeri takar. Bu �ekilde ba�ka erkeklerin bu di�i ile �iftle�mesini engelliyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r  

�� S-1.Kivi ka� yumurta olu�turabilir?

�� S-2.Baz� solucanlar hem yumurta hem de sperm �retmelerine ra�men kendi kendilerini d�llemezler. Bunun sebebi nedir?

�� S-3.�ift cinsiyetli canl�lar nas�l �iftle�ir?

�� S-4.Ku�larda sosyal hayat nas�ld�r?

�� S-5.Apollo kelebeklerinde erkekler neden di�iye bek�ret kemeri takar?

 

�� Yarasalar Yoksa Bu �zel Ma�arada Hayat ve Ekolojik D�ng� Yok Olur Ger�e�i 23�  

�� B�ceklerden �ekirgeler ya�ad��� yere uyum sa�lar. �nan�lmaz kamuflajlar olu�tururlar. K�rkayaklar ise kendilerini saklama ihtiyac� hissetmiyor. ��nk� v�cutlar� toksinlerle doludur.
�� Yarasalar baz� b�cek t�rleri ile besleniyor. Bu yarasalara m�s�r meyve yarasalar� da denir. Bu yarasalar 25 y�l kadar ya�ayabilirler. Yarasalarla beraber yarasa kan� ile beslenen kenelerde ya�ar. Ve onlarda yarasalardan sonra bu ma�araya geldiler. Ayr�ca yarasa pislikleri ile beslenen hamam b�cekleri de burada ya�arlar. C�rc�r b�cekleri ma�ara sakinleridir. Bunlar antenleri ile karanl�kta y�n belirliyorlar. Bu ma�arada y�rt�c� b�cekler ve di�er y�rt�c� canl�lar bile yem olabiliyor di�er canl�lara. Buradaki b�ceklerin pisli�i ile beslenir. Bu yarasalar olmasa idi burada b�y�k ihtimalle di�er b�cek t�rleri de olmayacakt�.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Yarasalar ne ile beslenir?

���� S-2.Hangi canl�lar kamuflaj olu�tururlar?

���� S-3.Yarasalar ka� y�l ya�ayabilirler?

���� S-4.C�rc�r b�cekleri nas�l y�n bulur?

���� S-5.Sizce bir canl� tek ba��na bir yerde ya�ayabilir mi?  

����������� Yenge�ler 7�

�� Chrismis adas�nda chrismis yenge�leri bulunur. Bunlar�n altlar�nda bir su haznesi bulunur. Ayr�ca solunga�lar� da bulunur.
Haydut yenge�ler ise d�nyan�n en b�y�k yenge�leridir. Bunlar kaya hayat�na uyum sa�lam��lard�r. Bunlar�n kollar� bir �ocu�un kollar� b�y�kl���ndedir. Ama bu adada h�kimiyet k�rm�z� yenge�lerdedir. Bunlar�n h�kimiyetleri say�lar�ndan ileri gelir. Bunlar�n topra��n havalanmas�n� sa�larlar. Y�lda bir kez okyanuslara giderler. Muson ya�murlar� ba�lad���nda bunlar okyanuslara ak�n ederler. Bu k�rm�z� yenge�ler yamamd�r. Bunlar �len arkada�lar�n� yerler.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

S-1.D�nyan�n en b�y�k yenge�leri hangileridir?

S-2.Chrismis adas�nda h�kimiyet hangi yenge�lerdedir?

S-3.Yenge�ler okyanuslara ne zaman gider?

S-4. Yamyam olan yenge�ler hangileridir?

S-5. Chrismis adas�ndaki b�ceklerin morfolojik �zellikleri nelerdir?

 

Baz� Medyum Hayvanlar 21�

�nsanlarla k�peklerin ili�kileri di�er hayvanlardan �ok farkl�d�r. Bir k�pek ne istedi�imizi tahmin ediyor ise, ne zaman i�ten eve gelece�imizi tahmin ediyor ise acaba bu onlar�n bizim zihnimizi okuduklar� manas�na gelebilir mi? K�pek besleyen bir�ok insanla yap�lan g�r��melerde k�peklerinin genelde ne d���nd�klerini ve ona g�re davrand�klar�n� s�ylemi�lerdir. Yap�lan bir deneyde de kitap okuyan fakat bunlardan biri kitab� okuma esnas�nda kitab� ile y�z�n� kapatm��t�r. Bu y�z�n� kapatan ki�i, k�pek hakk�nda �benden uzak dur� diye d���nm�� ve di�eri olumlu d���nm��t�r. K�pek olumlu d���nen ki�inin yan�na gitmi�tir. Burada �u sonu�lara varabiliriz. Olumsuz d���nen ki�i ayr�ca y�z�n� kitapla kapatm��t�r. K�pekler insanlarla ya�arlar ve genelde y�z ifadelerinden kendilerine nas�l davran�laca��n� ��karabiliyorlar.�ekirgelerde de �ok ilgin� olaylar g�r�lmektedir. �ekirgeyi toprak, ta�, yaprak ve meyve par�alar� ile beraber bir kavanoza koydu�umuzda belli bir s�reden sonra �ekirgeler �tmeye ba�lar. Tabi kavanozun a�z� bir t�lbentle kapat�l�r. ��te �ekirge �tmeye ba�lad��� andan itibaren onun medyumlu�unu test edebiliriz. Bu testlerden birisi �ekirge termometresidir. �ekirgeler s�cakl��� �t��leri ile belirtirler. �ekirgelerin 14 saniyede ka� kez �tt�klerini kaydederiz. Buna 40 ekleriz. Bu �ekilde bulundu�umuz yerin fahrenhayt�ndan s�cakl���n� bulabiliriz. Ayr�ca �ekirgeyi odam�za ald���m�zda belli bir s�reden sonra bize al���r ve �terler. Ama yabanc� biri odam�za girdi�inde bu �ekirgeler �tmezler.  

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S�1.�ekirge termometresinin mant��� nedir?

�� S�2.Yap�lan deneyde y�z�n� kitapla kapatan ki�i k�pek niye gitmemi�tir.

�� S�3.K�pekler insanlarla ilgili baz� tahminleri hangi deneyimleri ile elde etmi�lerdir?

�� S�4.K�peklerin hangi �zellikleri onlar�n medyum olabilece�i ��phelerini do�urur?

�� S�5.ister insan olsun ister hayvan olsun medyumluklar�na inan�r m�s�n�z? Neden?