Projenin Ad�:Medya Ortam�nda Bulunan Biyolojiyle �lgili �e�itli Bilimsel Filmlerin �ncelenmesi

Proje Y�r�t�c�s�;Abdulbaki CAN

Proje Dan��man�;Prof. Dr. Nasip DEM�RKU�

Proje ��in Harcanmas� Planlanan Zaman(toplam ders saati) 14 X4 saat =56 Saat

Giri�;Y�z�nc� Y�l �niversitesi E�itim Fak�ltesi Biyoloji ��retmenli�i Anabilim Dal� Materyal Geli�tirme Odas�nda haz�rlanan ve Nadidem ve Biyoloji E�itimi web sitelerinde halen internette yay�nlanan  yakla��k  205,5 Gigabayt (yakla��k 342 saatlik 500 filimlik ar�iv) bilimsel film i�inden, ders hocas� taraf�ndan biyolojiyle ilgili yakla��k 30 saatlik  33 film se�ilmi�tir.
Genel Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/video.html
Evrimle �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/ev/ev.htm
Teknoloji ve Toplum �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/fttfm.html
�evre �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/cevt/cevfm.htm
Alan E�itimi ve Ara�t�rma Projesi dersi ��rencileri i�in;Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal  Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)  ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) haz�rlanarak, filmlerin internet  ortam�nda �cretsiz ve rahat izlenerek �zetleri ��kar�ld�. Ayr�ca filmle ��retim y�ntemine (http://www.nadidem.net/ders/omk.html#koylu) uygun olarak izlenilen filmin derinlemesinde yan�t bulabilece�i sorular dizisi de filme ilave edilmi�tir.

Y�ntem:Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal  Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)  ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm) adresinden tek tek izlenerek �zetleri tutuldu. Sonra  izlenen filimim derin i�eriklerinde yan�tlar� bulunan sorular ilave edildi. Daha sonra her �zet bir word sayfas�na yaz�larak �zet sayfas� html uzant�l� �ekilde haz�rland�. Yakla��k 33 tane film i�in (45�er dk�l�k) 30 sayfal�k bir �zet ve sorulardan dok�man haz�rland�. Bu dok�man Macromedia Dream Weawer program� kullan�larak html uzant�l� dok�manlar�n her birisine ait oldu�u filmin internetteki linki at�lm��t�r.
Daha sonra t�m filimler ders hocas� taraf�ndan ��rencilere Biyoloji Materyal Geli�tirme Odas�ndaki filmlerin haz�r flash uzant�l� d�k�manlar� tek tek a��larak Macromedia flash sanal arac� ile her filmin g�rsel ekran�na film �zetinin linki at�lm��t�r. B�ylece 30 tane filmin her birisi i�in birer sayfal�k html uzant�l� dosyalar� ve film isimleri �zerine link at�lm��t�r. Ayn� zamanda her filmin flash dosyas�ndaki g�rsel ekran�na da film �zetinin linki at�lm��t�r.

Sonu� ve ��rencinin Kazan�mlar�;��rencilerin 5 y�l boyunca g�rd��� biyolojik bilgilerin bir k�sm�n�, izlenen 30 saatlik uygulamaya y�nelik bilimsel biyolojik filmlerin hayattaki kar��l�klar�yla ili�kilendirme, filmlerin pratikteki kar��l�klar�n�n belli bir kesimini muhakeme etme, ��rencilerin biyolojinin uygulama alanlar�na y�nelik bilgileri g�ncellemi�tir. Ayn� zamanda ��renciler filmlerde ��rendiklerini �zetleyerek bilgilerini peki�tirmi�tir. Ayr�ca ��rencilerin Macromedia Dream Weawer ve Macromedia flash programlar�n� kullanmay� ��renmeleri ama�lanm��t�r. B�t�n bu dok�man�n hepsi http://www.nadidem.net ve http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr web sayfalar�nda yay�nlanm��t�r.
http://www.nadidem.net/ozgecmis/serayod.htm

Astrobiyolojik Kan�tlara G�re D�nyadan Ba�ka Uzayda Olas� ve De�i�ik Ya�am �ekillerinin Evrimle�ebilece�i Olabilece�i Yerler Var M�?

�� Bu belki de gezegen bilimin kutsal hik�yesidir. Evrende yaln�z m�y�z? Bu cevaplayabilece�imiz en b�y�k sorulardan biridir. Asl�nda elimizde bir ya�am tan�m� yok. Ama onu ke�fetti�imde bilece�im hayal bir�ok de�i�imlerden ge�ebilir. San�r�m en iyi yani ba�ka yerlerde bulabilece�imiz �e�itliliktir. Yoksa d�nyan�n d���nda bir hayat var m�? ����r a�an bu Astrobiyolojik alan�n�n �yeleri s�rmekte olan bu gizemli ��zmek i�in g��lerini birle�tiriyor. Evren, Astrobiyolojik ya�am evrenimizde nadiren mi g�r�l�yor. Yoksa galaktik bir hayvanat bah�esi olan uzay her �e�it canl�yla m� dolu. Herkesin uzayl�larla ilgili bir belli bir bak�� a��s� vard�r. B�y�k g�zl�, k���k burunlu, k���k gri adamlar olmalar� bekleniyor. Belki ama �yle sanm�yorum uzak gezegenlerde hayat belki b�cek g�zl� mikroplar ya da maltalatozu gibi bilimsel, galaktik deniz canavarlar�ndan olu�uyor olabilir. Di�erleri ise biyolojik bir makine kar���m� olan sperme tik organizmalara ev sahibi yap�yor olabilir. Kalabal�k uzay fikri ile ba�a ��kman�n yolu kendi gelece�imiz ile ilgili olas�l�klar� d���nmek gerekir. Belki makine destekli insanlar, �imdi makine ile kar��m�� oldu�umu hissedebiliyorum. Yani her yere g�t�rebilece�im diz�st� bilgisayar�m var sanki beynimin ���nc� yar�s� gibi� V�cudum bile diz�st� bilgisayar kullanabilen bir insan halini al�yor. Evrenin canl�larla dolu olmas� muhtemel olsa da elimizde bir kan�t yok o y�zden onlar� ar�yoruz. �� uzayl� aramaya geldi�inde gezegen bilimci ve m�zisyenler ba�ka telden �al�yorlar. D�nya d��� ya�amda m�zik ve m�zi�e benzer bir �ey var m�? Merak ediyorum. M�zik temelde dalga ve ritimden olu�ur bu bir anlamda evrenimizin do�as�d�r. B�t�n o titre�imlerde, dalgalarda, ritimlerde belli bir m�zikalite vard�r. Farkl� bilim adamlar�yla konu�tu�umuzda Astrobiyoloji�nin de�i�ik y�nlerini bulursunuz.� Fakat belli bir konuda fikir birli�i vard�r Astrobiyolojik alan�nda ba�ka yerlerde ya�am araman�n temelinde ya�am�n d�nyada nas�l evrimle�ti�ini bulmakt�r. D�nyada hayat�n nas�l ba�lad��� anlamakt�r. D�nyada ya�an�labilir y�r�nge alan�ndad�r. G�ne�te yeterince olabilmemiz gereken uzakl�ktay�z. B�ylece okyanuslar�m�z buharla�m�yor. S�cakl�klar�m�z �ok s�cak ya da �ok so�uk olmuyor. Atmosferimizde oksijen oldu�u i�in nefes al�p verebiliyoruz. D�nya her �e�it canl� i�in kozmik bir cennet alan�d�r. Bakteriler gibi tek h�creli organizmalarda, insan gibi �ok h�creli b�y�k memelilere kadar ya�amlar�n s�rmektedirler. Gezegenimizin ya�am� ortak bir mikro bir alandan geldi�ine inan�lmaktad�r. Yakla��k olarak 34 ile 38 milyon y�l �nce nas�l ortaya ��kt���n�n gizemini korumaktad�r. Bunun cevab�n� ara�t�rman�n bir yolu da antik ta�lar� incelemektir.� Burada mikroplar�n ya�am�na dair izler bulunabilir. Bat� Avrasya b�lgesinde ki parla b�lgesinde ki gezegenimizde ki eski kayalara ev sahibi etmektedir. Burada ki kaya�lar yakla��k 3,5 y�l ya��ndad�r. D�nya gezegeni yakla��k olarak 4,6 ya��ndad�r. Ancak �zg�n y�zeyinin birka� k�sm� levha tektoni�i ve erozyonlarla a��ld�. Stramatolit ad� verilen kaya�lar 3,5 milyar y�l �nce canl� fosillerden olu�mu�tur. Stramatolit kaya�lar mikro organizmalardan olu�mu�tur. Stramatolitler deniz dibinde uzun bir s�re sonra olu�an ve �e�itli �ekiller alm�� kaya� t�rleridir. Stramatolitler canl� de�ildir, ama canl�lar taraf�ndan olu�mu�lard�r. Antik Stramatolitlerin i�inde korunmu� fosille�mi� mikroplar bulunur. Antik Stramatolitler hayat�n kan�t�d�r. Ancak Olfud K�ba�da ki Stramatolitlerin biyolojik oldu�unu ke�fetti. Olfud gezegenimizdeki ya�ama dair en eski kan�tlar� bulmu� olabilir. Bu Stramatolitler d�nyadaki ya�ama dair ikna edici en eski kan�tlard�r. Stramatolitlerin sadece s�� su ortamlar�nda g�rebiliyoruz bu fosille�mi� ekosisteme ve insano�lunun en eski atas� olabilece�ine g�z atmam�z� sa�l�yor. Astrobiyolojideki geli�meler ve teknikler sayesinde d�nyadaki ya�am en az 343 milyon ya��ndad�r. D�nyan�n tarihi ile ilgili ilk yar�m milyar y�l ile ilgili herhangi bir jeolojik kan�t yoktur. Bu y�zden bir�ok �ey eksik durumdad�r. Fosil kan�tlar�nda olmayan �ey d�nyan�n nas�l �ekillendi�idir. Biz insanlar y�ld�z tozunun soyundan geliyoruz. 4.6 milyar y�l �nce y�ld�zlar g�ne� sistemi �ok b�y�k gaz bulutlar� olu�turdular. Gaz bulutlar� birbirine yap��an toz par�ac�klar�n� olu�turdular. Sonunda asteroit ve kuyruk y�ld�z� denilen ta� ve buzdan olu�an b�y�k kaya par�alar� haline geldiler. Y�llar boyunca bunlar �arp��arak gezegeni olu�turdular ve tabi d�nyay� da. Bu a��r bombard�manda d�nya �ok s�cak ve zehirli sularla kapl�yd�. Ancak bu de�i�kenler s�ras�nda okyanus diplerinde hayat ba�lam�� olabilir. Baz� hipotezlere g�re hayat hidro termal bacalar�n etraf�nda oldu�u y�n�ndedir. Astrobiyoloji i�in as�l soru cans�z maddeyi canl� maddeye �eviren k�v�lc�m nerde olu�tu�udur.� Ya�am�n ba�lamas�yla ilgili bir�ok teori vard�r. Buna g�re ilk ya�ama yol a�an organik madde ve d�nyadaki y�ld�r�m bo�almas�yla ��retilmi� olabilir. Alternatif ba�ka bir teori ise, hayata yol a�an organik maddeler d�nyada yarat�ld� ya da d�nyaya geldi. �rne�in: kuyruklu y�ld�zlar organik maddenin kayna�� olabilir. May�sta gelen meteorlar asteroitler organik kayna�� olabilir. As�l ham madde d��ar�dan geldi. Hayat burada ba�lad�. D�nyada ki b�t�n hayat i�inde karbon, oksijen, hidrojen ve nitrojenle birlikte 2 d�zine ba�ka bir oldu�u temel yap� ta�arl�ndan olu�mu�tur. Esas �zelliklerin karbon ve su oldu�u biliniyor bilim adamlar�n�n d�nya d��� ya�ama bulabilmeleri i�in en iyi �ans�n g�ne� sisteminde ki gezegenlerinde ki karbon ve su izlerini aramak oldu�unu s�yl�yorlar. Merk�r ve Ven�s s�v� sistemi olu�turmayacak kadar g�ne� sistemine yak�nd�rlar. Mars ise g�ne�e yak�n d�rd�nc� gezegendir. D�nyada ki en erken ya�amla ilgili kan�tlar mars da ki ara�t�rmalar ilgilidir. Mars�n �l�k ve atmosferin olabilece�ine ili�kin g��l� kan�tlar vard�r. Mars k�rm�z� bir ��l gibi g�r�n�yor mars�n y�zeyine yak�n k�sm� su olabilir. Bu bir ya�am belirtisidir. Mars da bulunan bir�ok mineral g�ney Kaliforniya eyaleti olan les�n� �evresinde yap�lan ara�t�rmada var oldu�u kan�tlanm��t�r. 2006 y�l�nda NASA�n�n arac� mars kesifi k�rm�z� gezegenine ula�m��t�r ara� mars i�inde yo�unla�t�r�lm�� ke�if spekt�rm�yle donat�lm��t�r. Ara� g�r�nebilir ve k�z�l �tesi ���kla su izlerini arayacakt�r. D�nyada yap�lmakta olan kar ara�t�rmalar�nda �ayet hayat ya�an�labiliyor olmas� kan�tlan�rsa, Mars da ki so�uk kar k�tlelerinin oldu�u noktalarda ya�am olabilece�ini s�yl�yorlar. Baz� bilim adamlar� biyolojik �e�itlilik i�in levha tektoni�inin gerekli oldu�una ve devasal soy t�kenmelerine kar��n savunma sa�lad���na inan�l�yor. Levha kaymalar� k�talar� olu�turdu. Kaya par�alar� bir�ok t�r evrimle�emezdi. Levha tektoni�ini atmosferde ki kimyasal maddeleri d�n��t�rerek d�nyada ki ortalama s�cakl��� sa�lamaya �al���yor. Levha tektoni�i olmasayd� d�nyada ki istikrar olmazd� NASA�n�n 2003 de ki Sat�rn �de ki yapt��� �al��malarda metan ve eten gazlar�n oldu�u s�ylenmi�tir. Astrobiyolojinin alan� geli�en teknoloji ile birlikte kapsam�nda artm��. Bilim adamlar�n�n yapm�� oldu�u �al��malarda saman yolu galaksisinde bile 50 milyar belki 60 milyar d�nya benzeri gezegen oldu�u tahmin ediliyor. Yani evrende d�nya benzeri sonsuz say�da gezegen vard�r. Bu gezegenlerde hayat i�in ya�am elementleri olup olmad���na dair �n�m�zde ki 20 y�l kadar �al��malar s�recektir. 3,4 milyar y�l �nce gezegenimizde ki tek ya�am tek h�cre mikrobik organizmalard�r. Ancak bu ilkel ya�am g�ne�ten enerji ald�k�a klorofil ad�nda ki ye�il pigment �retti. Bu da fotosentezi sa�lad�. Yani karbondioksit ve suyu enerji ye �eviren at�k �r�n olarak da oksijen �reten kimyasal bir s�re�tir. Tek h�creli organizmalar evrimle�erek Siyano bakterilere d�n��t�. Siyano bakteriler okyanusa ve havaya bol derecede oksijen sald�lar. Ya�am�n �e�itlenmesiyle birlikte insan olu�mu�tu. E�er fotosentez olay� ger�ekle�meseydi atmosferde oksijen olmazd�. Yani oksijen d�nya i�in biyo g�stergedir. Ger�ekte di�er gezegenlerde ya�am olsa d�nyada ki gibi mi olacak� Gezegenimizde ki t�m ya�am DNA i�eriyor. DNA hayat�n �o�almas�n� ve dallanmas�n� sa�l�yor �zellikle ya�am a�ac�n�n yarat�lmas�d�r. Peki, DNA alternatifi olabilir mi?

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- M�zik temelde neden olu�ur?

2- Atmosfer de ya�am�n s�rmesini sa�layan organik bile�ik hangisidir?

3- Stramotolit kaya� ilk olu�umu ve ortaya ��k��� nas�l olmu�tur?

4- D�nya yakla��k olarak ka� ya��ndad�r?

5- D�n ya nas�l olu�maya ba�lad�?

6- Ya�am dair en eski kal�nt�lar hangileridir, bu kal�nt�lar nas�l meydana gelmi�tir?

7- D�nya d��� ya�am� bulmam�z i�in ara�t�rmas� gereken yerler neresidir?

8- D�nyada ki k�talar nas�l olu�maya ba�lad�?

9- Levha tektoni�i neden d�nyada var da; ba�ka karasal gezegenlerde yok?

10- Ya�am�n olu�mas�nda ki ilk y�llarda oksijen �retip havada da��tan h�creli canl� hangisidir?

Endonezya'n�n Di�er 13000 Tak�m Ada Canl�lar����������

�� Bu sava���lar d�nyan�n hi�bir yerinde bulunmayan �cra bir yerin muhaf�zlar�d�r. Buras� evrimin b�y�leyici oldu�u yerdir. Endonezya adalar� d�nyan�n en s�n�r d��� canl�lar�n olu�turdu�u laboratuar d�r. Bu adada ki canl�lar�n e�siz bir �ekilde hayatta kalmay� ba�arm��t�r. Bu ada �ok ilgin� ve �a��rt�c� bir ya�am vard�r. Endonezya�da topraktan �ok sulu alanlar bulunmaktad�r. Bu dev ada 13500 adadan olu�maktad�r. Bu adalar ekvator boyunca Asya k�tas�ndan Avusturya�ya kadar s�r�yor. D�nyada �ok az say�da e�ine rastlan�lan canl�lar ya�amaktad�r. Adan�n habitat� �ok geni� hayvan� bar�nd�racak �ekilde geli�mi�tir. Di�er �lkelerden daha �ok bu adada memeliler ya�amaktad�r. Endonezya�da ki bu k���k adalar�n her birinin ilgin� bir hik�yesi vard�r. Ge�ici g��ler burada ki hayat� �ekillendirmi�lerdir. 27 a�ustos 1883 y�l�nda bat� Endonezya�da d�nyay� sarsan bir patlama ile g��leri a���a ��karm��t�r. Krakatao adas� patlad�. Bu patlama sonucu olu�an dalgalar neredeyse 300 k�y� yok etti ve 36000 ki�i �ld� her �ey bitti�inde adan�n 3/2 si yok olmu�tu. 7 y�l aradan sonra tekrar patlamalar oldu. Bu patlamalar kameraya al�nd�. Yeni bir adan�n olu�mas�nda zemin haz�rlad�. Bu yeni olu�an adaya insanlar anakrakratao ismini koymu�lar. Bu olu�an yeni ada krakataonun �ocu�udur. 70 y�l sonra anakrakratao b�y�y�p geni�ledi. Halada b�y�meye devam ediyor. R�zg�r ve deniz yard�m�yla canl�lar adaya yerle�iyor. Britanya a�ac� yeni topraklara yay�lmak i�in denize ba��ml�d�r. Tohumlar�n� tuzlu suya dayanmas�n� sa�layan �zel kaplamalara sahiptir. Bu tohumun suda ya�anmas�n� sa�l�yor ta ki yeni bir alan ve uygun ko�ullar bulana kadar ya�am�n� s�rd�r�r. Ku�lar burada bulunan meyve tohumlar� ba�ka alanlara ta��yorlar. Yarasalar beslendiklerinde geceleri bulunduklar� yerlerde �ok b�y�k mesafeler kat ederler ve sindirim sistemlerinde ta��d�klar� tohumlar bu mesafeyi kat ederler. Bu 90 t�r yarasa �e�idi ya�amaktad�r. Bu adada ya�ayan incir a�a�lar� da vard�r. Her bir incir a�ac�n�n t�r�ne �zg�n b�cekler vard�r. Bu b�cekler sayesinde incir a�a�lar�n�n yay�lmas�n� sa�lamaktad�r. Bu adan�n deniz dilberinde muhte�em bir tabiat alan� sa�lamaktad�r. Mercanlar ba�ta gelenlerdir. Hayat burada muhte�emdir 10 milyon y�ld�r kolonile�me ve evrim el ele �al��t�. Her ko�ulda yaran�lana bilecek �ekilde de�i�imlere u�rad�. Deniz dibinde yakla��k olarak 3000 farkl� canl� t�r� ya�amaktad�r. Bu canl� t�rlerinden birinde titan bal�klar�d�r. Burada bulunan bandara adalar� 500 y�l �nce b�t�n Hindistan cevizlerini burada bar�nd�r�rd�. Bandara da Hindistan cevizlerini ya�ad��� tek yerdir. Bandara da bulunan baharat �e�idi Avrupa devletlerinin i�tah�n� kabartm��t�r, dolay�s�yla bu baharat �e�itleri y�z�nden sava�lar olmu�tur. Bu sava�larda �len insanlar i�in bu ada farkl� etkinlikler yap�lmaktad�r. Bu etkinliklerin ba��nda gelen kay�klar yar��� yer almaktad�r, kay�klarla yar�� yap�lmaktad�r. Burada ki adalar e�siz g�zellikte ya�am sunmaktad�r bu ya�am uyum sa�layan canl�lar yok olup gitmektedir. Comodo ejderi olan s�r�ngen bu hayvan bu ya�am uyum sa�lam��t�r. Comodo yakla��k 3 metre uzunlu�unda 50 kg a��rl���nda bir hayvand�r. Comodo ejderi t�m zamanlar�n en vah�i hayvan�d�r. Saatteki 18 km h�za ula�t��� g�r�lm��t�r. Bir�ok insandan daha h�zl�d�r Comodo ejderi bir g�nde kendi a��rl��� kadar besin t�ketebilir. Aylarca beslenmeden de durabilir. Comodo lar birka� adada hayatta kalm��lar. Hi� kimse bunun sebebini de bilmiyor. Comodolar�n atas� kertenkele oldu�u san�lmaktad�r. U�an yarat�klar s�k buralarda ge�ip adalar� ziyaret ederler ancak adalara bazen birka� b�y�k ziyaret�ilerde geliyor. Gezegende ki en b�y�k kara memelisi �a��rt�c� suda ba�ar�l� filler derin sularda y�zebiliyorlar. Fillerin eskide okyanusun ge�tiklerine bir Endonezya adas�ndan di�erine y�zd�klerine inan�l�r fillerin say�s� gittik�e azalmaktad�r. G�n�m�zde sadece sumatra ve borneo adalar�nda bulunmaktad�rlar bu bir tesad�f de�ildir. Filler geni� ve b�y�k alanlara ihtiya� duyarlar bir yeti�kin fil g�nde 150 kg l�k ye�illik t�ketir. Endonezya�da sadece 2000 ile 4000 aras�nda fil kalm��t�r. Bu adalarda ya�ayan di�er bir canl� ise makatlard�r. Makatlar yenge�leri yiyerek ya�amlar�n� s�rd�r�rler, ancak borneo adas�nda evrim bir ba�ka yol se�iyor. Mangolar aras�nda ba�ka maymun t�rleri ya��yor mango yapraklar� ile beslenen proboski d�nyada ki ender rastlan�lan bir maymun t�r�d�r. Proboski ismini b�y�k burnunda al�yor. Bu maymunlar 24 kg a��rl���na ula�abiliyorlar. Proboskin maymunlar� sadece borneo adalar�nda vard�r. Cennet ku�lar� burada tehlike alt�ndad�rlar. Nisan�n cennet ku�lar� parlak renktedirler. Bu ku�lar sadece yeni kanada da ki k���k adada vard�r. Bir�ok insan ihtiyac� i�in Endonezya ormanlar�n� yok etmi�lerdir. B�ylece hayvanlar�n ya�am alanlar� gittik�e daralmaklad�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Endonezya�da ki adalar�n s�n�rlar� nereye kadar ula�m��t�r?

2- Baritona a�ac� yeni topraklara yay�l�rken neye ba�l�d�r?

3- Endonezya adalar�nda t�rlerin yay�l���n� sa�layan etmenler nelerdir?

4- Endonezya adalar�nda ki yarasalar nas�l besleniyorlar. Ka� t�r� burada ya�amaktad�r?

5- Titan bal�klar�n�n geli�meleri ve ya�amlar�n�n �zellikleri nelerdir?

6- Hindistan cevizlerinin 500 y�l �nce ya�ad��� tek ada hangisidir?

7- Filler g�nde ka� kilo ye�illik t�ketmektedirler?

8- Orangutan maymunlar� yavrular� ka� y�l besledikten sonra terk ederler?

Kutup Biyomundaki Canl�lar�n Hayat D�ng�leri ve Kazand�klar� Evrimsel �zg�nl�kleri

Kutup ay�lar� k�� uykusunda kaybettikleri kilolar� tekrar geri almalar� gerekir. Bu y�zden kalori zengini foklar� avlarlar. Yeti�kin bir kutup ay�s�n�n a��rl��� 600 kiloyu bulur. Yakla��k olarak 30 y�l �m�rleri vard�r. Bir oturu�ta 45 kilo kadar et t�ketirler. 5 ay boyunca karla kapl� ininde kal�rlar. Bu s�re i�inde hi�bir �ey yemez ve i�mezler. Bu s�re zarf�nda hayatta kalmay� ba�ar�rlar ve ayn� zamanda di�i olanlar hamileli�i devam ettirirler. Kutup ay�s� 5 ay boyunca ininde kendi at�klar�n� geri d�n��t�rebiliyor. �nan�lmaz bir biyokimyasal i�lemler sayesinde v�cutlar�nda ki �reyi protein ve suya d�n��t�rebiliyorlar. Kutup ay�lar� muhte�em bir �ekilde karla kapl� alan�n sahiplenmi�lerdir. Kutup ay�lar�n�n k�rk�nde renksiz k�llar vard�r. S�cakl�k �ok de�erli �s� emen kara deliklerinden ge�er. Kutup ay�lar� �ok ya�l� foklar� yediklerinde derilerin alt�nda 10 cm yak�n ya� tabakas� olu�turmaktad�r. G�ne� ����� ay�n�n k�rk�nde yans�d��� i�in beyaz g�r�n�rler de�erli s�cakl�k iki noktadan kaybederler. Bu noktalar ayak taban� ve burundur. Bunlar kutup ay�lar�n�n zay�f noktalar�d�r. Kutup ay�lar� s�cakl�klar�n� iyi korurlar. Yaz�n serinlenmek i�in durup dinlenirler. Buzul ca��nda hayatta kalmay� ba�aran ve so�u�a iyi uyum sa�lam�� kar tavuklar� vard�r. T�yleri gagas�n�n bitti�i yerde ba�lar ve pen�elerine kadar devam ederler. Kar tavu�unun t�yleri s�cak manto gibidir. Ancak kar tavuklar� da iki noktadan �s� kaybederler bu noktalar y�z ve ayaklar�d�r. K���n karla uyumlu beyaz t�yl� g�r�n�rler. Yaz�n ise topra��n g�r�nmesi ile birlikte kahverengiye b�r�n�rler. Mis �k�zleri yeni biten otlar� kemirirler. Buzul �a��n miraslar� olan mis �k�zleri bir zamanlar mamutlarla birlikte dola��rlard�. Ke�i ve koyun ile akraba olan mis �k�zleri 12 bin y�l �nce kutuplarda h�k�m s�rm��lerdir. Mis �k�zleri �ok a��r otlanan hayvanlard�r. Tundraya yay�lm�� liken ve di�er k���k otlarla beslenirler. Kar�nlar�n� doyurmak i�in g�nde 2 km yol kat ederler. Sibirya�dan Norve� e do�ru s�cakl�k artt�k�a buz k�tleleri ayr�lmaya ba�lar. Bu buz k�tleleri d�nyan�n s�cakl�k derecelerini ayarlamakta b�y�k rol oynarlar. G�ne� ���nlar�n�n %80 n� yans�t�r. K���k deniz ku�lar� hayatlar�n�n �o�unu denizlerde ge�irirler. Plankton ve kabuklularla beslenirler. Su y�zeyinde uyurlar ama yaz aylar�nda �iftle�mek i�in karaya ak�n ederler. Milyonlarcas� toplan�r. Kaya ve �al�lar aras�nda yuva yaparlar. �iftle�mek i�in burunlar�n� s�rter gibi gagalar�n� birbirlerine vururlar. �iftle�tikten sonra erkek gider. Di�i yuvada kulu�kaya yatar. Tundrada ki �i�eklerin a��lmas� ile birlikte yo�un g�� ba�lar. Bunlar�n ba��nda ren geyikleri gelmektedir. Y�lda iki kez g�� ederler. Bir g�nde 55 km yol kat ederler. Binlerce ren geyi�i yaz�n otlanmak �zere kuzey kutbunda ki tundralara gelirler. Ren geyikleri likenlerle beslenirler. Haziran ortas�nda �o�u di�i ren geyikleri do�um yapar do�um yapt�ktan bir saat sonra yavru annesinin pe�ine tak�l�p gider. Bir g�nl�k oldu�unda yavru bir insandan daha h�zl� ko�ar. �leti�im kurmak i�in v�cut dili ve seslerini kullan�rlar. G�� rekorunu elinde tutan kuzey kutbu k�rlang�c�d�r. Kuzey kutbu k�rlang�c� ya�ayan hayvanlardan daha fazla g�� eder. Bir y�lda kuzey kutbundan g�� edip geri d�ner. Yakla��k olarak 35 bin metre yol al�rlar. Kuzey kutbu tilkileri �ukurlarda ya�arlar. Anne baba yavrular�n� burada b�y�t�rler bir tilki �ukuru 300 y�ll�k olabilir bu �ukurun y�zlerce giri� noktalar� vard�r. Tilkiler bir do�umda 6 ile 16 yavru do�ururlar. Kutup tilkileri kulaklar� k���k, burunlar� k�t, bacaklar� k�sa, kuyruklar� k�rkl� oldu�u i�in, �s� kay�plar� az olur bu y�zden kar�n �zerinde y�r�yorlar. A�ustos ay� geldi�inde kuzey kutbunda yaz sona erer ku�lar g�� etmek i�in toplan�rlar. G�ne� ufukta kaybolur, g�nler k�sal�r ve karanl�k ��ker. Kuzey kutbunun bir k�sm� 24 saat karanl�k olur. Kutupta ki buzlar d�nyay� yak�c� ���nlardan koruyor ozon tabakas� g�ne�in zararl� �ltraviyole ���nlar�n� emer. Emilen zararl� bu ���nlar buz k�tlelerine �ap�p geri yans�r ve b�ylece d�nyada ki s�cakl���n�n dengede kalmas�n� sa�larlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Kutup ay�lar� 5 ay boyunca bar�nd�klar� yerlerde besin ihtiya�lar�n� nas�l kar��larlar?

2- Kutup ay�lar� ne ile beslenirler?

3- Kutup ay�lar�n�n s�cakl�klar�n� v�cutlar�n�n hangi noktalar�nda kaybederler?

4- Buzul ca��nda hayatta kalmay� ba�aran ve so�u�a uyum sa�lam�� canl� t�rleri hangileridir?

5- Mis �k�zlerinin beslenmeleri nas�ld�r, tehlike ile kar��la�t�klar� zaman kendilerini nas�l korurlar?

6- Ren geyikleri beslenmek i�in g�nde ka� km yol kat ediyorlar?

7- G�� rekoru elinde bulunduran canl� t�r� hangisidir?

8- Kutup tilkilerinin �s� kayb�n�n az olmas�n�n sebepleri nelerdir?

9- Kuzey kutuplarda ki buzullar�n d�nyam�z i�in �nemi nedir?

�ift�ilerin Meyve Hasad�nda Kulland�klar� Tar�m Makinelerinin Evrimi

�� 21. yy da hasat elde etmek son derece h�zl� bir maratondur. Tarlalarda meyve bah�elerinden ma�aralara kadar toplama ay�rma ve paketlemelerden olu�an muhte�em bir senfoni gibidir. Ama insan eli nerde durur, makine nerde ba�lar. Her y�l ilkbahar dan sonbahara kadar Kaliforniya�n�n meyve hasad� tam yol al�r. Kaliforniya�n�n sen vaki vadisinde bir �iftlikte meftalinleri topluyorlar. B�t�n �reticiler i�in hasat meyvesinin uzunlu�u ayn� t�rden meyvelerin farkl� �e�itlerini toplamak amac�na gelir. �e�itli t�rleri sezonun farkl� d�neminde yeti�tirmek i�in ekerler b�ylece piyasaya verilen sa�lamak i�in farkl� zaman dilimini kullan�rlar. �yi bir hasat iyi bir g�r�n�me ve iyi bir tada sahip olan �r�nlerdir. Nektar�na g�zel bir g�r�n�m kazand�rmak i�in �reticilerin bir�o�u tarlalar�na mayler tabakas�n� serer. Mayler tabakas�n�n yans�t�c� y�zeyi g�ne�i a�a� dallar�nda yo�unla�t�r�r ve fotosentez olay�n� ger�ekle�tirir. Meyvenin �eker oran�n� ve g�r�nt�s�n� art�r�r. Bu d�nem meyvenin olgunla�t��� �ekerinin artt��� ve renginin g�zelle�ti�i d�nemlerde, �reticiler hasad� toplamak i�in farkl� yerlerde ki meyveleri kontrol ederler. Olgunla�an meyveler i��iler taraf�ndan toplan�r. Do�ru zamanda hasat yapt�klar�na emin olmak i�in yapacaklar� �ey, meyvelerin sertli�ini �l�en alet kullan�rlar. Yani bu alet do�ru zamanda meyvelerin toplan�p toplanmad���n� g�sterir. Meyve kabu�unun bir k�sm�n� soyarlar, Soyduklar� alana aleti sokup meyvenin sertlik derecesini �l�er. Meyve toplama hasad�n� sonu de�ildir sadece ba�lang�c�d�r. Meyveleri paketlemek i�in son derece teknolojik donan�ma sahip fabrikaya g�nderirler. ���iler iki vardiyada olu�up 120 bin kutu meyve paketliye bilirler. Hepsi meyvenin b�y�kl���ne, rengine ve olgunluk derecesine g�re ayr�l�p paketlenir. Meyvelerin tazeli�ini korumak i�in so�uk bir du� alt�na al�rlar. Bu so�uk du� meyvelerin ��r�melerini geciktiriyor. Kaliforniya da s�cakl�k dereceleri 90 dereceye kadar ��kabiliyor. B�ylece meyvenin kalitesini �eker oran�n� d���r�p bozulmalar�na sebebiyet veriyor, onun i�in so�uk su alt�nda tutuyorlar. So�uk du� yap�ld�ktan sonra meyveler temiz bir suyla durulan�p paketlenmeden �nce su kayb�n� �nlemek i�in bitkisel bir ya� ile spreyleler. Paketleme yap�ld�ktan sonra so�uk hava deposunda muhafaza edilir. Tarihi insandan �nce olan m�s�rda 1900lar da incir hasad�n� yapan iki i��i resmini g�steren karikat�rler vard�r. Hasad�n bile�enleri ayn�d�r, birincisi meyveyi toplay�p sepete yerle�tirmek di�eri ise meyveleri se�ip t�ketici haline getirmektir. Toplamada ve paketlemede uygulanan y�ntem ayn�d�r. Yani as�rlar boyunca de�i�memi�tir. Antik m�s�r �a�� bah�ecili�in do�um yerlerinden biridir. �lk �reticiler Nil �rma��n�n mevsimsel selleri kontrol alt�na alarak tarlalar�n� sulamay� ��rendiler.� Ancak bu d�nemde �r�n� saklamay� bilmediklerinden dolay �abuk bozuluyordu. �in 4 bin y�l �nceye kadar �eftali ve armudun hasat edildi�i yerdi. Yunanl�lar ve Romal�lar Akdeniz hatt� boyunca meyve ticaretinin geli�mesine �n ayak oldular orta �a�da en b�y�k meyve �reticileriydi. Yeni meyve a�a�lar�n� yeti�tirmek i�in a�a� a��lama y�ntemlerini ve �apraz a�a� d�llenme y�ntemlerini uyguluyorlard�. Amerika�n�n orta bat�s�nda insan eme�inin tamamen elimine eden toplama ve paketle platformu kullan�lmaktad�r. Orta bat�da insan eme�ini elimine etmi� tamamen bilgisayar endeksli makinelerle tan��m��t�r. M�s�r bitkisini toplamak i�in son derece teknolojik olan bi�erd�verler yok say�lmaktad�rlar. �lk mekanize m�s�r toplay�c�s� 1930l� y�llar�n sonunda piyasaya ��kan, i�ten patlamal� motorlarla �al���yordu mekanik toplay�c�lar seri olarak m�s�r�n kabuklar�n� ��karam�yor, temizlemiyor ve kurutam�yordu.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- �ift�ilerin kulland��� mayler tabakas�n�n meyveler i�in �nemi nedir?

2- Meyvelerin tazeli�ini korumak i�in kullan�lan y�ntemler ve teknikler nelerdir?

3- �lk �retimin yap�ld��� �a� ve tar�m�n yap�ld��� yer neresidir?

4- Tarih boyunca meyve ticaretinin geli�mesinde �n ayak olan kavimler hangileridir?

5- Meyve a��lama ve �apraz d�llenme y�nteminin kullan�lmaya ba�lad��� d�nem ne zamand�r?

6- M�s�r bitkisinin kullan�ld��� alanlar ve yararlar� nelerdir?

7- Yaban mevsimi meyvesinin toplanma bi�imi nas�ld�r?

8- Hurma a�ac�n�n ilk yeti�ti�i yer neresidir?

Endonezya Adalar�ndaki Canl�lar�n Evrimi

2 milyon y�l �nce deniz sakin ve ���k sa�an d�nyas�n� a���a ��kartmak i�in durgundu. Hayat bu yeni cennetin daha sonras�nda kolonile�tirdi. B�lgeye tropikal bir ilkim h�kimdir. Endonezya adalar� b�y�k bir alan� kaplar. Ekvator �izgisi boyunca s�ralanan bu adalar say�s� 13500 kadard�r. Asya ile Avusturya k�tas� aras�nda yer al�r. Endonezya�n�n vah�i ya�am� birbirinden farkl� iki d�nyadan geldi. Ana kara Asya�dan kaplanlar, filler, maymunlar ve keseli havyam cenneti olan Avusturya�da kangurular ve t�rleri geldi. Bu farkl�l�klar Endonezya�n�n zenginli�idir. Bu farkl�l�klar�n ortaya ��kmas� kesinlikle bir gizemdir. Sumatra adas� Endonezya�n�n grup adalar�n�n bat� ucunda bulunan ve Asya�ya kap�s� olan bir adad�r. Endonezya orman�nda ya�ayan canl� t�rleri di�er �lkelerde ya�ayanlardan daha fazlad�r. Sumatra adas�nda sadece 21 t�rde farkl� yaprak yiyen maymun t�r� vard�r. Bir�ok b�cek muson r�zg�rlar� sayesinde bu adaya s�r�klendiler. �u an sumatra adas�ndaki hayvan say�s� Afrika�dakinden fazlad�r. Sumatra adas�nda ya�ayan en �ok memeli hayvan t�r� Asya filleridir. Bu fillerin a��rl�klar� 2 tondan fazlad�r. Bu fillerin beslenmeleri i�in bir�ok bitkiye ihtiya�lar� vard�r. Besin ihtiya�lar�n� kar��lamak i�in g�nde 15 km yol y�r�n�r. Bir kipon cinsi olan siemang di�er bir kolonicidir. Di�er �empanze ve maymunlar�n aras�nda siemanglar Asya ile Endonezya aras�nda en uzun yolculu�u yapm�� olanlard�r. Kip onlar�n yerle�ti�i b�lge di�er canl�lara g�re daha g�venlidir. Kiponlar �ark� s�ylediklerinde avlanmazlar. Endonezya�da 6 farkl� t�rde Kiponlar ya�amaktad�r. Bunlar�n yar�s� sumatra adalar�ndad�r. Endonezya�da ya�ayan en b�y�k maymun t�r� orangutand�r. Bu dev maymun sadece sumatra ve borneo adalar�nda ya�amaktad�rlar. Yeti�kin bir orangutan�n a��rl��� 90 kilodur. Asya�dan g�� eden piton y�lanlar� orangutanlar�n kolayl�kla �ld�rebilir. Orangutanlar olgun meyveleri tercih ederler. Orangutanlar bazen a�a� kabuklar�, b�cekleri ve taze yapraklar� yerler. Orangutanlar fiziksel olarak yava�t�rlar. Bu a��kl�klar�n� kapatmak i�in zek�lar�n� kullan�rlar. Endonezya adalar�nda vah�i sava�lar ya�and�, Budistler, Hindular ve M�sl�manlar bir�ok kez sava�t�lar ve adan�n y�netimi s�rekli el de�i�tirdi. Endonezya n�fusunun b�y�k bir k�sm�n� M�sl�manlar olu�turuyor. Endonezya�da din t�pk� do�a gibi farkl� �ekillere b�r�nm��t�. Bu �slam d�nyas�nda kad�nlar b�y�k bir rol oynar. Sumatran�n bat� �cra k��elerinde halen kara b�y�n�n oldu�una inananlar bile vard�r. Bu inanca sahip topluluk atalar�n�n inanc� hayvanlar�n etraf�nda gizli oldu�una inan�rlar. Atalar�n�n ruhlar� sadece g��l� olan bir hayvanda vard�r, bu hayvan kapland�r. Bir kaplan insan� �ld�rd���nde adalet sa�lanm�� demektir. Endonezya�da s�k sularda ya�ayan mercanlar, omurgas�zlar ve bal�klar d�nyan�n hi�bir yerinde bu derece yoktur. Mercanlar bu s�k sularda bir zamanlar ya�am�n oldu�unun g�stergesidir.600 t�rden farkl� Endonezya mercan� vard�r. Bu canl�lar�n baz�lar� kendi salg�lad�klar� yap�tlar�n i�inde ki kire� ta�lar�nda ya�arlar. M�rekkep bal�klar� k�l�k de�i�tirme ustalar�d�r. G�ne� ���nlar�n�n denize vurmas�yla birlikte her t�rl� renge b�r�n�rler. Ayr�ca g�r�n�m olarak da de�i�ebilirler. M�rekkep bal�klar� mercan dallar�yla besleniyorlar. Hindular�n tap�naklar�n� mesken eden makatlar pirin� ve meyve ile gelen duac�lar�n� bekliyorlar. Makatlar�n burada �nemli bir konumlar� vard�r. Makatlar Hindu askerlerinin birer maymunu olarak kabul edilirler. Burada olmalar�n�n sebebi aday� ve tap�naklar� koruduklar�na inan�rlar. Derin okyanus sular�nda mercan resiflerinin h�kim oldu�u bu alanlar�n uza��nda derin deniz Seyahat�ileri dola��r. Bunlar biride manto vatozlar�d�r. Bu derin sularda ya�ayan di�er canl�lara da ev sahipli�i yaparlar. Balina okyanusun en b�y�k bal���d�r. Yakla��k 20 metre boyundad�r. Balinalar�n en sevdi�i yemek kalimaryad�r. G�nde bir ton kalimarya yer.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Sumatra adas�nda ya�ayan en �ok memeli hayvan t�r� hangisidir?

2- Asya ile Endonezya aras�nda en uzun yolculuk yapm�� hayvan t�r� hangisidir?

3- Orangutan maymunlar�n�n beslenmeleri nas�ld�r?

4- Endonezya adalar�n da ki vah�i sava�lar kimler aras�nda ya�anm��t�r?

5- Endonezya�da ya�ayan �amanlar adaleti nas�l sa�l�yorlar?

6- Endonezya�da ki kaplanlar�n sevdi�i av olan hayvan hangisidir?

7- Makatlar�n jabanya adas�nda ki insanlar i�in �nemi ve konumu nedir?

8- Duong bal�klar�n�n nesillerinin t�kenmesinin nedeni nedir?

Evrimcilere G�re Evrim Kuram� Ne Kadar Ge�erlidir Sorusunun Bilimsel Kan�tlar�

G�ky�z�nden okyanus derinliklerine kadar d�nyam�z�n her noktas�nda hayat�n izlerini ta��yor. Baz�lar�na g�re bu bir mucizedir. Peki, bilim t�m bu var olu�u a��klayabilir mi? Evrim teorisi 150 y�ld�r ele�tirilere hedef oluyor. Teoride ki bo�luklar� bir yaratan�n varl���na i�aret etti�i �ne s�r�l�yor. Peki, kim hakl�? Bilim d�nyas�n�n ses getiren sorusu soruluyor. Darvin hakl�m�yd�, haks�z m�yd�? Kimine g�re d�nya �ok karma��k, bunun arkas�nda mutlak bir yaratan oldu�una inan�l�r. Kimine g�re Darw inin ortaya atm�� oldu�u evrim teorisinde d�nyan�n bir yaratana ihtiyac� olmad���na a��klam��t�r. Peki, Darvin hakl� m�yd�? Darw�n ortaya atm�� oldu�u teoriyi biri ��r�t�rse t�m teori tehlikeye girebilir. �lk olarak ya�am�n ne zaman ba�lad��� sorusu sorulur. Darw�n ya�am�n ilk olarak nas�l ba�lad���n� bilmiyor, ama �ok eski 100 milyon y�l �ncelerine dayand���na inan�yordu. Ama pek �ok rakibi hayat�n �ok gen� oldu�u ve tanr�n�n ya�ayan t�m canl�lar� son 10 bin y�l �nce yaratt���na inan�yor. Peki ya�am ne zaman ba�lam��t�. Avustralya bat�s�nda jeolog martinsi d�nyan�n en ya�l� fosilini ar�yor. Fosiller uzun y�llar boyunca ya�anm�� canl� kal�nt�lar�d�r. Avustralya�da ki bu fosiller d�nyan�n en �a��rt�c� bulgular�n� ta��yorlar. Her �eyin ba�lad��� d�neme kadar uzan�yorlar. Ya�ama dair en eski kal�nt�lar� burada bar�nd�r�yorlar. Bu kal�nt�lar sadece canl� organizmalar sonucu olu�mu�tur. Bunlar denizde ya�ayan bakteri kolonilerinin olu�turdu�u fosille�mi� stramatolitlerdir. Biyologlar d�nyada ki t�m ya�am�n bu t�r organizmalarda evrimle�ti�ini d���n�yorlar. Hatta insanlar bile. Avustralya�n�n k�pek bal��� k�rfezinde bug�n hala stramatolit kolonilerine rastlan�labiliyor. Bilim adamlar� d�nyan�n en eski fosilin ka� ya��nda oldu�unu ��renmek i�in, g�venilir ve �a�maz bir y�ntem kullan�yor. Radyometre y�ntemi. Kayalarda ki bozulan noktalar� �l�erek y�zeyde 0.1 hata pay�yla ta�lar�n ya��n� ��renebiliyorlar. Avustralya�da ki fosille�mi� stramatolitleri inceledi�inde 3,6 milyar y�l ya��nda oldu�u tespit etmi�lerdir. B�ylece Darwin�in dedi�i gibi canl�lar�n ya�am� eskilere dayand���na bir kan�t olu�turdu. Darw�n ya�am�n, ilk basit �ekilde oldu�unu var say�yor. Yap�lan ara�t�rmalarda ilk basit canl�lar olan bakterilerde olu�tu�u tespit edilmi�tir. Canl�lar ne zaman karma��k ve �e�itli bir hal ald�ysa sonra ki 1400 milyon y�llara gelindi�inde de�i�iklikler meydana geliyor. Yery�z�nde ki tek ya�am formu olan tek h�creli basit canl�lar oluyor. 2.1 milyar y�l �nce canl�lar�n %99 unda g�rd���m�z t�rde tek h�creli canl�larla kar��la��yoruz. Bunlar �ekirde�i olan ilk h�crelerdir. �lk canl�lara ula�mak i�in bur dan 600 milyon y�l �nceye gitmemiz gerekiyor. Daha �nce ortaya ��kan basit ya�am formlar�nda daha farkl�d�r. Ya�am�n zamanla karma��k ald���n�n g�stergesidir. Fosillerde yap�lan testlerde Darwin�in ya�am�n basit formlarda ba�lad��� daha sonra ki zamanlarda karma��k bir hal almad��� y�n�nde ki g�r���n� kan�tl�yor. Canl�lar ayn� anda yarat�lmam�� aksine geli�meleri milyonlarca y�l �nce alm��. Darw�n�n en �nemli d���ncesi ya�am�n nas�l karma��k yap� kazand���na dair a��klamalard�r. Darw�n yeni t�rleri olu�turan g�c�n do�al bir s�re� oldu�unu s�yledi. Buna do�al seleksiyon ad�n� verdi. Yani canl�lar do�al bir yolla evrimle�ti�ini s�yl�yor. Darwine g�re �e�itlilik �evrenin etkisiyle oldu�unu savunuyor. Evrimciler baz� insanlar d�hil karada ya�ayan t�m b�y�k canl�lar�n suda ��k�p y�r�meye ba�lay�p, bal�klardan geldi�ine iddia ediyorlar. Yap�lana ara�t�rmalarda bunlara delil olu�turacak fosil ve kal�nt�lar bulundu. Yap�lan t�m ara�t�rmalar ya�am�n evrimle�ti�in g�steriyor, ama d�n���m�n nas�l oldu�unu hala gizemlidir. 1950 y�llar�n ba��nda yap�lan ara�t�rmada genetik bilgi aktaran DNA�n�n yap�s�na ula��ld�. Bir hayvan ya�am k�lavuzunun bir nesilden di�er nesiler aktarmak i�in DNA�s�n� kopyalamak zorundad�r. DNA de�i�ti�inde genlerde de�i�iyor dolay�s�yla hayvan�n kendiside de�i�iyor.1970lerde yap�lan ara�t�rmada insanlarda ki genler ile di�er canl�lar da ki genlerde pek bir farkl�l���n olmad��� g�r�ld�. DNA�m�z�n %96 s� bir �empanze ile ayn� oldu�u g�r�ld�.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Ya�ama dair en eski kal�nt�lar�n bulundu�u yer ve fosilin ad� nedir?

2- Bilim adamlar�n�n d�nyan�n en eski fosillerinin ��renmek i�in kulland�klar� y�ntem hangisidir?

3- Darw�n g�re ilk ya�am nas�l ba�lam��t�r?

4- Canl�lar ne zaman karma��k ve �e�itli bir hal alm��t�r?

5- Darw�n�n yeni t�rleri olu�turan s�recin do�al seleksiyon oldu�unu s�yl�yor bu do�al seleksiyon nedir?

6- Evrime g�re canl�lar�n hayatta kalmas�n� sa�layan fakt�rler nelerdir?

7- Di�iler neden nesiller boyunca daha g�steri�li ve renkli erkekleri tercih etmi�lerdir?

8- �nsan kalbine benzeyen ve denizde ya�ayan canl� t�r� hangisidir?

Fil Gergedan Hippopotam ve Buffalo Hayat D�ng�leri Bir Arada

Erkek fillerin ya�am� s�re i�inde ba�lar. Yeti�kinleri rahats�z etmesine ra�men yavrular yaramazl�k yapmay� ye�liyor. Sindirime de�er bulduklar� her �eye sahte sald�r� d�zenleyip itip kalkarlar ancak insanlara tehdit olu�turmazlar. Erkek filler �st�nl�k ve �iftle�ebilme m�cadelesi veriyor ayr�ca hormonlar� fazla �al��t�klar�nda �akaklar�nda ki bezlerde salg� ��kart�rlar. Acilin �iftle�mek istiyorlar, o y�zden sinirli ve sald�rgan oluyorlar. Fillerin kar�n b�lgelerinde acayip ses ��kart�rlar. Filin y�ksekli�i 6 metre, a��rl��� 6 tonu bulabilir. Fillerin ak�llar� kolayca kar��abilir sinirsiz ve karars�z oldu�unda sald�r� d�zenleyebilirler. Bir�ok uzman fillerin sahte ve ger�ek sald�rmalar� ay�rt edebilirler. �nsan katili olan buffalolar �ok tehlikeli hayvanlard�r. Avc�lar bunlara intikam arayanlar diyorlar. �yi bir buffalo avc�s� olan Yuhan kallis den daha iyi kim bilir, vah�i ya�ama k���kl���nden beri Yuhan�n tutkusu olmu�tur. Yuhan yaral� bir buffalonun g�c�n� zor yoldan ��rendi. buffalo av� �ok g�� olan bir hayvand�r. Yaraland��� zaman �ok tehlikeli olur. Baz� ya�l� erkeklerden daha sald�rgan olabilir. �sabetsiz at�� sonucu yaralanan buffalo skotlar�n aras�na ka�t�. Yaral� hayvan� izleyip ac�s�na son vermek i�in gruplar birbirinden ayr�ld�. Buffaloyu g�rmeden horultusunu duyulabiliyordu. Buda sald�r�ya ge�ti�ini g�steriyor. Yard�m etmek i�in profesyonel avc�ya do�ru ko�tum. Tabi hareketi fark etti bana do�ru yo�unla�t� ve boynuzu ile ayak bile�ime vurdu. Ayak bile�im k�r�ld�. Sonra kald�r�p havaya f�rlatt�. V�cudumun par�aland���n� duyuyordum dua ettim �lece�imi biliyordum. Ondan kurtulman�n bir yolu yoktu.� Ama nas�l oldu�unu bende anlamadan tesad�f� kurtuldum. Erkek bir buffalonun a��rl��� bir tonu ge�ebiliyor. �ri c�ssesinin yan� s�ra toynaklar� ve iki keskin boynuzu sayesinde �l�mc�l bir rakip haline geliyor. Bir buffalonun ��kard��� ses b�t�n s�r�y� harekete ge�irebilir. Ot yiyerek besleniyorlar. Otla beslenen siyah gergedanlar s�� a�a�lar�n aras�nda yiyecek bulmaya ��karlar. Ancak biraz daha farkl� iki gergedan t�r� daha var. Siyah gergedan kavrama �zelli�i olan duda�� sayesinde dallardaki yapraklar� toplayabiliyor. Beyaz gergedan�n duda�� daha geni�tir. Otlar� duda�� ile ayn� hipopotam�n, duda�� ile yapt��� gibi kopar�r. Di�leri yiyecek toplamayla hi� alakas� yoktur. Di�ler sadece yiyecek i�indir. Oto bur olan beyaz gergedan a��rl��� yakla��k olarak 3 tonu bulan bu hayvan tank gibidir. Siyah gergedan g�zleri iyi g�rmez, tehlike kar��s�nda ses ve kokudan yararlan�r. �nsan�st� avc� konusuna geldi�inde, insan ile hayvan aras�nda umum vard�. Son birka� y�zy�ld�r, hayvan varl��� i�in tehdit olu�turuyoruz. Hipopotamlar�n g�ney Afrika da di�er hayvanlardan daha fazla insan �ld�rd��� biliniyor. Bu hayvanlar su i�inde yatarak dinlenirler. Hantal yap�s�na ra�men �ok h�zl� bir �ekilde hareket ediyorlar. Hipopotamlar�n ter bezleri olmad���ndan g�n�n b�y�k bir b�l�m�n�, kavurucu Afrika g�ne�inden uzak suyun i�inde ge�irirler g�ne� batt�ktan sonra karaya ��karlar. Bu hayvanlar bir gecede 50 kilo ot yiyebilirler. Hipopotamlar otlar� di�leri yerine dudaklar�yla kopar�rlar ve ���t�c� di�ler sayesinde yiyilir. Di�ler savunma silahlar�d�r. Bu oto bur hayvanlar �abuk �fkeleniyor ve h�zl� ko�uyorlar ister fil ister gergedan ister bufalo ister hipopotam olsun s�k��t�klar�nda evrimin onlara haz�rlad��� �eyi yapmaktan ba�ka se�enekleri kalm�yor. Yani sald�r�yorlar. D��ar�da bar����l olarak g�r�len bu vejetaryenlerin g�c� hafife almamak gerekir.

�A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1. Filler tehlike kar��s�nda kendilerini, korumak i�in nas�l bir yol izliyorlar?

2. Buffalolar yararlan�rken intikam almak i�in bilin�li mi hareket ediyorlar?

3. Siyah gergedanlar yiyeceklerini hangi organ�n geli�mesi sonucu rahat al�yorlar?

4. Gergedanlar g�zleri iyi g�rmedi�inde tehlikeyi nas�l fark ediyorlar?

5. Hipopotamlar dinlenmek i�in nas�l bir ortam� se�erler?

6. Afrika�da en �ok hangi memeli hayvan can ald��� s�ylenebilir?

7. Hipopotamlar g�nd�zleri ya�amlar�n� suyun i�inde ge�irmelerinin temel sebebi nedir?

8. Hayvanlar�n insanlara sald�rmalar�n�n alt�nda yatan temel davran�� nedir?

Evrim D�nya D��� Ya�am Mavi Ay (Evrim)

Her zaman avlayan ve avlanan olacakt�r. Bu hayatta kalma sava�� d�nyadaki ya�am�n kaderini �ekillendiren ana g�� olmu�tur. Bilim adamlar� bunun mavi ayda hi� g�� olmayaca��n� s�yl�yorlard�. Hayat her yerde b�y�yecek, mutasyona u�rayacak ve bunlar�n do�al seleksiyon takip edecektir. Bu s�re� yer �ekimi ve izafiyet teorisi kadar evrenseldir. Burada ya�am 5 milyar y�l ya��ndad�r. Ama nas�l oluyor da mavi ay gibi yabanc� bir d�nyada ya�am ba�l�yor. Cevap en son uzay bulu�lar�ndan biriyle geliyor. S�per novofa patlamas� o kadar parlakt�r ki, baz� galaksilerin tamam�n� ayd�nlat�r. Canl�l���yla birlikte geride bir nebula, engin bir gaz ve toz bulutu b�rak�r. Hayat i�in karbon ve elementler olu�ur. Organik madde bak�m�ndan zengin olmas�d�r. �nsan v�cudu olu�turan aminoasitler, uzayda g�rebiliyoruz. Bu temel ta�lar b�t�n galaksilerde g�r�l�yorsa, neden ya�am yayg�n olmas�n. Mavi ay bir�ok y�nde �zellikle orman a��s�ndan d�nyam�zdan daha zengindir. Mavi ay da bitkiler ve hormonlar vard�r. Bu d�nyan�n taban� g�ky�z�nde olu�an bir denizdir. Burada bulunan a�a�lar d�nyada kinden 8 kat daha b�y�rler. Mavi ay yo�un atmosferi b�y�k yarat�klar� beslemek i�in �ok uygundur. Mavi ay bir karga�a ve karma�a diyar�d�r. Mavi ay da ki orman yang�nlar�n�n azg�n olmas�n�n sebebi oksijen ve r�zg�r�n s�r�klenmesidir. Tahribat son derece y�ksektir. Mavi ay da ki yo�un atmosfer bitkilerin havada as�l� kalmas�n� sa�lar. Atmosfer b�y�k bir zenginli�i sunuyor. Mavi ay da 5 g�n ayd�nl�k 5 g�n karanl�k oluyor. Mavi ay da g�k balinalar� da ya�amaktad�r. Y�ld�r�mlar �akmas� sonucunda orman� ate�e veriyor. Yang�n �ok b�y�k ve her �ey k�l oluyor. Hidrojen dolu balon bitkileri tulumlar� gezegenin y�zeyine sa�arak, bombalar gibi patl�yor. Bu y�k�mdan yeni bir hayat do�acakt�r. Mavi ay da ya�am milyonlarca y�l yapt��� gibi geli�meye devam edecektir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Mavi ay gibi yabanc� bir d�nya da ya�am nas�l ba�l�yor?

2- D�nyam�z ya�am i�in en uygun gezegen oldu�unu d���n�yoruz. Ger�ekten �yle midir?

3- Mavi ay hangi �zelli�inden dolay� farkl�d�r?

4- Atmosfer de yo�un olan bitkilerin havada kalmas�n� sa�layan fakt�rler nelerdir?

5- Mavi Ay�a benzer bir yer daha bulabilecek miyiz?

�r�mceklerin 400 Milyon Y�ll�k Evriminde Kazand�klar� Avlanma Yetenekleri

Yeni Zelanda da Doktor Saymen polart d�nyan�n en geli�mi� �r�mceklerini inceleyen bilim adam�d�r. �r�mceklerin ka�mamas� i�in �ok s�k� bir g�venlik �nlemleri alm��t�r. Ofisine gelip k���tlar� a�aca�� yere, �antas�n� a��p bir kasa avc� hayvan� ��kart�yor. Bu hayvan�n ak�ls�z olmad���n� ��reniyor. Eskiden herkes �r�mceklerin �nceden programlanm�� k���k robotlar oldu�unu d���n�yordu. Ancak inceledi�imizde �ok karma��k yap�lar� ile kar��la��yorduk. Baz�lar� k���k memelilere kadar zekidirler. G�n�m�zde ki bir�ok �r�mcek 400 milyon y�l �nce evrim sonucu olu�tu. �r�mceklerin her �eyi insanlar�n kinden farkl�d�r. Davran��lar� vah�i ve �a��rt�c� olarak g�r�lebiliyor. Egzotik ve di�er �zellikleri b�cek avlar�yla yapt�klar� silahl� bir yar���n sonucudur. Bu yar�� ilk �r�mce�in evrim ge�irmesiyle ba�lad�. �lk tasar�m �ylesine ba�ar�l�yd� ki g�n�m�zde hala ilkel atalar�na benzeyen �r�mcekler var.� Tarantula, �r�mceklerin iri ve t�yl� kaba ma�ara adam� gibidir. 8 basit g�z� ayd�nl�k ile karanl��� zor ay�rt edebiliyor. Tarantulan�n boyu uzun bacaklar�yla birlikte nerdeyse 30 cm ula�abilir. Ancak ilkel olmas�na ra�men hayatta kal�nacak �ekilde tasarlanm��t�r. Tarantula yeterince b�y�d��� zaman d�� iskeletini eski bir palto gibi de�i�tirerek ��kart�p at�yor. �r�mcekler hemen hemen her yerde ya�arlar. Bir k�s�mlar� ya�amlar�n� suyun y�zeyinde s�rd�r�rken, bir ka�� da ya�amlar�n� suyun dibinde ge�iriyorlar. �r�mceklerin yeni silah� zehirleridir. Avustralya ya, insanlar �r�mceklerden sonra geldi�ine inan�l�r �r�mceklerin y�lanlar gibi zehirlediklerini biliyoruz. Ba�lar�n�n i�inde ki bezleri s�karak i�i bo� di�lerinde zehir verirler. Zehir sinirlere uyar�c� g�nderilmesini engelleyerek fel� eder. �r�mcekler avlar�na tuzak koyarak avlarlar. �r�mcekler a�lar yaparak avlar�n� tuzaklar�na d���r�rler. �r�mcek a�lar�n�n molek�ller yap�s� inan�lmaz derece sa�lam, kopmas� i�in uzun bir mesafeye kadar �ekmeniz gerekir. ��nk� son dere dayan�kl�d�r. Yap�lana ara�t�rmalarda �r�mcek a��n�n �elikten daha sa�lam oldu�u g�r�lm��. �r�mcek a�lar�n�n �e�itleri de vard�r. Sa�laml�k, esneklik ve yap��kanl�k gibi� Ba�ta s�v� olan bu a� uzand�k�a kat�la��yor. �r�mcekler avlar� canl� ama hareketsiz olmas�n� istiyor. Onun i�in a�lar�na tak�lan avlar fel� oluyor, b�ylece yiyorlar. �pe�in bir sanat eseri gibi �r�lmesi hi� �a��rt�c� de�il hatta hi� �r�lmese de olur. �r�mcekler onu kullanmak i�in daha karma��k yollar buluyorlar. A� atan �r�mcek �rd��� esnek ve k���k a�� her �eyden habersiz bal�k a�� gibi av�n �st�ne atabilmek i�in �n ayaklar� ile tutarlar. Daha kesin olabilmek i�in �r�mcek, yapra��na d��k� yaparak menzilini belirler. T�k�ren �r�mcek pusu kurarak avlan�r. T�k�ren �r�mcek toksin tutkal p�sk�rt�r ve hedefi �l�mc�l �ekilde vurur. Nerdeyse k�r olan bu �r�mcek yakla�an avlar�n� titre�imle anlar. Hedefi 2,5 cm vurur. Dola meles �r�mce�i ger�ek bir bal�k avc�s�d�r. Suyu bir a� gibi kullanarak av�n suda yarataca�� titre�imleri e�ilerek bekliyor. Sald�r� bir hareket karma�as�d�r b�ylece av�n� yakalam�� olur. Yenge� �r�mce�i ise i�g�d�leriyle hareket etmektedir. Tropik b�lgede ya�ayan �r�mcekler �ok ilgin� y�ntemler geli�tirmi�lerdir. �rne�in tavus ku�u �r�mce�i ayn� ku�lar gibi g�z kama�t�r�c� g�sterilerden yararlan�yorlar.� Erkek �r�mcekler b�lge ya da di�i �r�mcek i�in kavga ediyorsa bunu hareketleriyle belli ediyorlar. G�rme duyular� sayesinde ileti�im kurmak i�in renkler ve v�cut hareketleriyle yaralan�yorlar. Biri sonunda pes ediyor. Kazanan en iyi di�ilerle �iftle�ecek. Di�iler en b�y�k silahl� erkekleri tercih ederler. �nan�lmaz kurnaz olan por�a �r�mce�i titre�imli ileti�im kurar. Ancak o titre�imi av�n� kand�rmak i�in kulland�r�r. Bu av�n da daha zeki oldu�unun i�areti olabilir. Por�a av�na yakla��rken taktik de�i�tiriyor. A�a tak�lm��� bir b�ce�i taklit� ederek a�a vurmaya ba�l�yor. Kurban �lgileniyor. Por�a sald�r�yor. B�ylece �l�mc�l oyun sona eriyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Tarantula �r�mce�inin genel �zellikleri nelerdir?

2- Tarantula �r�mce�inin beslenme �ekilleri nas�ld�r?

3- �r�mceklerin ya�am alanlar� nerelerdir?

4- �r�mcekler nas�l zehir olu�turup d��ar�ya verebiliyorlar?

5- �r�mcekler avlar�n�n nas�l olmas�n� isterler?

6- T�k�ren �r�mcek av�n�n nas�l geldi�ini anlar ve yakalar?

7- �r�mcekler avlanmak i�in geli�tirdikleri tuzaklar nelerdir?

8- Dola meles �r�mce�inin avlanma sitili nas�ld�r?

9- Por�a �r�mce�i av�n� yakalamak i�in uygulad��� y�ntem nas�ld�r?

Pen�elerin Evrimi

Bu ya�l� gezegenler milyonlarca y�lda ya�am �ok yava� �ekilde evrimle�ti. Bitkiler �nce denizde sonrada karada kolonile�tiler. 500 milyon y�l �ncede hayvanlar ortaya ��kt�. �lk y�rt�c�lar�n kollar� ya da bacaklar� yoktu. K���k damlac�klar� and�r�yorlard�. Tarih �ncesi okyanuslarda avlar�n� ar�yorlard�. Memeliler evrimle�irken t�rnak geli�tirmi�lerdi. Afrika kartal� olan muhte�em y�rt�c�lar en etkili �ekilde silahlar�n� ku�atm�� dola��yorlard�. Arka t�rna�� neredeyse insan�n ser�e parma�� kadar kal�nl�ktayd�. Bu ayaklarla kendi a��rl�klar�n�n 5 kat� hayvanlar� �ld�rebilirlerdi. Verbetler bir�ok Y�rt�c� hayvan�n av�d�rlar. Kartal ���l��� g��l� ama da��lan bir sesi var. Erkek ve di�i kartallar bazen birlikte avlan�rlar. Erkek kartal verbetlerin dikkatini da��tmak i�in orman�n �zerinde dola��rlar. Bu arada di�i kartal ise sessizce a�a��ya s�z�l�r ve gizlice bir sald�r�ya haz�rlan�r. G�ky�z�nden gelen tehlikelerden ka�mak i�in di�i kartal�n manevras� verbetler g�remezler ve genellikle avlanan yavru verbetler oluyor. Kartal�n pen�eleri kafatas� ve kollar� ayn� anda d�rde b�ler. Afrika k�tas�n�n en b�y��� olan bu imparator akrep onlardan biridir. B�lgesine fazlas�yla ba�l�d�rlar. K�ska� tasar�m�n� sanat haline getiren hayvanlar yenge�lerdir. Hayatta kalma ustas� olan yenge�ler okyanus taban�nda ve deniz k�y�lar�nda tutun da d�nyan�n ya�ama d��man yerlerinin baz�lar�nda da bulunurlar. Baz� yenge�ler zaragoza denizinde ya�ayan yosunlar�n alt�nda ya�arlar. Ve yanlar�ndan ge�en bal�klar� yerler. Di�erleri daha derinler de dola��r ve so�uk ya�am� tercih ederler. Kartallar pen�elerini kur yapmakta kullanan g�ky�z�n�n efendileridir. Ba� d�nd�ren romantizm s�z konusu olunca hi�bir �ey pen�eleriyle birbirine kilitlenen deniz kartallar�n�n akrobasi g�sterileriyle boy �l���emezler. Di�inin ilgisini �ekmek i�in giri�tikleri bu g�steri sonucunda e�leriyle �m�r boyu birlikte kal�rlar. Arizona ��l� halis atmacalara ev sahipli�i yap�yor. Halis atmacalar� birlikte avlanmay� seven hayvanlard�r. �ok sosyal avc�lard�r. Halis atmacalar�n�n en sevdi�i yemek a�a� farelerdir. Bu fareleri g��l� pen�eleriyle avlarlar. Yarasala da pen�elere sahiptirler. Yarasalar o kadar s�ra d��� ve kendilerine �zg�d�rler ki, memeliler i�erisinde kendi tak�m�n� olu�turmu�lard�r. �o�u yarasalar i�in pen�eler silah olarak g�r�lmez. Yarasalar pen�elerini yer �ekimine kar�� koymak i�in tavana as�l� durmak i�in kullan�rlar. Pen�eli hayvanlar aras�nda en �ld�r�c� olan b�y�k kedilerdir. Pen�eli et oburlar i�inde en se�kin avc�lar kedilerdir. B�y�klar�n ucundan kuyruklar�n sallay���na kadar ba�tan sona kadar y�rt�c� olmak i�in programlanm��lard�r. Keskin pen�e t�rnaklar�yla avlan�r ve kavga ederler. Ka��nmak i�in de t�rnaklar�ndan faydalan�rlar. Kedilerin krali�esi daha �ok gece avlan�r. Kedilerden biri olan aslanlar av�n� yakalamak i�in pen�elerini kullan�rlar. Aslanlar kendilerinden b�y�k su buffalolar�n�n g��l� pen�eleriyle devirip par�alarlar. Kedi ailesinin en b�y�k t�rnaklar�na sahip Sibirya kaplan�d�r. Bu hayvan ayan�n g�zel manzaras�yla kapl� karlar�n yerlilerine talip olur. Kar ayakkab�lar�na benzeyen dev ayaklar�yla tundra boyunca dola��r. Kasl� yap�s� saatte 80 km h�za ula�abilir. Yaln�z ya�ayan kaplanlar �iftle�irken bir araya gelirler. Bu hayvanlar geyikleri ve yaban domuzlar� avlarlar. �italar en h�zl� kedilerdir. Saatte 110 km h�zla ko�uyor. �italar�n v�cudunda ki her organ h�z i�in programlanm��t�r. �itan�n t�rnaklar� di�er kedilerin tersine tamamen i�eri �ekilemez. Di�er kedilerinkinden k�sa ve d�zd�rler. D�nyada ki en b�y�k pen�elere sahip olan hayvan ya�l� ay�lard�r. Ay�lar pen�elerini sadece avlanmak i�in kullanmazlar. Bazen yer kazmak i�in bazen de a�a�lara t�rmanmak i�inde kullan�rlar. Bu hayvanlar tepeden t�rna�a kadar pen�elerle donat�lm��, �ld�rmek i�in programlanm��lard�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Kartallar ormanda ki vertebleri avlamak i�in nas�l bir y�ntem uyguluyorlar?

2- K�ska� tasar�m�n� sanat haline getiren hayvanlar hangileridir?

3- Halis atmacalar�na ev sahipli�i yapan alan neresidir?

4- Halis atmacalar�n�n birlikte avlanmalar�n�n temel sebebi nedir?

5- Yarasalar pencerelerini silah olarak kullanmamalar�n�n nedeni nedir?

6- Pen�eli hayvanlar�n en �ld�r�c� olan�na neden ihtiyar pen�eli deniliyor?

7- Kediler ailesinin en b�y�k t�rnaklar�na sahip hayvan hangisidir?

8- Yenge�lerin ya�am alanlar� nerelerdir ve beslenme �ekilleri nas�ld�r?

Okyanuslardan uzaya evrende ya�am ve b�y�k patlama �ncesi hayat�n Evrimi

Bilinen evrende �yle u� noktalarda olan alevler var ki onlar hakk�nda �ok az �ey biliyoruz. Uzaya son s�n�r denilmesinin bir sebebi vard�r. Onu ��renmemizi engelleyen �ey boyutlar�d�r. Evrenin b�y�kl��� o kadar muhte�em ki onun ne kadar b�y�k oldu�unu konu�mak mant�ks�z geliyor. Samanyolu galaksisinde g�rd���m�z o y�ld�zlar binlerce, milyonlarca ���k y�l� uza��ndad�rlar. Kullan�lan optik aletler sayesinde g�ne� sistemimizin hakk�nda bilgi sahibi oluyoruz. G�ne� sistemi d�nyam�zdan yakla��k olarak 150 milyon km uzakl�ktad�r. Pl�ton g�ne� sistemimizde ki en uzak cisim oldu�unu biliyoruz. Ama Pl�ton ku�per k�mesinin bir cismi oldu�unu yap�lan ara�t�rmalarda anla��ld�. G�ne� sistemimizin g�ne�le ba�lay�p 4,7 milyar km uza��nda ki Pl�ton da son buldu�unu san�yorduk. Oysa Pl�ton un �tesinde uzay�n bo� oldu�unu san�yorduk. 90l� y�llarda bilim adamlar�n�n yapm�� oldu�u ara�t�rmalar da Pl�ton un �tesinde g�ne� sistemimizin bilinmeyen noktas�n�n da ku�per ku�a�� ad� verdikleri yerlerde cisimler buldular. Bilim adamlar�n�n g�ne� sistemimizin palmea ve ku�per ku�a��nda ki her hangi bir �eyle son buldu�unu sanm�yorlar. Ku�per ku�a��n�n �ok �tesinde d�nya ile g�ne� aras�nda ki ortalama uzakl���n�n 100 bin kat� uzakl�kta aut bulutu bulunuyor. Aut bulutu g�ne� sistemimizden �ok uzaktad�r. Ku�per ku�a��ndan 30 kat daha uza��ndad�r. Gezegenimizde okyanuslar�n�n bulunmas�n�n sebebi kuyruklu y�ld�zlar olabilir. Kuyruklu y�ld�zla dolu olan b�lgeyi inceleyen bilim adamlar� radikal bir fikir �ne s�rd�ler. Bu fikir d�nya ya suyun nerden geldi�idir. Bilim adamlar� kuyruklu y�ld�zlar da donmu� halde su bulundu�unu ve �ok say�da donmu� kuyruklu y�ld�z oldu�unu s�yl�yorlar. D�nyaya ka� kuyruklu y�ld�z�n �arpt���n� hesaplamak i�in o kuyruklu y�ld�zlardan okyanuslar�m�zda olanla yakla��k olarak ayn� su miktar� bulundu�unu g�r�rs�n�z. Kuyruklu y�ld�z ve d�nya da ki suyun kimyasal yap�s� incelendi�inde ayn� oldu�u g�r�lm��t�r. Okyanuslar�n diplerinde bas�n� a��r� derecededir. Okyanuslarda �imdiye kadar ya�ayan 200 canl� bulunmu�tur. Baz� bilim adamlar� hala ke�fedilmeyip bekleyen 25 milyon deniz t�r� oldu�unu s�yl�yorlar. California da bilim adamlar�n� 5 y�l �zerinde �al���p geli�tirdi�i ESP cihaz� deniz diplerinde ki ya�am� yak�ndan takip etmelerine yard�mc� oluyor. Gezegenimizde ba�ka evrenin yani ya�am�n olup olmad���n� da inceleyecektir. Okyanusa sahip gezegenin yaln�z d�nya olmad���n� da g�sterebilir. Bilim adamlar� essel adas�nda ki buzlar� a�mak i�in madeni paray� kullanmak i�in yeterli oluyor. Bunun sebebi metallerin harika �s� ileticileri olmalar� ve etraf�nda ki atmosferde enerji toplamalar�d�r. Galaksi ve galaksilerimiz milyarlarca y�ld�zla doludur. Ama i�lerinden birine yakla�may� ba�aramam��lard�r. ��nk� kozmik cisimler �zerinde deneyler yapam�yorlar. Evren her g�n b�y�yor, geni�lemesi art�yor. Baz� bilim adamlar� Evrenin d�z oldu�unu, baz� bilim adamlar� ise evrenin bir simit �eklinde olup baz� bilim adamlar� ise evrenin k�re �eklinde oldu�unu d���n�yorlar. Evren nas�l meydana geldi�i, b�y�k patlama teorisine g�re uzay ve di�er her �ey 13,7 milyar y�l �nce ya�anan muazzam bir patlama sonucu olu�tu�unu s�yl�yor. Evren bilimciler aras�nda en g�zde olan bir teori vard�r. Bu teoride b�y�k patlaman�n iki evrenin birbirine �arpmas� sonucu oldu�u y�n�ndedir. Art�k ereni tan�mlamak i�in zar kelimesini de kullan�yorlar. T�m evreni ve zaman� levha halinde ��kar�rsan�z bu bir zard�r. Belki k�inatta ba�ka levhalarda vard�r. Bizimle etkile�ime ge�ip ve evrenimizde enerji verenleri de olabilir. B�y�k patlamada buna benzer bir �ey olabilir. �ki evrenin yani iki zar�n etkile�iminden evrenimizin geli�tirmek i�in gereken �s� bas�nc� ve enerjiyi meydana getirip, uzay zaman�n� olu�turabilir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Pl�ton�dan sonra gelen ve g�ne� sistemimizin bilinmeyen noktas�nda bulunan cisim hangisidir?

2- D�nyam�zda okyanuslar�n�n bulunmas�n�n sebebi nedir?

3- Suyun d�nyaya nerden geldi�ini ve nas�l olu�tu�u hakk�na bilgi veriniz?

4- Deniz diplerinin neden yuvarlak oldu�unu hi� d���nd�n�z m�?

5- D�nyam�zda 1200 km uzakl�kta ki buzlu d�nyada ya�am i�in bir vaha olabilir mi?

6- Bilim adamlar� essel adas�nda ki buzullar� a�mak i�in kulland�klar� metot hangisidir?

7- Karanl�k maddenin var olmas�n�n nedeni nedir ve nas�l meydana geliyor?

8- Deniz diplerinde canl�lar�n ya�am�n� yak�ndan takip etmeyi sa�layan cihaz nerde ve kimler taraf�ndan geli�tirildi?

En Eski Yekpare Dev K�ta Gondwana'n�n Kal�nt� Adas� Madagaskar Gezisi

Afrika gezimizi geli�tirmek i�in Madagaskar�a b�lgesine gittik. Madagaskar hakk�nda �ok az �ey biliyoruz. Burada Frans�zca konu�uyorlar. Madagaskar ulusal park�na gidiyoruz. Palva bulvar�n�n tam ortas�nda duruyorlar. Palva a�a�lar�ndan dolay� bu ismi vermi�lerdir. D�nyada palva a�a�lar�n� g�rebilece�imiz tek yer buras�d�r. Bunlar gibi a�a�lar bin ya��ndad�r. Sadece burada bulabilece�iniz bitki, hayvan,� b�cekler ve s�r�ngenlerdir. Mesela bukalemun ve Lemur maymunlar� gibi hayvanlar� d�nyan�n ba�ka yerinde bulamas�n�z.� Hepsi Hint okyanusunun bu kara par�as�nda tecrit halinde ya��yorlar. Burada mango a�a�lar� da var. Mangolar�n tatlar� �ok ek�idirler. Parkta gidebilece�imiz en son noktaya gidece�iz. B�y�k kayalar�n bulundu�u sinkeye do�ru yol ald�k. Sinkede ki vah�i ya�am� g�rece�iz. Birka� ad�m att�ktan sonra ilk lemuruda g�r�yoruz. Lemurlar 4 metre s��rayabiliyorlar. Madagaskar��n en b�y�k ulusal parklar�ndan biri olan ranomafona park�na do�ru yol almaya ba�lad�k bu kasabada nispeten modern bir benzinci buldu�umuz i�in �ok �ansl�y�z. Burada pistas denilen bal�klarla kar��la�t�k. �lkenin bat� k�y�lar�ndan g�ney k�y�lar�na gittik. Ranomafona park�na do�ru giderken arazi bariz olarak de�i�iyordu. Kuru ovalardan da�l�k arazilere ��kt�k ve ranomafoya ula�t���m�zda tamamen ya�murluk ormanlar� g�rd�k. Herkes ak�ll� araban�n �evreyi nas�l kurtaraca�� hakk�nda at�p tutuyorlard�. Afrika�n�n geri kalan k�sm�nda g�r�ld��� ve ya�mur ormanlar�nda ilerleyince her taraf�m�zda hayvanlar buluyoruz. Tek yapmam�z gereken g�zlerimizi a��p ilerlemek. Alt�n bambu lemuru en nadir g�r�len ve bulunan lemurlardan biridir. Sadece bu parkta ya��yorlar. Madagaskar��n do�u bat�s�nda bulunan bir k�yde kraliyet h�kimi varm��. Kral, krali�e ve her hangi bir �yeleriyle tan��maya gitti�iniz zaman bir hediye g�t�rmeniz gerekiyor. Krala g�t�r�len hediyeler aras�nda pirin� ve bo�alar vard�r. Kralla g�r��mek �zere k�ye gittik ve kralla g�r��memize izin verildi. Hediyelerimiz aras�nda tav�an vard� ama i�eri sokamad�k buraya gelen ilk M�sl�manlar tav�an getirmedikleri i�in kutsal say�lm�yor.� Ve bu y�zden tav�an� i�eriye sokamad�k. Kralla direk konu�may� bilmedi�imiz i�in bir terc�man vas�tas�yla konu�aca��z. Burada krala Rum hediye ederseniz oda size ikram edermi� kralla g�r���p birlikte Rum i�tikten sonra ayr�ld�k yan�ndan.� Ve k�y� gezip insanlar�n ne yapt�klar�n� g�rmek istedik. Komik bir yap� ile kar��la��yoruz. Bir kap� ve k�pek kap�s� yerine, tavuk kap�s�n� g�r�yoruz. Bu kabile Madagaskar da ki en b�y�k kabile olmasa da istisnai olan�d�r. Hala bir kral taraf�ndan y�netiliyor. Burada ilk Arap yerle�mecileri soyundan geliyorlar. Madagaskar�a gelirken Zambiya dan ve g�ney Afrika dan biraz fakl� �eyler g�rmek istedik. Buraya gelmemizin sebebi, buran�n kendine has oldu�u ve bura hakk�nda bilgilerimizi �o�altmakt�. Madagaskar �ok b�y�k ir �lkeydi ve ula��m �ok zordu. Ama her k��e ba��nda bir �d�l bizi bekliyordu. Zambiyadan gelip Madagaskar��n vah�i ya�am� konusunda onunla yar��aca��m�z� biliyorduk. Milyonlarca y�l �nce bu dev kara par�as� Afrika dan ayr�l�p Hint okyanusundan y�zlerce hatta y�z binlerce km itti�ini d���n�yoruz. �ok uzun bir s�re insanlar taraf�ndan lekelenip de�i�tirilmeden kalan bu ada, d�nyan�n hi�bir yerinde bulunmayaca��n�z canl� t�rleriyle dolu olmas�d�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- D�nyada palva a�a�lar�n�n g�rebilece�iz tek yer neresidir?

2- Lemurlarlar a�a�lar aras�nda tek bir s��ray��ta ka� metre atlayabilirler?

3- Madagaskar�dan bat�dan g�neye do�ru giderken ne t�r de�i�meler meydana geliyor?

4- Alt�n bambu lemurlar�n�n nadiren g�r�ld��� yer neresidir?

5- Lemurlar�n ana yiyece�i nedir?

6- Madagaskar�da ki do�u sahillerinde ya�ayan kral� g�rmek i�in ne yapman�z gerekmektedir?

7- Krala g�t�r�len hediyeler aras�nda tav�an olmamas�n�n sebebi nedir?

8- Madagaskar��n manzara a��s�ndan en g�zel olan yeri neresidir?

Frasier Adas� Ekosistemi Canl�lar�

Bu adan�n bir s�rr� vard�r. Bu s�r kayan kumlar�n �zerine in�a edilmi�tir. Dingolar Avustralya�n�n do�u k�y�s�na yak�n Pasifik okyanusun dalgalar�yla beslenen bu d�nyan�n en b�y�k kum adas�nda b�t�n safl���yla ya�amaktad�rlar. R�zg�r�n ve denizin t�rb�lansl� g�c� dakikas� dakikas�na her g�n frasier adas�n�n �eklini de�i�tiriyor. Taze su g�lleri ve tropikal ya�mur ormanlar� t�pk� bir sihir gibi s�rekli bir de�i�en kumral �zerinde meydana ��kar. Buran�n yerlileri bin ka� y�l evvel ding olar�n buraya geldi�ine inan�rlar adan�n avantajl� mevkisi devasal ziyaret�ilerin bu sakl� d�nyan�n �n�nde ge�i�i g�rmek i�in uygun bir yerdir. Kambur balinalar b�y�k okyanus sular�nda Atlantik okyanusuna g�� eden balinalar 3 bin kilometrelik yolculuklar� s�ras�nda en pop�ler dinlenme yerleri olan frasier adas�nda ki horvik k�rfezini se�erler. Frasier adas� binlerce y�l kumlar�n birikmesiyle olu�mu�tur. D�nyan�n en b�y�k kum adas�d�r. Bu adan�n s�cakl��� ne olursa olsun, kumlar serinli�ini korurlar. Adan�n nadir kaplumba�alar� temiz ve az asitli sularda ya�arlar. G�l�n etraf�nda g�ne�in kavrulucu�un da bunalm�� 150 cm b�y�kl���nde kertenkele serinlenmek i�in buraya gelir. Buda bize adan�n dingolarla birlikte iki y�rt�c�n�n oldu�unu g�sterir. Kertenkelenin dilleri ve kokular� onlar i�in b�y�k bir ara�t�rlar. Kaplumba�alar�n taze yumurtalar� kertenkele i�in yemek oluyor. Frasier adas� deniz seviyesinde 200 metre y�kseklikteki kumluklarda yeti�en ya�mur ormanlar�n�n oldu�u d�nyadaki tek yerdir. Bur da a�a�lar�n ya�am� ya�mura ba�l�d�r. Ve bir�ok bitki, mantar, bakteri ve bitkilerle beslenen termitlerin ya�am� a�a�lar�n ya�am�na ba�l�d�r. Frasier adas� ekosistem a��s�ndan �ok zengin bir yerdir. Ay �����n�n batmas�yla ormanda ki karanl�k g�lgelerin ��kmas�yla ba�lar. Avustralyal� ba�ka bir hayvan ininden ��k�yor. Hem k�rk hem de dikenlerden olu�an ve ad�na ekinda verilen bu hayvan ilgin� bir yarat�kt�r. Yumurtalar�n� kendi kesesinde bar�nd�r�r. Ekindalar uzun burunlar�n�n koku alma becerisini kullanarak kolayca kar�ncalar�n ve termitlerin yerini bulur. Bu hayvan�n di�er bir �a��rt�c� �zelli�i ise olduk�a esnek ve dikenli olan dilini kendine do�ru olarak kullanarak yemini kendisine do�ru �ekmesidir. Ekindalar�n �ok az d��man� vard�r. Dikenleri onu koruyor. Okyanus sahilinin d���nda ki di�er s�ra d��� yarat�klar orman�n ay ����� h�kim oldu�unda d�nyalar�nda uyan�rlar ve ufukta g�z�kmeye ba�larlar. �eker flan�rleri a�a�lar�n y�ksek tepelerinde g�venli olan evlerinde ya�arlar. �eker ve bal �z�yle beslenmek i�in evlerinden ��karlar. Flan�rler a�a�tan a�aca atlayarak giderler. Piton y�lanlar� gece iyi g�remezler ancak memelilerin yak�n�na geldiklerinde s�cakl�klar�n� iyi hissederler. Flan�rler geceye �zg�n bir hayvan olduklar� i�in g�nd�zleri uyumaya ge�erler. Adan�n bat�s�nda vah�i atlar veya branbiler dola��rlar. Adan�n zemini kum olmas� nedeniyle �imlerin yeti�emeyece�i anlam�na gelir. Bu y�zden tuhaf bitkilerle beslenirler. Yedikleri kum olanlarda kolik yaparlar. Tahmini olarak ya�am s�releri azd�r. Frasier adas�nda hazine de�erinde bir�ok bitki sakl�d�r. �lkel e�relti otlar� ve asma bitkileri adan�n her yerinde vard�r. Bu bitkilerin bu adada yeti�melerinin sebebi taze sudur. Frasier adas�nda yeti�en hayvanlar�n, kaplumba�alar d���nda ya�amalar� uzun de�ildir. Adan�n her bir taraf�na yay�lm�� kaplumba�alar halen deniz yolunu ar�yorlar. frasier adas� binlerce y�ld�r d�nyan�n ortak zaman�nda �ok kendi zaman�n ya�ayan sihirli ve ola�an�st� bir adad�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Frasier adas�n�n en b�y�k �zelli�i nedir?

2- D�nyan�n en b�y�k kum adas� nerdedir ve ad� nedir?

3- Kaplumba�alar nas�l bir suda ya�arlar?

4- Erkek mis �rdekleri di�i mis �rdeklerin dikkatini �ekmek i�in ne yap�yorlar?

5- Ya�mur ormanlar�n�n d�nyada tek oldu�u yer neresidir?

6- �lgin� olan ekinda hayvanlar�n�n genel �zellikleri hakk�nda bilgi veriniz?

7- Flan�r hayvanlar� ne ile beslenir?

8- �lkel e�relti otlar� ve asma bitkilerin frasier adas�nda yeti�mesinin sebebi nedir?

Fosil Kal�nt�lara Dayal� Olas� Jurasik D�nemin U�an Yarat�klar�n�n Sanal ve Nesnel Canland�rmalar�

����������������������������������������

U�an ilk b�y�k canl�lard�. Ancak bu tuhaf g�vdeleriyle nas�l havaland�klar�n� anlamak g��t�r. Bunlar literezorlard�r.150 milyon y�l boyunca g�ky�z�n�n h�kimiydiler.220 milyon y�l �nce bu yetenekleri onlar� b�t�n b�y�k canl�lardan ay�r�yordu. Ku�lar hen�z ortal�kta yoktu. Literezorlar�n nas�l u�tu�unu ��renmek i�in ku�lar�n ve yarasalar�n kanatlar�na bakmak gerekir. B�t�n u�an hayvanlar u�mak i�in, ellerini, kemiklerini ve parmaklar�n� kullan�yorlar. Ama bunlar� farkl� �ekillerde yaparlar. Ku�lar 4. ve 5. Parmaklar�n� kaybetmi�ler. �l 3 parma��n�n kemikleri ise t�yler i�in gerekli deste�i olu�tururlar. Yarasalar�n ki ise farkl� hik�yedir.4 kemik parma�� uzanm��t�r ve kanat zar�n� destekler, ba�parmakta serbesttir. Literezolar da k���k parmak yok olmu�tur. Y�z�k parma��n ola�an�st� b�y�m��t�r. Literezorlar�n en g�ze �arpan y�n� ise b�t�n kanal� destekleyen mega parmakt�r. Kanada da ortaya ��kan bir fosil bulgusu ile literezolar�n dinozorlarla �at��t���na delil olabilir. Dinozor eyalet park� bir zamanlar kuzey Amerika�n�n serengitisidi. Burada ki literezolar yery�z�nde ki tehlikelerden uzak duruyorlard�. Literezorlar�n g��l� olduklar� yer g�ky�z�d�r. U�mak yery�z�nde kalman�n en garanti yoludur. Ku�lar evrimle�meden literezolar 70 y�l boyunca g�ky�z�nde tek ba�lar�ndayd�. D�nyan�n d�rt bir yan�na da��l�p farkl� t�rleri evrimle�tirdiler. U�mak d���nda ku�larla bir ortak �zellikleri vard�r. Bildi�imiz kadar�yla literezolar�n di�leri yoktur b�y�k olas�l�kla bes�illerdi. �lm�� dinozorlar�n cesetleri ile beslenmi� olabilirler. Havac�l�k m�hendisi crall mancy losemberg almatosu gibi ilk u�u� ara�lar� icat etmesiyle birlikte �ngiliz tan�ml� insan enerjisiyle u�u�a ge�en ilk ara�t�r. Literezorlar�n yavrular� kertenkele ve y�lanlar gibi canl� m� d�nyaya geliyor muydu yoksa yumurtalardan m� d�nyaya geliyordu? Bu soru yak�n zamanda cinde cevap buldu. 2 paleontolog k���k embriyo pozisyonunda bir literezor fosilini buldular. Bu fosil yumurtan�n i�erisinde ki bir literezor yavrusuydu. Yumurtan�n k��ifi y�zy�l�n bulu�uydu. Literezorlar hakk�nda �nemli bilgi veriyordu. Ama gen� literezorlar�n ne zaman olu�maya ba�lad��� belirsizdi. Literezorlar ilk yumurtadan ��kt�klar� zaman hemen u�muyorlard�. Yavru ku�lar ve yarasalar bunu yapamaz. ��nk� oranlar� dengesizdi. Literezorlar�n yumurtadan ��kar ��kmaz u�tuklar�n�n tezini savunabilmek i�in alw�n�n daha �ok kan�ta ihtiyac� oldu�unu var say�yor. Az bulunan bir dizi fosilleri bir araya getiriyor. 3 farkl� ya�ta ayn� tip literezolar, kolu olu�turulan kemiklerin uzunlu�unu �l��yor, sonrada mega parmaklar� �l��yor. Alw�n mega parmaklar�n ayn� oranda b�y�d���n� savunuyor. Yani kanattaki eklemlerin oran� de�i�miyor. U�mak ile ilgisi olmayan kemikleri de �l��yor. �rne�in gaga gibi ve bu kemik bulutlar�n�n de�i�ti�ini g�r�yor. Sonu�ta u�maya yarayan kemiklerin ayn� oranda b�y�d��� ortaya ��k�yor. Literezor yavrular� ile ilgili ipu�lar� bir araya gelmeye ba�lad�. B�t�n �n uzunlar� eksiksiz ve kanat zarlar� vard�r. Bu k���k literezorlar u�abiliyor. Mo�olistan��n i� kesimlerinde yak�n zamanda bir fosil bulundu. Bu fosilde literezorlar�n sadece kanatlar�nda de�il v�cudunda da t�yler oldu�una dair bir kan�tt� bu ayn� zamanda �ok g��l� bir hayvand�. Ama sadece s�cakkanl� canl�lar� �s�y� muhafaza etmek i�in t�ylere ihtiya� olur. Bir teoriye g�re g�ky�z�nden d��en g�k ta�� literezorlar�n yok olmas�na sebep olmu�tur. G�ky�z�n� ku�lar ve yarasalara b�rak�yorlar Ancak t�m g�rkemlerine ra�men hi�bir zaman bug�ne kadar u�mu� olan yarat�klar�n en b�y���n�n ihti�am�n� yakalamayacakt�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Yery�z�nde u�an ilk b�y�k canl�lar hangisidir?

2- B�t�n u�an hayvanlar u�mak i�in ne yap�yorlar?

3- Dinozorlarla literezorlar�n ilk �at��t���na dair fosil nerde bulunmu�tur?

4- Literezorlar u�may� nas�l ba�arm��lard�r?

5- Literezorlar�n yavrular canl� m� d�nyaya geliyor yoksa yumurtadan m� ��k�yor?

6- Literezorlar�n g��l� olduklar� alan neresidir?

7- Yavru literezorlar ilk olu�maya ba�lad�klar� zaman u�abiliyorlar m�yd�?

8- Literezorlar s�cakkanl� olabilirler mi? Nedeniyle birlikte a��klay�n�z.

Endonezya Suwesi Adas� Canl�lar�

Bu gizemli adada d�nyan�n hi�bir yerinde bulunmayan e�siz gaip t�rde hayvanlar vard�r. Uzak mesafelerde yolculuk yapan insanlar de�i�ik ma�aralar buldular ve bunlar� kameralara kaydettiler. �nsanlar buraya geldiklerinde daha �nce hi� g�rmedikleri hayvanlarla kar��la�m��t�rlar. Bu hayvanlar�n g�r�nt�leri de kameraya kaydetmi�lerdi. Bu garip hayvanlar�n suwesi adas�na nas�l geldiklerini kimse bilmiyor. Bu bilmecenin ��z�m� en az hayvanlar kadar ilgi �ekici gizemlerle doludur. Endonezya da ki t�m tak�madalar� i�indeki suwessi adas� en ilgi �ekici olan�d�r. Do�a bilimcileri ku�aklar boyu bu aday� ��zmeye ba�lam��t�rlar. Endonezya 13500 adadan olu�uyor. Asya ile Avustralya k�talar� aras�nda 5000 km alana yay�l�yor. En b�y�k adalar zinciridir. Suwessi adas� iki k�tan tam ortas�nda bulunuyor ve zincirin kalbini olu�turuyor. Hatta �ekli bile di�erlerinden farkl�d�r. Sewessinin vah�i ya�am� gizemini Asya maymunlar�yla Avustralya�n�n kuskus t�r� maymunlar�n buraya nas�l geldiklerini ��zmeye �al���yorlar. Bu maymunlar siyah ta�l� makat cinsleri olarak biliniyor. Bir zamanlar �ok iyi y�z�c�yken, art�k bunu pek ba�aram�yorlar. Ormandaki g�nlerin �o�unu yiyecek arayarak ge�iriyorlar. Suwesi adas� etraf� okyanuslarla �evrilmi� durumdad�r. Suyun alt�nda ki kayal�klar�n y�zeyi hayatla doludur. Renkler ve de�i�ik �ekillerde muhte�em bir manzara sunuyorlar. Bu adada 2 binden daha fazla farkl� �e�itlerde canl� t�r� vard�r. Okyanus ayn� zamanda insanlar� da bu adaya �ekmi�tir. Denizcilikle u�ra�an insanlar ilk olarak 4 bin y�l �nce buraya geldiler. �lk g��men dalgas�n� onlar ba�latt�. Gemi yapma yetenekleri onlar�n hayat�nda �nemli bir yer tutuyor. Jibon t�r� Asya maymunlar� ya�mur ormanlar�n�n en �st b�lgesinde ya��yor ve beslenmek i�in orada olgunla�m�� olan meyveleri ar�yorlar. �ncirler onlar i�in �zel bir tad� vard�r. Fakat jibonlar b�cek, yaprak ve meyvede yiyorlar. G�ney Endonezya�n�n ruhlar� bat� adalar�na yay�lm�� tap�naklar�nda bulunuyor. Tap�naklar�n oldu�u yerde her zaman maymunda olur. Bu gibi yerlerde ki maymunlar kutsal say�l�yor. Piramatlar suwesi adalar�nda ayr� di�er adalara suyun alt�ndan ge�i� yaparak gitmi�lerdi. Fakat jibon maymunlar� bunu ba�armam��t�r. Bu adada ki makatlar�n varl��� adan�n en b�y�k gizemi a�a�larda sallanamam�� ve kesinlikle 100 km okyanus bo�lu�unda ge�ip y�zememi�lerdi. Bir�ok keseli hayvan Avustralya�n�n 110 km g�neyinde ki yeni Gine adas�na g�� etti. �kisinin aras�nda ki deniz taban� �ok s�k bu y�zden birka� milyon y�lda deniz ne zaman �ekilse Avustralya ve yeni Gine adalar� daha �ok birle�ti. Sa�l� bir t�r olan kuskus maymunlar� kar��ya ge�ebildi. �ok b�y�k bir ada olan yeni Gine Endonezya tak�madalar�n�n do�u ucunu g�steriyor. D�nya�da ikinci en b�y�k adad�r. B�y�k Asya memelileri yoklu�unda Avustralya istilac�lar tuhaf ve muhte�em d�nyay� kendilerin yapt�lar. Yeni Gine de kangurular a�a�ta ya��yorlar, �evik k���k kangurular �reme hatlar� i�in m�cadele ediyorlar. Bu k���k kangurular bir�ok keseli hayvan gibi yeni Gine den Endonezya tak�madalar�na ge�i� yapamad� sadece kuskus t�r� maymunlar ge�i� yapabildi. Baz� teorilere g�re suwesi adas� yazboz adas�d�r, milyonlarca y�l �nce bir de�il bir�ok adadan olu�uyordu. Bunun iki par�as� bir zamanlar yeni Gine�nin 800 km do�usuna aittir. D�nyan�n kabu�u harekete ge�ince bu ufak kara par�alar� k�r�ld� ve milyonlarca y�l �nce yeni Gine�nin b�l�mleriyle �arp��mas�yla yava� yava� s�resi adas� bir araya geldi. Bir teoriye g�re bal�klar ve kuskus cinsi maymunlar bu adalarla birlikte harekete ge�tiler .

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Endonezya adas� hangi k�talar aras�nda bulunuyor?

2- Suwesi adas�n�n vah�i ya�am�n� olu�turan hayvanlar bu adaya nas�l gelmi�lerdir?

3- �lk g��men dalgas�n� olu�turan insanlar ne ile u�ra��yorlard�?

4- Jimbom t�r� Asya maymunlar�n�n ya�am alanlar� neresidir?

5- Suwesi adas�nda piramatlar di�er adalara nas�l ge�i� yapm��lard�r?

6- D�nyada ikinci en b�y�k ada hangisidir?

7- Kuskus maymunlar� �o�u zaman� nas�l ge�iriyorlar?

8- Endonezya�da ki evlerin yap�m� ve mimari g�r�nt�s� nas�ld�r?

9- Tatl� su bal�klar�n�n atalar�n�n nerde geldiklerini hakk�nda bilgi veriniz?

Ya�am�n Hayat�n K�keni ve Evrimi

D�nyadaki hayat uzun �ncesi s�reye dayan�r. Peki, ilk olarak neden burada ba�lad�. Kimi hayat�n meteorlarla geldi�ine kimi hayat�n ilk �a�larda �l�k bir havuzdan geldi�ine inan�yor. 1953 y�l�nda bir bilim adamlar� bu sorulara cevap verdi�inde d�nya sarsm��t�. Cevap ilkel �orbayd� acaba bu teori do�rumuydu. Danimarka�dan havaiye kadar bilim adamlar� ya�am�n nas�l ba�lad���na dair ara�t�rmalar yapt�lar. Ya�am� kendileri yaratarak, her biri hayat�n kayna��n� kendileri bulmaya �al���yorlar. D�nyan�n her bir yan�ndan gelen bilim adamlar� bir ilki ger�ekle�tirmeye �al���yorlar. Laboratuarda tesad�f� ya�am� olu�turma �abalar� i�erisindedirler. Danimarkal� bilim adam� stene rasmussen organik ve inorganik bile�ikleri kar��t�rd�klar�n� s�yl�yorlar. Bilinen do�al malzemelerinin canl� hale gelmesi i�in u�ra��yorlar. Canl� �remesini sa�layan kimya alan�d�r. Miller deneyi k�sa s�rede �evrelerde sorgulanmaya ba�lad�. Eski d�nyada g�ne� ���nlar�n�n mor �tesini engelleyen ozon tabakas� yoktur. Bu y�zden atmosferde b�y�k miktarda metan ve amonyum bulunamazd�. Metan ve amonyum mor �tesi ���nlar sayesinde h�zla yok ediliyor. Bu ���nlar eski d�nyan�n y�zeyine kolayca ula�abilirdi. Belki bu deney eski d�nya ortam�n� yaratamad��� dedi�i noktaya geri geldik. Bilim adamlar� ya�am�n kayna��n� volkanlar tetiklemi� oldu�una inan�yorlar. Biyokimya uzman� D.Denmen havainin volkan ulusal park�nda bulunan kikao da��nda ko�ullar eski d�nya iklimiyle b�y�k benzerlik g�steriyorlar. Da��n i�inden gelen magmada ki s�cakl�k b�lgenin bu k�sm�n� �s�t�yordu. Kalkere volkanik patlamadan sonra yer kabu�unun ��kmesiyle olu�an kazan bi�iminde ki �ukurdur. Bilim adamlar� ilk ya�am�n ortaya ��kt���nda d�nyan�n b�yle �ukurlarla dolu oldu�una inan�yorlar. S�cak gaz ak�mlar�, su buhar�n�, hidrojen s�lfitini ve s�lf�r� emiyorlard�. B�ylece bir kabuk olu�uyordu. Herkes ya�am�n okyanusta ba�lad���n� d���n�r. Ama d�nemim okyanusunda �ok fazla kalsiyum, magnezyum ve demir bulunuyordu. Yine ayn� d�nemde volkanlarda vard�. Bol bol ya�mur ya��yordu. �imdi tatl� su var. Deniz suyunda yapamad���n�z �eyi tatl� sularda yapabiliyoruz. 4 milyar y�l �nce sular eski volkanik araziler �zerinde yo�unla�m��lard�. Ancak tatl� suyla birlikte ya�am i�in enerjide gerekiyordu. Is� ve kimyasal maddeler vas�tas�yla bu enerjiyi volkanlar sa�l�yordu. D�nyada ki hayat sadece so�uk suda var olmazd�. J�piter�in buzlu uydusunda buzla kapl� bir okyanus bulunuyor. J�piter�in okyanusa olan Eruopa da hayat var m� diye merak ediyorlar. Eski d�nya d�neminde g�r�len basit bile�ikleri meydana getiren kimyasal tepkimeler Eruopa okyanusunda ger�ekle�mi� ya da �u an ger�ekle�iyor olabilir. Milyarlarca y�l sonra g�ne�imiz k�rm�z� ir deve d�n���p y�kt���nda Eruopa okyanusu aniden eriyecektir.� Ve g�ne� sistemimizde ikinci bir ya�am kayna�� olabilir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1. Ya�am ilk olarak nas�l ba�lad� ve neden gezegenimizde ortaya ��kt�?

2. Doktor miller ya�am�n kayna��n� t�mden de�i�tiren ke�ifi neydi?

3. Aminoasitler nas�l olu�mu�tur. Aminoasitler nas�l bir araya gelip canl� organizmay� olu�turuyorlar?

4. Eski d�nyan�n yap�s� nas�ld�, g�llerin s�cakl��� ka� dereceydi?

5. Ya�amak i�in h�crenin ihtiya� duydu�u 3 temel madde nedir?

6. D�nyan�n ve g�ne� sisteminin temel yap� ta�lar� nelerdir?

7. �lk ya�am�n dayand��� k�ken ne zamand�r?

8. Ay��n olu�umu hangi olay sonucu ger�ekle�ti�ini a��klay�n�z?

Ya�am�n Ortaya ��k���, Biyom�hendislikte Ya�am�n Elementlerden Sentezinin Taklidi ve Yeni��� �eyler Sentezlemeye Ba�latmak

Ya�am nas�l ba�lad�, bu �a�lar boyu akl�m�z� kurcalam�� en temel ve zor sorulardan biridir. Bilim adamlar� cans�z bir varl���n nas�l bir araya gelerek canl� bir madde olu�turdu�unu ara�t�r�yorlar. Gezegenimiz en y�ksek da�dan en derin okyanusa kadar hayat bulunuyor her yerde. Baz� bilim adamlar� hayat�n s�cak bir volkanizma�dan do�du�unun baz�lar� ise okyanusun derinliklerinde suyun zemininde olu�tu�unu iddia ediyor baz�lar� ise hayat�n uzay�n karanl���ndan olu�tu�unu inan�yorlar. 1903 de �sve�li kimyac� swaptan s�ra d��� bir fikir �ne s�rd�. Panspermiyen teorisi hayat�n uzayda veya ba�ka bir gezegende yarat�ld��� ve ya�am�n tohumlar�n� uzaydan yenid�nyalara sa��ld��� fikrindeydi. NASA da �al��an bilim adamlar� hayat�n uzaydan ba�lad��� ihtimalini ara�t�r�yorlar. Panspermiyen teorisi tamamen imk�ns�z de�ildir. E�er marsta hayat varsa belki hayat bu yolla gezegenimize gelmi� olabilir. Panspermiyen teorisi d�nyada ki hayat�n nas�l ba�lad���n� a��klasa da hayat�n esas kayna��n� a��klayam�yor. NASA da ki bilim adamlar� hayat�n ba�lang�� maddeleri yani ya�am�n temel ta�lar�n� uzaydan geldi�ine ve buraya geli� yolarl�nda kuyruklu y�ld�zla gelmi�tir. Kuyruklu y�ld�zlar temel ta�arl� ta��yorlar. Buraya ya�ayan organizmalar de�il, ya�ayan organizmalar� olu�turan bile�enleri getiriyorlar. Kuyruklu y�ld�zlar ba�ta su ve toz molek�llerinden bir araya gelirler.� ��lerinde karbon, etanol ve amonyak zerreciklerini ta��rlar 19. Yy da Darw�n hayat�n belki milyonlarca y�l �nce sadece yoktan var oldu�unu �ne s�rd�. Bu b�y�k tohumun bir evrim s�reciyle birlikte g�n�m�zde bu ya�am� do�urmu�tur. B�t�n bilim adamlar� hayat�n ba�lang�c� bir mikroskobik canl�lardan ibaret oldu�unu ileri s�r�yorlar. Bu organizmalar son ortak ata olarak biliniyor. 1953 de yap�lan cesur bir deney ya�am�n kayna�� konusunda ki modern bir bilimsel ara�t�rmay� ba�latt�. Stora millerin deneyi d�nyada ki ilk olu�umun �artlar�n� laboratuarda yeniden olu�turuyor. Cam �i�elerde millerin d�nyan�n ilk atmosferi bile�enlerinin oldu�una inand��� maddeler var. Bu mader metal, amonyak ve hidrojendir. S�cak su ise ilk okyanuslar� temsil ediyor ama bu deneyin anahtar niteli�indeki unsuru frankestian benzeri bir y�ld�r�m gen� gezegende ya�am�� oldu�u elektrik f�rt�nalar� bir sim�lasyonu miller deneyi ba�latt�. Ertesi g�n laboratuarda onu bekleyen bir s�rpriz vard�. Kavanozlarda ki sulardan birinin rengi de�i�mi�ti bu maddeyi analiz etti�inde dikkate de�er bir �ey buldu. Aminoasit ad�nda ki kimyasal maddelerde, biyologlar�n ve kimyagerlerin hayat�n yap� bloklar� dedi�i maddelerde bulundu. NASA da M.J Russalla g�re ilk ortaya ��kan �ey metabolizmayd�. russulaya g�re geldi�imiz yer b�y�k �l��de demir sulfatan meydana gelen derin deniz bacalar�d�r. Bu ve di�er bile�enlerin metabolizmay� tetikledi�ine ve bacada ��kan hidrojen gaz�yla suda ��z�lm�� bulunan karbondioksit aras�nda ki tepkimeyi h�zland�ran bir kataliz�r g�revini g�rd�klerine inan�yorlar ve en sonunda bu basit reaksiyon evrimle�erek metabolizma ad�nda bir karma��k kimyasal bir motor getirdi�ini s�yl�yor. Metabolizma sonunda DNA ya ihtiya� duyuldu ama ba�lang�� noktas�nda metabolizma motoru bir kaputta ihtiya� duydu buda h�cre zar�yd�. Russulan�n teorisi bize basit bir kimyasal tepkimenin itti�inde daha karma��kla�an organik molek�lleri en sonunda ilk canl� h�creyi ve gezegendeki t�m ya�am�n nas�l meydana getirmi� olabilece�i hakk�nda fikir veriyor. Biyo m�hendislik yeni ya�am bilimleri �retmeyi umman�n yan�nda bilim d�nyas�na b�y�k do�umun gizemini a��klama ihtiyac� duyar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Panspermiyen teorisine g�re hayat�n nas�l ba�lad���na dair g�r��� nedir?

2- NASA da �al��an bilim adamlar�na g�re ya�am�n temel ta�lar� nelerdir. D�nyaya nas�l gelmi�tir?

3- Kuyruklu y�ld�zlar neden meydana gelmi�tir?

4- Charles Darw�n ya�am�n ilk olarak nas�l evrimle�ti�ini �ne s�rm��t�r?

5- Bilim adamlar� canl�lar� ilk ortak atas� kim oldu�unu s�yl�yorlar?

6- 1953 Millerin yapm�� oldu�u deneyde neyi ilk defa ke�fe etmi�tir?

7- NASA da �al��an prof. M.R ussala g�re geldi�imiz yer neresidir?

8- Biyo m�hendislik alan�n�n en �nemli �zelli�i ve g�revi nedir?

Yeni T�r Olu�umu Yolunda Saro Adas�(Afrika) Aslanlar� ve Bizonlarla Yeni�meyen Halat Misali Bir Denge Olu�mu�tur. Av-Avc� �li�kisindeki Denge ve Yeni T�r Olu�umunda �zolasyon Mekanizmas�n�n ��leyi�i  90 dakika

Afrika�n�n ge�mi� zamanlar�nda sularla kapl� ormanlar�nda ve tarih �ncesi batakl�klara b�y�k kedilerin egemen oldu�u bir yer var. B�lgede ki dev avc�lar�n k�busu her yeri sard��� vah�i bir devirdir ve hi�bir �ey g�vende de�ildi. Bu batakl�klarda av arayan aslanlar var. Ya�amlar� suda ge�en ve yaln�zca belli bir bizon s�r�s�n� avlayan kedilerdir. Afrika da bir ada var, aslanlar�n ve bizonlar�n yerle�ti�i yer, yani saro adas�d�r. Bizonlar�n koku ve g�rme organlar� olduk�a geli�mi�tir. ��itmelerinde m�kemmeldir. Bunlar g��l� ve tetikte olan hayvanlard�r ama 6 hisleri bizonlar� �rk�t�yor. O yak�nlarda bir aslan oldu�u ve onun yavrusu i�in geldi�ini biliyor. T�m kedilerde i�g�d� olarak sulardan korkma tehlikesi vard�r. Bizon anne yavrusu batakl��a g�t�r�rken aslan onu takip etmekten teredd�t bile etmiyor. �o�u aslan bu vah�et dolu ya�amda ald��� derin yaralardan ince derileri ve kuru hava sayesinde �abuk iyile�iyor. Ama batakl�k ve nemli alanlarda yaran�n a��k kalmas�n� sa�l�yor. Ve Enfeksiyona a��k bir hale getirir. �kiz aslanlar hep birlikte bizon s�r�lerinden biraz uzakla�maya karar veriyorlar. Bu yaral� olan aslanlar i�in belki k�t� bir and�r. �zellikle gidebilece�i tek yol �zerinde su varsa ve b�y�klar� hala kendilerine yabanc� olan suya de�di�i anda bedenlerinde ilk kez gelecekte batakl�k kedileri olacaklar�n� hissediyorlar. B�t�n aslanlar son derece tehlikeli bir gelecekleri var. �ylesine tehlikeli olan avlanmalar s�ras�nda di�ilerden birinin zaman zaman yaralanmas� veya �lmesi ka��n�lma bir �eydi. Bu oldu�u zaman gurubun baz� yavrular� i�in �mitsiz gereksinimleri vard�r. Avlanma s�ras�nda ideal olan say�lar� 8 veya 9 da tutmalar� bir mecburiyettir. ��inde ya�ad�klar� bu �slak ve batakl�k d�nya bizonlar� yava�latarak aslanlar�n avlanma stratejilerini �nemli bir nokta haline geliyor. Ama aslanlarda �ubuk y�prat�yor. Hem aslanlar hem de avlar� batakl�kta savunmas�zlar bu ini�li ve ��k��l� ili�kinin ka��n�lmaz �tesinde garip bir �ablonlar dizisi ortaya ��k�yor. Bizon avlama stratejilerini geli�tiriyor. Mevsim de�i�imi b�lgelerine kurak i� kesimlerde gelen b�y�k fil s�r�lerinde yan�nda getiriyor. Kuzeyde birka� d�zine aslan ya�ad��� b�lgedeki di�er aslanlar filleri �ld�rme konusunda uzla�t�lar ama bu aslanlar� b�lgeyle bir yetene�i yok g�vdeleri bu av i�in uygun olmas�na ra�men sonu�ta hi� ilgi g�stermiyorlar. Aslanlar �abuk ��renirler ama geleneklerine ba�l� kal�rlar. Ve burada o al��kanl�klar bizon avlamakt�r. 43�� s�cakl�k etkisiyle bizonlar harekete ge�iyor. Ve etrafa yay�yor �arp�k boynuz kuzeye do�ru bak�yor ve s�n�r� belirliyor. S�r�lerin en yenisi bile kendilerini tan�yorlar. Ge�mi� an�lar�n ba�ar�s� ve b�lge hakk�nda bilgileriyle aslanlar av stratejilerinin de�i�mez hesaplar�n� yap�yorlar daha �nce defalarca uygulanacaklar� oyun planlar�na uygulamak i�in yerlerini almaya haz�rlan�yorlar. Di�i aslanlar ge�mi� �arp��malar� hat�rlad�klar� i�in s�r�y� g�rmezden geliyor ve etraf�ndan dola��yorlar. Bizonlar�n nerde savunmas�z oldu�unu iyi biliyorlar ilerde s�r�n�n kendini derin sular�n e�i�ine sapt�klar� yerde t�m aslanlar yerini al�p s�r�n�n geri d�nmesini bekliyorlar. Yavrularda onlarla birlikte beklide saro di�ilerinin muazzam b�y�kl�kleri genetik miras� yavrular�na aktarmalar�. Devaml� �amurda y�r�mekle b�ylesi geni� bir g���s kafesi ve �st bacaklara sahip olmalar�n�n anahtar� olabilir. Yavrular�n yumu�ak �amur �zerinde y�r�meleri ve yapt�klar� bu egzersiz ayaklar�n alt�nda gecen bu k���k canl�lar y�z�nden dolay� rahats�z edici olsa da onlara b�y�k deneyim kazand�r�yor. Yiyecekleri b�y�k oranda, bizon eti aslan yavrular�n�n ileride devasa b�y�k batakl�k kedilerine d�n��t�recek en b�y�k fakt�rlerden biridir. Her avlanman�n ana �zde�idir. S�rekli bask� uygula ve ka� karma�a yarat ki sonu�ta ka��n�lmaz olsun erkeklerin aras�ndan ayr�lan bir di�i en kolay hedef haline gelir. Geri d�nd���nde ise di�i aslan�n yolunun �zerine d���yor. Aslan teredd�ts�z bizonun �zerine y�r�yor ve bizonun en zay�f noktas�n� yakal�yor ve derisini y�zmeye ba�l�yor. Aslan ile bizon kar�� kar��ya geldi�inde ortaya ��kan bir irade sava��d�r. Sonu�ta denge sa�lanacakt�r. Bu adada ki bizonlar savunma i�in bir taktik geli�tirmi�lerdir. Aslanlar� �a��rtm�� durumdad�rlar. Arada az miktarda s�rtlan bulunuyor, yeni anne yavrusunun s�r�n�n uza��na ta��rken her iki grup taraf�ndan izlenildi�inin fark�ndad�r. S�rtlan bu �arp��man�n ortas�nda kalmak istemiyor s�z dinlemeyen yavrular s���na��n yolunu bulsalar iyi olur. Aslanlar s�rtlanlar� yememelerine ra�men avlar ve �ld�r�rler. Aslan zek�s� ve g�c�ne kar�� bizonun devasal g�vdesinin m�cadelesi oluyor. S�r�n�n kahramanca savunmas� ani bir sald�r�yla y�z y�ze, t�m verilen bu m�cadele �l�mc�l bir yara al�nacak o ana kar�� bu sava�ta d��man�n daha zeki ve dayan�kl� olma yetisi bir sanatt�r. �l�m�n g�lgesinde bir �iirdir. Yeni ve g��l� d��manlar� onlar� takip etmekte geri kalm�yorlar. Bu kendilerine olan g�venin nerden kaynakland���n� asla bilemeyiz. Fakat psikolojik taktik olduk�a kuvvetlidir. Aslanlar�n av� tehlike alt�ndad�r. G�zlerini kan b�r�m�� s�rtlanlar�n b�lgenin en g��l� av�n�n g�z�n� korkutuyor. Karma��k bat�r�s batakl�klar� ve g�neyden kuzeye derin sularla �evrilmi� bir ada bizonlar h�zl� akan suda timsahlar taraf�ndan ku�at�lm�� sulardan ge�emezler. Kuzeyde su ayg�rlar� taraf�ndan kazan�lm�� kanallar s�r�n�n bu y�nden g�venli bir �ekilde ilerlemesi g��le�iyor. Bizonlar i�in burada ka��� yok ince zaman perdesinin arkas�nda gizli olan bu b�y�l� d�nyada sunulacak baz� sorular var? Yar�n uykudan uyand���m�zda t�m bunlar yerli yerinde olacak m�? Yoksa hepsi bir hayalet gibi g�zden kaybolacak. Sadece sanki bir r�yaym�� gibi an�lar dam� kalacak? Tek bir av �zerinde uzmanla�an ve hi�bir yere gelmeyen bir nehrin �zerindeki bu ada �o�alm�� ve yaln�zl��a adapta olmu� iri aslanlar bu durum zaman i�inde yava� ama s�rekli bir evrimle�me s�reciyle farkl� bir t�r do�mas�na veya yeni aslan t�r�ne sebep olabilir. Bir ada batakl��� kedisi hayallerimize canland�rd���m�zda daha �ok k�ymetli ve enderdir. Elbette bizim d���ncelerimize kar�� savunmas�zd�rlar. Canl�lar�n sessiz h���rt�lar� y�zlerine �arpmalar� dikkatlerini da��tm�yor. Ayaklar�n�n alt�ndaki kehribar ve kal�n yast�klar bu aslanlar i�in anlams�z bir saklamba�tan ba�ka bir �ey de�ildir. Onlar�n bu vah�i batak kedileridir. ��lerinin ustas� amans�z bizon avc�lar�d�r. Atalar�na alt alanda toplad�klar�na dans ederler. Yaln�zca bu r�ya bu zamana �zg� edeler, Sonsuza dek�

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Aslanlar�n av� olan bizonlar� yakalamak i�in uygulad�klar� y�ntem ve strateji nas�ld�r?

2- Bizonlar tehlikeleri nas�l fark ederler?

3- Aslanlar�n i�g�d�sel olarak korktuklar� olay nedir?

4- Aslanlar�n vah�i ya�amdan ald��� derin yaralardan nas�l kurtulurlar?

5- Aslanlar�n avlanma s�ras�nda ideal olan say�lar� ka�t�r?

6- Aslanlar ve bizonlar�n savunmas�z kald�klar� ya�am alanlar� neresidir:?

7- Aslan yavrular�n�n ileride devasal batakl�k kedilerine d�n��t�ren devasal etkenler nelerdir?

8- Aslan, bizonun en yava� noktas�na nas�l varm��t�r?

9- Bizonlar�n sald�rganl�k ve azg�nl�k yapmalar�n�n alt�nda yatan sebep nedir?

10- Aslan ile bizon kar�� kar��ya geldi�inde ortaya ��kan sonu� nedir?

11- Bizonlar savunma i�in geli�tirdikleri taktik nedir? A��klay�n�z.

12- Saro adas�nda aslan ile bizonlar aras�nda ya�ayan hayvan var�m�d�r? Varsa isimlerini yaz�n�z,

13- Aslanlar ve bizonlar�n yak�nla�mas�n� zorunlu k�lan do�al fakt�rler nelerdir? Yaz�n�z.

14- Aslanlar�n bizonlar� suya s�r�klemesinin sebebi nedir?

15- So�uk hava �artlar�n�n av ve avc� �zerindeki etkisi nedir?

16- Aslanlar atalar�na ait olan topraklarda topland���nda ne yap�yorlar?

S�per Kedilerin Anatomik Yap�lar�n� Fonksiyonu Evrimi� ve Kaslanlar�n (Kaplan Aslan Melezi) Devasal���

B�y�k kediler, �st�n y�rt�c�lar, g��l� gece g�r���, han�er gibi di�ler ve pen�eler, h�z i�in kuvvetli kaslar tek seferde 27 kilo et yiyebilirler. Afrika bozk�rlar�ndaki aslanlar, kaplanlar ve uzun otlar aras�ndaki leoparlar bunlar b�y�k kedilerdir. 3 metre Boyuna ve 270 kg. �zerine ��kabilirler. G�lgelere saklan�rlar ve g�r�nmemelerini sa�layan desenlere sahiptirler. Yap�lar� pusu kurmaya son derece m�saittir. Afrika�daki Tanzanya bozk�rlar�n h�kimi aslanlard�r. Tanzanya da haftada ortalama bir ki�i �ld�r�rler. Bilim adamlar� aslanlar�n ya�am alan� tarlalara d�n��t�rd�k�e bu say� artacakt�r. Bir dizine b�y�klar� kedilerin asl�nda 6, hisleridir. Hayvan av�n� ararken burnu esner, engellerin hatta av�n� hisseden b�y�klar�nda ileriyi g�sterir, b�y�klar �yle hassas ki havadaki en k���k de�i�imi bile fark eder. B�y�klar�n k�k ucundaki sinirler beyne ileti g�ndererek etrafta bir �ey oldu�unu haber verir, kaplanlar milyonlarca bir s�reden sonra evrimle�en �ok ileri bir gizleme yetene�ine b�r�nm��lerdir. B�y�k kediler dev avlar�n� �ld�rmek i�in g��lerinin sadece k���k bir k�sm�n� kullanabilir. En g��l� �s�r�klar�n� en k���k kurbanlar� �zerine kullanabilirler. Hiper etoburlar, zirvedeki y�rt�c�lar besi zincirinin en tepesindekilerdir. Aslan ve kaplanlar temel olarak ayn� donan�ma sahip farkl� yarat�klard�r. Kafataslar� neredeyse ayn�d�r. Olduk�a geli�mi� yap�lar� m�kemmel g�r�nmelerinden biridir. Aslanlar saatte 56 km h�zla hareket edebilirler. Aslanlar�n bozk�rlarda h�z� onun kusuru olabilir simba yani kaslar aslan ve kaplanda 2 kat daha a��rl�ktad�r. Kaslan, bir erkek aslanla di�i kaplan�n �iftlenmesi sonucu meydana gelir a normal olan bir melezdir. B�y�kl�kte ve a��rl�kta kaslan ebeveynlerini sollar. Kafatas� bile aslan ve kaplan�nkinden %� 40 daha b�y�kt�r. Aslanlar ve kaplanlar gibi kaslan�nda di�leri kafatas�nda s�ralanm��t�r. 450 kg sahip kaslan ebeveynlerine g�re daha �abuk yorulur. Kaslan c�sse ve a��rl��� bak�m�ndan en b�y�k kedidir. Bu g�n kedileri bekleyen en b�y�k tehlike genetik olarak programlanm�� b�y�k kediler de�il insanlard�r. Afrika�daki aslanlar�n ya�am alanlar�n�n yok olmas�na ba�l� olarak soylar�n�n t�kenmeyece�i s�yleniyor. Asya da ormanlar� ve ka�ak av y�z�nden kaplanlar nesli t�kenmekte olan hayvanlar listesine al�nd�.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- G��l� ve y�rt�c� olan kediler gizlice nas�l yakla��yorlar?

2- Kedilerin g�zleri insanlar�nkinden daha keskin g�rmesinin ana sebebi nedir?

3- T�m kedilerin hareket etmesini sa�layan ve g��l� kaslara neden olan �ey nedir?

4- Kedileri en b�y�k etobur yapan olay nedir?

5- B�y�k kediler avlar�n pe�inden ko�arken avlar�n� nas�l zorlarlar?

6- Dev bir kedi av�n�n pe�indeyken kendini nas�l olurda suyun d���na ata?

7- Dev kediler avlar�n� nas�l �ld�r�yorlar neden t�m g��lerini kullanm�yorlar?

8- Kastanlar neden ebeveynlerinden daha iri bir yap�ya sahiptirler?

Sindirim Sisteminin Evrimi

Hayatta kalmak i�in sadece irade yeterli de�ildir. Sindirim sistemine ihtiya� vard�r. Ya�am var olmak i�in enerjiye ihtiya� duyar. Neredeyse b�t�n hayvanlar enerjilerini bu yola sa�larlar i�eride kurulmu� bir g�� fabrikas�yla yiyece�i enerjiye d�n��t�ren sindirim sistemiyle. B�t�n t�rlerde bu ihtiya� hi� de�i�memi�tir ya�am i�in yery�z�nde ki organizma enerjiye ihtiya� duymaktad�r. Sindirim sisteminin evrimle�mesi ya�am tarihinin �nemli bir par�as�d�r. Hayvanlar�n en eski atalar�nda mide veya a��z yoktu. Enerji i�in birbirini emen mikroorganizma onlard�r. 65 milyon y�l �nce devasal bir asteroit d�nya ya �arpt�. Bu olay� takip eden felaketlerde tripleks ve di�er dinozorlar korkun� bir k�tl�kla ba� ba�a b�rakt�lar. Asteroit d�nyaya �arpt���nda ve beslenmek i�in b�t�n hayvanlar yok oldu�unda tiranzorlar �aresiz kald�lar. B�y�k hayvanlard� bir yanda da ete ihtiya� vard� yiyebilece�i hi�bir �ey yoktu. B�y�k tiranozorlar yok oldular. Ancak b�y�k affet b�t�n hayvanlar� yok etmediler k���k memeliler yer alt�na saklanarak hayatta kald�lar. Yeralt�ndan ��kmaya ba�lad�klar�nda dinozor avc�lar� yoktular. Ancak, yaln�z ve g�vende de�ildiler. Memelilerin ilk y�llar�nda c�mert g�da kaynaklar�ndan yararlanan bir �e�it kertenkele gelmi�ti. Av�n�n pe�inden ko�turmuyordu bacaklar� yoktu ve yerde kayarak ilerliyordu so�ukkanl�yd� ve yava��a hareket ederek beslenmeye kar�� yepyeni bir yakla��m geli�tirmi�ti. Y�lanlar yiyeceklerini �i�nemezler. Bu i� i�in yap�lm�� �eneleri ve di�leri yoktur. Bunun yerine y�lanlar kurbanlar�n� b�t�n olarak yutarlar. Bu �l��ts�z beslenme stratejisini nas�l geli�tirdiler? Y�lanlar�n sindirim sisteminin neredeyse v�cutlar�n�n %90 ini olu�turuyor. Kesinlikle uzun bir sindirim sistemine sahiptirler. Y�lanlar d��ar�da �ok sakin g�r�n�yorlar ama i�erde g��l� bir motor �al���yor. Y�lanlar�n midesi pepsin ile birlikte �ok say�da hidroklorik asit �retiyor. Yiyeceklerini de as�l par�alayan �ey hidroklorik asittir. Asitler ve enzimler ortada hi�bir �ey kalmayana kadar her �eyi par�alamay� aral�ks�z s�rd�recektir. Y�lanlar yuttuklar� yiyece�i bir hafta sonra enerjiye d�n��t�r�rler ve art�k uzun bir s�re yiyecek almalar�na gerek yoktur gevi� getiren hayvanlarda sindirim sistemi �ok karma��kt�r. Gevi� getiren hayvanlar�n yiyecekleri sindirmede bakteriler yard�m etmektedir. Bakteriler otlar� par�alamaya yarar. Mikroplarla i� birli�i i�erisinde 4 par�adan olu�an bir mide yap�s�na sahip olan inekler ve kuzenleri otlar� egemenli�i alt�na al�yorlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Sindirim sistemimiz nas�l bu kadar karma��k hale geldi a��klay�n�z?

2- Ya�am�n ne zaman b�y�d��� hakk�nda bilgi veriniz?

3- �lk sindirim sisteminin g�r�n��� bu g�n itibari ile hangi canl� t�r�ne benziyor?

4- Bakteriler b�t�n hayvanlar�n sindirimi i�in neden gereklidirler?

5- Y�lanlar yuttuklar� yiyecekleri nas�l enerjiye d�n��t�r�yorlar?

6- Beslenme davran��� ni�in bu kadar karma��kt�r?

7- Bizi insan yapan nedir? A��klay�n�z?

8- Beynimiz �al��mas�n� sa�layan enerjiyi nerden sa�l�yoruz?

K�pek Bal�klar�n�n Hayat D�ng�leri ve Kazand�klar� Evrimsel �zg�nl�kler

�eki� bal�klar� sonra derece k�r�lgan bir yap�ya sahiptirler. Bu bal���n oltayla yakalad���m�z zaman �ok �abuk �ekmek zorunday�z. ��nk� hareketsiz kalarak suda ki oksijeni �ekme yetene�ine sahip de�illerdir. Di�i �eki� kafalar erkeklerin 3 kat� daha b�y�kl�ktedirler. Yakla��k 2,5 metre boyunda ve 80 kilo a��rl���ndad�r. Baz�lar� 150 kiloya kadar ��kabiliyorlar. Bu bal�klar 30 ya��na kadar ya�ayabiliyorlar. Vatoz bal�klar� 200 milyon y�l �nce k�pek bal�klar�n�n evrimle�mesi sonucu ortaya ��km��lard�r k�pek bal�klar�n�n ya�ayan en yak�n akrabalar�d�r. K�pek bal�klar� gibi vatozlar�nda iskeleti k�k�rdak yap�da olu�mu�tur. Vatoz bal�klar� denizin dibine yerle�irler. B�t�n bal�klarda y�zme kesesi bulunur. Y�zme kesesi havayla dolup bal�klar�n batmamalar�n� sa�l�yor. Ancak k�pek bal�klar�nda ve vatozlarda bu kese bulunmaz. E�er s�rekli y�zmezlerse bir ta� gibi dibe batarlar. K�pek bal�klar� keskin di�lere sahiptirler k�pek bal�klar� edikleri yiyece�e ba�l� olarak di�leri farkl�l�k g�steriyor. Mavi k�pek bal�klar� ve beyaz u�lu k�pek bal�klar� gibi bir�ok t�r�n di�leri b�y�k lokmalar koparmak �zere yarat�lm��t�r. K�pek bal�klar�n�n hepsinin di�leri yenilenir. Di�leri k�r�ld���nda veya zedelendi�inde hemen arkas�ndan yeni bir di� ��kar. Genellikle 8 g�nde bir di�lerini de�i�tirirler. Baz� k�pek bal�klar�n�n bir �m�r boyunca 30 bin defa di� de�i�tirebilirler. Baz� k�pek bal�klar� duyular� di�lerinden bile keskindir. Baz� k�pek bal�klar� kan kokusunu kilometrelerce �teden alabiliyorlar. Ara�t�rmac�lar k�pek bal�klar� gibi besin zincirinin �st tepesinde yer alan bu hayvanlar�n ekosistemi dengede tutma gibi rolleri oldu�una inan�yorlar. K�pek bal�klar� gibi y�rt�c�lar�n �evrede yok olmalar� ile birlikte ba� a�a�� bir durumla kar�� kar��ya kal�r�z.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- ��p�� bal�klar� uzun kuyruklar�n� hangi ama�la kullan�rlar?

2- Bal�klarda bulunan hava keseci�inin g�revi nedir?

3- K�pek ve vatoz bal�klar�n� deniz diplerinde ya�amalar�n�n sebepleri nedir?

4- K�pek bal�klar�n�n s�k s�k di�lerini k�sa bir s�re de�i�tirmenin sebebi nedir?

5- K�pek bal�klar�n�n t�rlerinin azalmas�na ba�l� olarak do�uraca�� sebepler neler olabilir?

Balina Otopsisi ve Evrimsel �li�kisi

15 �ubat 2009 da bir uzun balina �rlanda�n�n g�ney sahillerinde �l� olarak bulunuyor. Balina yakla��k olarak 50 ton a��rl���ndayd�. Bilim adamlar� balinan�n oldu�u yerde par�al�yorlar. Balina h�zla ��r�meye ba�l�yordu, ��nk� i�inde ki gazlar birikmeye ba�lay�nca patlama riski de art�yor. Bu t�r gazlar fermantasyondan geliyor. Yani organlar� ��r�ten bakterilerden dolay� oluyor. Bu balinan�n kendi ya� katmanlar� var. Balinalar bal�klara benzese de bunlar�n atalar� 50 milyon y�l �nce karada ya��yorlarm��. Bunun kan�t� v�cudunun derinliklerinde yat�yor. Balinalar ortalama g�nde 3 ton yiyecek yiyorlar. Balina �ubuklar� var. Bu �ubuklar s�zme i�lemini g�r�yorlar. Bu b�y�klar keratin yap�s�ndan olu�mu�tur. �nsan t�rnaklar� gibi uzuyorlar. Uzun balinalar�n alt �eneleri birbirine ba�l� de�ildir. �ki taraf� da birbirinden ayr�larak geni�leyebilen dev bo�az� suyla dolmas�na izin verir. Bo�azlardaki kaslar daha sonra suyu d��ar� atarlar. Balinalar�n anatomisinin kutsal y�n� birbirleriyle nas�l konu�tuklar�n� anlamak i�in hitoit denilen kemi�e ula�mak gerekir. Bu kemi�in �ekli t�pk� tavuklarda lades kemi�ine benzer. Ama lades kemi�ini balinada ��karmak zor bir i�tir. Hiroit boyunda serbest bulunan bir kemiktir. �nsanlarda herhangi bir �eye ba�l� de�ildir. Balinalarda ise hiroit kemi�in kafatas�na ba�l�d�r. Balinada g�rtlak tek ba��na bir ses tonudur. Hiroit kemi�i g�rtla�a da ba�l�d�r. Bu kemik hareket etti�inde g�rtlakta ileri geriye do�ru hareket eder. Ba��rsaklar�n uzunlu�u balina boyunun 4 kat�d�r. Balinalar a�a�� yukar�ya do�ru hareket ederek ilerlerler. Atalar� karadan d�rtnalla, ko�makta, denizde de d�rtnalla ko�maya ge�mi�lerdir. Balinalar�n cinsel anatomisi ola�an �st�d�r. Erkelerin penis uzunlu�u 3 m kadar ��kar, testisleri ise 1 ton dolaylar�ndad�r. Uzun balinan�n kalbi 250 kg �ya kadar ��kabiliyor. Yani yakla��k olarak d�rt insan a��rl��� kadard�r. Akci�erleri bir nefeste 2000 litre temiz hava �ekebilirler. Balinalar evrim ge�irirken yaln�zca oksijen miktar�n� artt�rmakla kalmay�p, onun verimli k�lmak i�in u�ra� verirler. Balinalar karadaki hayvanlar gibi hemen oksijen eksikli�ini �ekmiyorlar. Nefes almadan daha uzun bir s�re ya�amalar�na devam edebiliyorlar. Balina g�z� suya adapte olmu� ve y�ksek bas�nca kar�� diren�lidir. Balina suyun alt�nda g�r�nt�s� pek net de�il, ama suyun �zerine ��kt���nda �ok net g�r�nt� alabiliyor. Balinan�n arka bacaklar�n�n yitirmi� karasal hayattaki fonksiyonudur. Bu hayvanlar�n d�rt bacakl� kara hayvan�ndan geldi�ini g�steriyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Balinan�n a�z�ndaki b�y�klar�n�n fonksiyonun nedir?

2- Balinalar birbirleriyle nas�l anla��p konu�abiliyorlar?

3- �lk defa insano�lu balina sesini ne zaman ve nas�l bir �ekilde duymu�tur?

4- Balinalarda hiroit kemi�i ne i�e yarar?

5- Balinalar nas�l hareket edebiliyorlar?

6- Balinalar y�zmeyi nas�l ��renmi�lerdir?

7- Balinalar tek d��man� olan yarat�k hangisidir?

8- Balinalar�n duyu organlar� suyun i�inde nas�l �al���r?

Evrimsel Kan�t Olarak Maymun �nsan�n Bilimsel Kurgusu

Otuz y�ld�r d�nyadaki bilim adamlar� insano�lunu k�keni do�u Afrika da oldu�una inan�yorlard�. Kuzey �at�n jurak ��l�nde b�y�k yar�k vadisinin bat�s�nda yap�lan �al��malarda bir fosil bulundu. �at ve Fransa�dan gelen palentelog yedi milyon y�ll�k kafatas�n� buldular. Bu kafatas�n� inceleyerek hominit oldu�u kan�s�na vard�lar. Bulunan hominite tumayi ismini verdiler. Tumayinin anlam� ya�ama umut demektir. Tumayi �zerinde yap�lan incelemede her iki yan di�lerinin 3 kanata sahip olmas� ilgin� bir olayd�r. Bu elbette �empanzeler ve insanlar�n ortak atas�ndan gelen ilkel bir �zelliktir. Hominitlerin k�pek di�leri daha k���k ve iki ayak �zerinde y�r�yorlar. Bir�ok hayvan ve piramatlar g�zleriyle ileri bakabilmek i�in ba�lar�n� dik tutarlar sadece 10 derecelik bir hareket a��s� vard�r. E�er tumayin kafas�n�n bir �empanzenin g�vdesine koyacak olursak g�zleri daima a�a��ya do�ru bakacak ve ileriye bakmak i�in boynunu kald�rmak zorunda kalacakt�r. Ama tumai bir insana yerle�tirirsek foranum magnum sayesinde g�zler ileriye bakacakt�r. Ve tumayin iki ayakl�ym�� gibi g�r�necektir. Bu �zellikler maymun olma �zerinde ki t�m etkileri kald�r�yor mu? �ki bilim adam� b�y�k maymun, �empanze, goril ve hominit gibi bir�ok kafatas� olan bir yerde oturup incelemeler yap�yorlar. �nsanlar ve �empanze aras�nda ay�rmaya varabiliyorlar. Bir�ok bilim adamlar�n�n ilk hominitlerin dik y�r�d�klerine inan�yorlar. ��nk� do�al alanlar�n de�i�mi�tir. Ormanda ya�amak yerine savanlara uyum sa�lam��lar. Ara�t�rmac� olan Michelle, hik�yenin karma��k oldu�unun tumayinin a�a�l� bir yerde ya�ad���na inan�yor. Peki, tumayiye gerekli koruma ihtiyac� olan besinleri sa�layacak bir ortam bulabilecekler mi? Bir di� �zerinde yap�lan incelemeler tumayin bir maymun olmad��� g�steriyor. �atta bulundu�umuz s�rada �ok b�y�k kemik par�alar�n� g�rd�k. Ayn� hayvanlara ait olduklar�n� d���n�yoruz. Michelle kemiklerin g�n�m�zde oka vanada g�r�ld���n� ve g�rd���m�z canl�lar�n atalar�na ait oldu�unu d���n�yor. Bilim adamlar� tumayinde, �empanzeler gibi hem erkek hem de di�ilerden olu�an ve bask�n bir erkek taraf�ndan y�netilen en az 6 ki�ilik gruplar halinde ya�am�� olabileceklerine inan�yorlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Hominit nedir hominit oldu�u kan�s�na nas�l var�ld�?

2- Bulunan bu hominite ni�in tumay ismini verdiler?

3- Bilim adamlar�n�n yapm�� oldu�u ara�t�rmalarda tumay� maymunlardan ay�ran �zellik nedir?

4- Tumay�n bulundu�u yer neresidir. Ya�am�n� nas�l s�rd�rm��t�r?

5- Bilim adamlar� hominitin ilk insan atas� oldu�u kan�s�na nas�l vard�lar?

6- �nsan k�kenin ilk ortaya ��kt��� yer neresidir?

7- �� boyutlu recina modeli nas�ld�r?

8- Hominitin di�lerinde yap�lan ara�t�rmalarda ne t�r yiyeceklerle beslenmi� olabilir?

Su Ayg�rlar�n�n �zg�n �zelliklerinin Evrimi ve Anatomik Yap�lar�

Su ayg�rlar� 3 tonluk dev makinelerdir. Karada ve denizde �o�u insandan daha h�zl�d�rlar. 30 cm lik di�lerle tamamlanan m�kemmel uyum sa�lam�� devasal memelilerdir. A��zlar� yeti�kin bir insan� tamamen yutabilir. Su ayg�rlar� vejetaryendirler. Ayn� zamanda �l�mc�ld�rler. Su ayg�rlar� 50 y�ldan fala ya�abilirler. Su ayg�rlar� yemek yutmak i�in 24 adet arka di�leri vard�r. Fildi�leri 30 cm kadar uzarlar. Su ayg�rlar�n� iskeleti yer �ekiminin ta��y�c�s�d�r. Yani y�ksek a��rl�klar� destekleyecek �ekilde yarat�lm��lard�r. Bacaklar� k�sa ve g��l�d�r. Kolona benzer yap�dad�r. Her baca��n geni�li�i 30 cm den k���k olsa bile yar�m tondan fazla y�k ta��yabilirler. Su ayg�rlar� zaman�n �o�unu su i�inde ge�irirler. Su ayg�rlar�, su i�inde hafif olurlar. 3 ton olan bu hayvanlar su i�inde kendini 50 kilo gibi hisseder. Suya dald�klar�nda burular�n� kapatabilirler ve nefeslerini uzun bir s�re tutabilirler. Vah�i do�ada bir jet u�a��n�n kalkarken ��kard���na e�it, 120 desibel ses ��kartabilirler. Suyun alt�nda veya �st�nde ayn� anda duyabilirler. Kulaklar� suyun �zerindeki sesleri duyabilirken suyun alt�ndaki ses dalgalar� dev �enesini �ak�rdad�r. Alt �enenin arka k�sm�nda kafatas�n�n birle�ti�i yerde bozuk para kadar k���k yar� saydam bir kemik b�lgesi vard�r. Buras� farkl� bir frekansta titredi�i zaman su ayg�rlar�n�n suyun alt�nda duyabilmelerini sa�lar. Su ayg�rlar�n�n suda ya�amak i�in yarat�lm��lard�r. Balinalar gibi su i�inde do�um yapabilirler. Su ayg�rlar� otlar� 7 cm geni�li�indeki dudaklar�yla kopar�rlar. Dudaklar otlar� par�alar ve ���tlemesi i�in arka di�lere g�nderir. Su ayg�rlar� bir gecede 45 kilo ot yiyebilirler. Su ayg�rlar� b�y�k �l��de enerji saklayabilirler. G�n boyunca suyun belli noktalar�nda keyiflerini s�rd�r�rler. Karada ise gecenin serinli�inde dola��rlar. Su ayg�rlar� karaya ��kt�klar�nda kendilerini sudakinden 65 kat daha a��r hissederler. A��rl�klar�na ra�men k�sa mesafede �ok h�zl� ko�arlar. Su ayg�rlar� genellikle 15 gruptan olu�an hayvanlard�r. En g��l�, en b�y�k ve h�kmedebilen erkek di�i su ayg�rlar�n� hamile b�rak�r. Erkek di�ileri elde etmek i�in b�lge birka� metre �amur olsa bile �l�m�ne d�v���rler. Su ayg�rlar�n�n derileri antibiyotik �zelli�e sahiptirler. Su ayg�rlar�n� g�ne�ten koruyan ayn� k�rm�z� ten bakterileri �ld�rmeye yard�m ediyor. B�ylece hayvanlar�n yaralar� iltihaplanmadan kapan�yor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Su ayg�rlar�n�n genel �zellikleri hakk�nda bilgi veriniz?

2- Su ayg�rlar�n�n a��zlar�n�n 4 fit a�mas�na sebep olan yap�lar nelerdir?

3- Su ayg�rlar�n�n suyun alt�nda kalmas�n� sa�layan yap�lar� nelerdir?

4- Su ayg�rlar� genetik olarak ispatlanm�� akrabas� olan hayvan hangisidir?

5- Su ayg�rlar�n�n ileti�im konusunda di�er hayvanlardan ay�ran en �nemli �zellik nedir?

6- Su ayg�rlar� kendi aralar�nda nas�l haberle�irler?

7- Su ayg�rlar� suyun alt�nda ve �st�nde ayn� anda duymalar�n� sa�layan yap� nedir?

8- Su ayg�rlar� enerjilerini sa�lamak i�in kulland�klar� y�ntem nedir?

������������

Endonezya Sumatra Adas� Canl�lar�

Endonezya adalar� milyonlarca y�l do�an�n e�siz g�c�n�n par�alanmalar�na �ahit olmu�tur. Buras� iki b�y�k kabu�un �arp��t��� yerdir. Endonezya b�y�k k�talar olan Asya ve Avustralya n�n kesi�mesiyle do�ar. D�nyan�n hi�bir yerinde ayn� anda aslan ile kangrular birlikte ev sahipli�i sumatra adas� hari� hi�bir yer bulunmaz. Endonezya�n�n vah�i ya�am� birbirinden �ok farkl� iki d�nyadan meydana gelmi�tir. Ana kara Asya dan kaplanlar filler, maymunlar ve keseli hayvan cenneti olan Avustralya�dan kangurular ve di�er t�rleri geldi. Bu sihirli adada farkl�l�klar Endonezya�n�n en b�y�k zenginli�idir. Bu farkl�l���n nas�l ortaya ��kt��� kesinlikle bir gizemdir. Sumatra adas� Endonezya�n�n bat� ucunda bulunana ve Asya�ya kap�s� olan bir adad�r. Bir�ok b�cek Musul r�zg�rlar� sayesinde bu adaya ta��nm��lar. Endonezya�da alt� farkl� maymun t�r� olan gibonlar ya�amaktad�rlar. Bu maymunlar�n yar�s� sumatra adas�nda bulunmaktad�rlar. Siemang d�nyada en b�y�k gibonlard�r. Orangutan maymunlar�n Endonezya�da sadece sumatra ve borneo adalar�nda bulunurlar. Yeti�kin bir orangutan�n a��rl��� 90 kilodur. �st bedenlerinin g�c� insanlara nazaran 4 kat daha fazlad�r. Yeni topraklar�n� verimlili�ini cazibesi insanlar�n ve hayvanlar� do�uya do�ru y�nelterek sumatra adas�nda �tesinde Javal�n yakla��k olarak 45 kilometre do�usunda mistik bir ada olan balyaya s�r�kledi. Bu k���k vilayet zengin bir do�al g�zelli�e sahiptir. Topraklar� bir y�lda 80 ton pirin� �retir. Kaplanlar ve di�er hayvanlar Asya�dan gelen bu adalara dalm��lard�r. Avustralya�n�n k�tasal �rt�s�nde bir�ok ada bulunur. Burada da t�pk� Asya�dan Endonezya ya g�� eden hayvanlarda oldu�u gibi, deniz seviyesinin d��mesiyle kara k�pr�ler olu�ur. Avustralyal� memeliler bu ufak kara par�as�na yani bu g�nk� ad�yla yeni Gine�ye giderler. Sular tekrar y�kseldi�inde bu kara k�pr�ler tekrar sular alt�nda kal�r. Bu adalarda kalan hayvanlar yeni ya�am ko�ullar�na ayak uydurdular. Yen Gine Endonezya�n�n s�n�rlar�nda bulunur. Buraya yerle�en insanlar farkl� t�rdeki hayvanlarla kar��la��yorlar. Tatl� patateslerle u�ra�an insanlarla tan���yorlar. Yeni Gine�nin topra�� ve tropikal iklimi sayesinde tatl� patates ekimi i�in uygundur. Buran�n ba�l�ca �r�n�d�r. Yeni Gine�de bulunan ekinda hayvanlar� kulu�kaya yatar. Ekinda yavrusunu kesesinde ta��r. Ekinda kulu�kaya yatar. Genelde solucan yer ve uzun burnuyla yemek bulmak i�in yeri kazar. Yerel bir efsaneye g�re gagaya benzeyen ekindalar cennet ku�unun yumurtas�ndan ��kar. Ve omurgas� ise t�ylerin bir kal�nt�s�d�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Sumatra adas�n�n genel �zellikleri nelerdir?

2- Yeni Gine�de ka� farkl� dilde konu�uyorlar?

3- Yeni Gine�de yerel bir efsaneye g�re cennet ku�unun yumurtas�ndan ��kan hayvan hangisidir?

4- Hayvanlar Asya�dan Afrika�ya ge�i�te hangi yollar� kullanm��lard�r?

5- Sumatra adas�nda en �ok yeti�en memeli hayvanlar hangileridir?

6- Sumatra adas�ndaki do�al farkl�l�klar�n ortaya ��k��� nas�ld�r?

7- Sumatra adas�n�n bulundu�u yerin konum ve �nemi bak�m�ndan nas�ld�r?

8- Orangutan maymunlar� Endonezya�da en �ok bulunduklar� adalar hangileridir?

���������� ��

Teknolojinin En Son Olanaklar�n� Kullanarak, Bilgisayarda Modellenen Ve Ge�mi� �a��n En �nemli Canl�lar�n Evrimsel Geli�imi 90 dakika

�lkel hayvanlar�n ya�am belirtisi ilk defa 600 milyon y�l �nce g�r�ld�. O zamandan beri milyonlarca t�r �redi. Ama bunlar�n %99 su anda yok. Onlardan geri kalan tarih ve bir par�a fosilleridir. Milyonlarca y�l �nce hayat�n var olmas� fosiller sayesinde anl�yoruz. D�nya bundan 400 milyon y�l �nce de�i�ik bir durumdayd�. Devoyan d�nem s�ras�nda d�nyan�n b�t�n topraklar� ekvator etraf�nda toplanm��t�. Ve iki b�y�k k�ta olan Do�u Amerikan ve Gondwana adalar� olu�tu. Evrensel bir okyanus bu k�talar� etraf�n� �eviriyordu. Bug�n karalar olarak bilinen bir�ok yersular alt�ndayd�. Fosille�me, kabuklar, yapraklar ve kemiler i�in her zaman kesinlikle olacak anlam�na gelmez. Ya�ayan canl�lar�n %99�u fosille�miyor. Fosille�me olarak kaydedilmiyor. B�y�k mozozorun kafas�n�n i�inde bulunan beyinleri �ok k���kt�r. Hatta en b�y�k dinozorun bile beyni i�aret parma��m�zdan b�y�k de�ilmi�. Bu y�zden mozozonlar�n yapt��� bir�ok �ey i�g�d�seldi. D�nyan�n o zamanki halini ve �evrelerini d���nm�yorlard�. Sadece yemek yeme odakl� ya��yorlard�. Mozozonlar 65 milyon y�l �nce yok olmaya ba�lad�klar�nda denizlerin efendileriydi. Ancak onlar yusuf�uk b�ce�i kadar tuhaf de�illerdi. Karbon �a�� boyunca yani 300 milyon y�l �nce g�ky�z�nde avlanmalar�na devam ediyorlard�. Yusuf�uk t�r� b�cek 300 milyon y�l �nce en y�rt�c� hayvand�. Paleontologlar en �ok kanatl�lar�n fosilini bulmaya �al���yorlar. Meganeura av�n�n �st�nde gezer ve g�r�lmeyecek kadar k���k olsa bile av�n� bacaklar�ndan yakalar. Karbon �a��nda iyi �artlarda yeti�iyorlard�. ��nk� atmosfere s�rekli oksijen pompal�yorlard�. Ormanlar�n �o�u batakl�k alanlardan olu�uyordu. Bir�ok a�a� sular alt�nda kalm��t�r. Bunun sonucunda atmosfere pompalanan oksijen miktar� gitgide d��erek, atmosferdeki oksijen ile karbondioksit miktar� de�i�ti. Karbon �a��nda oksijen fazlal��� b�ceklerin b�y�mesine sebep olmu�tur. Y�rt�c� ku�lar ak�ll� ve ac�mas�z hayvanlard�. Y�rt�c� ku�lar�n �rk�t�c� bir yap�lar� vard�r. Hi�bir insan�n kar��la�mak istemedi�i bir hayvand�r. Ku�lar dinozorlar�n evrimle�mesi sonucu ortaya ��km��t�r. T�yler u�u� konusunda daha �nemli bir yere geliyorlar. Tebe�ir �a��nda yery�z�nde ya�am kolay de�ildi. G�ky�z� terazorlarla kapl�yd�. Baz�lar� k���k u�ak �eklindeydi. Terazorlar otobur de�ildi. Terazorlar �imdiye kadar bilinen en b�y�k u�an hayvanlard�r. 10 metre kanat geni�li�i ve 80 kilograml�k a��rl�klar�yla bu yarat�klar dinozorlar�n �st�nde u�uyorlard�. Bir hayvan�n �evresini ara�t�rmak bize o hayvan�n hayat�yla ilgili detayl� bilgi verebilir. Ayn� zamanda bir yarat���n kemiklerini inceleyerek �evresi hakk�nda bilgi edinebiliriz. Kemiklerin kimyasal birle�imi i�inde zamanla s�k��m�� oksijen ve karbondioksit gibi belirli elementlerin �l��mleri yap�l�yor. Bu hayvanlar�n ne yediklerine neye benzedikleri hakk�nda bilgi veriyorlar. Yap�lan �al��malarda hayvanlar hakk�nda bilinen bir�ok bilgi ge�erlili�i de�i�iyor. �rne�in Afrika�da tebe�ir �a��nda ya�am�� olan yakla��k 7 tonluk etoburun dev profili yak�n zamanda revize edildi. Senozoik �a��n ba��n ba�lang�c�nda yeni kuzey Amerika y�rt�c� ku�u, dinozorlar�n soyunun t�kenmesiyle ortaya ��kan a���� kapatmak i�in h�zl� bir �ekilde topra�a ayakbast�lar. Yakla��k 58 milyon y�l �nce 2,5 metreye kadar ��kan boyu ile saatte 50 kilometre h�z ile av�n� kovalayabilen, korkusuz olduklar� i�in di�er bir ad�yla ter�r ku�u ortaya ��kt�. Ter�r ku�lar�na bakt���m�z zaman onlar�n bir�ok bilinen y�rt�c� dinozorlar�n �zelli�inin kar���m� ve geli�imi sonucu ortaya ��km��lard�r. Kendilerine has �zellikleri olan t�rler oldu�unu yap�lan ara�t�rmalardan anl�yoruz. Ter�r ku�lar� dinozorlar kadar b�y�k de�ildir. Ama yinede ku� familyas�na g�re olduk�a b�y�k oldu�unu anl�yoruz. Ayr�ca iki ayak �zerinde ko�abilen kafan�n a��r bast���n� biliyoruz. Kafatas� yakla��k 1 metre uzunlu�undan ve normalinden daha b�y�k oldu�unu s�yleyebiliriz. Bu hayvanlar tirazorlara benziyorlar. Garip olan bu ku� u�may� b�rakt�. Ve yere d�nd�. Ara�t�rmac�lara g�re ter�r ku�lar�n�n u�may� b�rakmas�na sebep olan �eyin �ok hayvan� par�alamak ve avlanmak i�in olduk�a uygun olan kafataslar� de�il daha �ok a��rl�klar�n� d���n�yorlard�. Bir�ok ku�a g�re b�y�k kafalar� vard�. Kafalar�n�n b�y�k bir k�sm�n� �ok keskin deri ve ucu keskin olan gagalar� olu�turuyordu. Bunu y�rt�c� ku�lar haricinde hi�bir ku�ta g�remezsiniz. Y�rt�c� olmayan bir ku�un gagas�nda �engel olmas� �ok samad�r. Kafatas�n�n b�y�k ve keskin olmas� da ayr� bir konudur. Organizmalar bulunduklar� �evreye g�re geli�ir. Ortamdaki de�i�iklikler canl�lar i�in hi� de iyi olmaz. Bu y�zden nesillerinin t�kenmesinin birinci sebebi olarak d���nebiliriz. Dinozorlar�n yok olmas�yla birlikte yerlerini memeli hayvanlar ald�lar. Buzul �a��n t�kenen nesli olarak bilinen 9 bin ile 13 bin y�l �nceye dayanan bu �zel d�nemde mamutlar k�l�� bal�klar� �e�itli kediler ve gergedanlar gibi bir�ok t�r�n nesli t�kendi. Bunun sebepleri bilim insanlar� aras�nda uzun bir s�re tart��ma konusu oldu. Darvin zaman�ndan beri buzul �a��n hayvanlar�n�n g�r�nmemesinin sebepleri insanlar�n bir�ok �ey s�ylemesine sebep oldu. Bunlar hakk�nda bir�ok teori vard�r. Bunlar i�inde en �nemli olan� �ld�rme teorisidir. Yani insanlar alan ihtiya�lar�n� kar��lamak i�in memeliler �zerinde yapt��� a��r� bask�lar ve �ld�rmelerdir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�

1- �lkel hayvanlarda ilk ya�am belirtisi ne zaman g�r�lmeye ba�lam��t�r?

2- U�mayan dinozorlar�n neden t�yleri vard�?

3- Oto bur olan hayvanlar�n neden pen�eleri vard�r?

4- Karbon �a��nda ya�ayan d�nyan�n en b�y�k eklem bacakl�s� olan hayvan hangisidir?

5- Karbon �a��n�n en karakteristik �zelli�i nedir?

6- Karbon �a��nda oksijen miktar�n�n fazla olmas� nedeniyle b�ceklerin �zerindeki etkisi nedir?

7- Farkl� oksijen konsantrasyonunda yeti�en b�ceklerde ne t�r farkl�l�klar medyana gelir?

8- Etobur ve oto bur aras�ndaki farkl�l�klar nelerdir?

9- �imdiye kadar bilinen u�an en b�y�k hayvan hangisidir?

10- Tebe�ir �a��nda u�an hayvanlar�n di�lerini kaybetmelerinin sebebi nedir?

11- Terazorlar da u�u� kontrol sistemleri nas�l �al���yor?

12- Tebe�ir �a��nda dinozorlar�n 100 tona ��kmalar�n�n ana sebebi nedir?

13- Biyot�rbasyon nedir? A��klay�n�z.

14- Kemiklerin kimyasal yap�lar�n�n incelenmesi hayvanlar�n hangi �zelli�i hakk�nda bilgi verir?

15- Ara�t�rmac�lara g�re ter�r ku�lar�n�n u�may� b�rakmalar�n�n sebebi nedir?

16- Buzul �a��n�n hayvanlar�n�n nesillerinin t�kenmesinin birincil sebebi nedir?

Z�rafan�n boyunun uzunlu�unun anatomik olarak otopsisini yaparken bilimsel ve evrimsel a��klamas�

Gen� z�rafa �ngiliz hayvanat bah�esinde �lm��t�r. Bilim adamlar� �l�m�ne neyin sebep oldu�unu ara�t�racaklar. Gezegenimizin uzun hayvan�n�n anatomik yap�s�n� ortaya ��karmaya �al��acaklar. Bu gezegende bilinen en y�ksek kan bas�nc�na sahip hayvand�r. Z�rafan�n kafas�n� yukar�da tutmak i�in de�il de e�mek i�in kasa ihtiya� duymas� ilgin�tir. Elastik ba� dokusu sayesinde �aba harcamadan boynunun istedi�i pozisyona d�nmesini sa�l�yor. Z�rafa ye�illik otlar� �zellikle akasya bitkisinin yapraklar�n� t�ketiyor. Ama k���k yaprakl� olanlar� seviyor. Z�rafan�n sindirim sisteminde d�rt mide bulunur. Olduk�a uzun ve ince ba��rsaklara sahiptir. Z�rafa yediklerini son damlas�na kadar kulland��� i�in ba��rsaklar� daha yava� hazmediyor. Bu hayvan�n yeterince oksijen almas� i�in �ok fazla havaya ihtiyac� vard�r. Bu hayvan�n her nefeste 15 litre hava almas�d�r. Havan�n ci�erlere ula�abilmesi i�in uzun bir t�p olan boynundan ge�mesi gerekir. Z�rafalar dikkat �ekici evrimsel hik�yeleri ortalama 55 milyon y�l �nce; atalar� k���k bir tav�an boyutunda s�k ormanlarda ya�ayan yarat�klardan evrimle�mi�lerdir. Afrika�da ya�ayan z�rafalar�n g�zel deri renkleri nas�l evrimle�tikleri hakk�nda gizli bir bilgi ta��yor olabilirler. Derideki lekelerin ilk g�revi kamuflajd�r. Ama her lekenin alt�nda olduk�a geli�mi� k���k bir kan sistemi vard�r. Her lekenin etraf�nda olduk�a b�y�k kan damalar� vard�r. Bu damarlar lekenin ortas�na daha ince damarlar da��t�yor. Z�rafa gerek duydu�u zamanlarda �s� kaybetmek i�in bu ince kan damarlar�na kan yolluyor. B�ylece �s� lekenin etraf�ndan �evreye da��l�yor. Lekeler v�cut �s�s�n� dengeliyor. B�yle y�ksekte bir beyne kan pompalamak i�in �ok g��l� bir kalbe ihtiya� vard�r. Z�rafan�n y�ksek kan bas�nc�ndan dolay� beynin zarar g�rmesini engelleyen kalbin yap�s� ve yer �ekimi kuvvetidir. Beynin taban�nda k���k ve �nemli bir mekanizma vard�r. Bu geni�lenmeyen bir damar a��d�r. Bu y�zden kan bas�nc�n� y�zlerce damar yerine bir ana damardan akmak zorunda kal�yor. Z�rafan�n beyni ortalama 400 gramd�r. V�cutla k�yasland���nda olduk�a k���k olan kafatas� d�v��ler i�in �ok etkilidir. Z�rafan�n g�zleri at veya ine�e oranla ileriye daha da odaklanm�� durumdad�r. �ok uzaktan gelen yarat�klar� g�rebiliyor. Z�rafan�n �l�m sebepleri boyun k�sm�ndaki sinirlerin zedelenmesi sonucu oldu�u ortaya ��km��t�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Z�rafan�n �ok ilgin� ve s�ra d��� olan �zellikleri nelerdir?

2- Z�rafan�n nas�l odluda b�y�k ve uzun boyuna sahip olmu�tur?

3- Z�rafan�n derisinin �zerinde bulunan lekeler ne i�e yar�yor?

4- Z�rafan�n v�cut �s�s�n� dengede tutmas�n� sa�layan yap� nedir?

5- Z�rafalar yer �ekim kuvvetiyle nas�l ba�a ��kabiliyorlar?

6- Z�rafalar�n bacaklar�nda kan havuzunu olu�turmas�n� engelleyen sebep nedir?

7- Y�ksek kan bas�nc�na sahip olan z�rafalar su i�mek i�in e�ildi�inde nas�l oluyor da beyinleri patlam�yor?

8- Z�rafalar genellikle neyle beslenirler ve beslenme s�ras�nda nelere dikkat ederler?

Darwin�in Hayali Gezegeni Evrim 90dak

Leo�nun ilk i�i dev su kapaklar�na benzeyen y�ksek yap�larla dolu bir b�lgeyi incelemektir. ��lem sistem testleriyle ba�l�yor. Darvin d�rd�n atmosferi su buhar�yla doludur. Yani bedava hidrojen kayna��d�r. Leo bu hidrojeni s�rt�ndaki �antay� �i�irmek i�in kullan�yor. �anta foto sentetik g�ne� panelleriyle doludur. H�creler i�indeki lososyon madde Darvin d�rd�n iki g�ne� �����ndan gelen �s�y� enerjiye d�n��t�r�yor. Leo�nun kafas�nda iki hassas kamera g�z� bulunuyor. Kollar� ucunda al�c�lar bulunan taklit plastik kaslardan olu�uyor hareketli el benzeri uzant�lar ince operasyonlar i�in kullan�l�yor. Kendi ekseni �zerinde d�nen motorun saatte en fazla 48 kilometre iti� h�z�n� sa�layabiliyor. Leo yan ayg�rlar�ndan hareketleri alg�l�yor. Ama hareketinin kayna��n� ara�t�ram�yor. Bunu i�in hala yapay zek�s� programlanamam��t�r. Yapay zek�lar� a�a�� yukar� 4 ya��ndaki zek�s� kadard�r. Leo ve ayg tehlikeli yerleri incelemek i�in tasarlanm�� cihazlard�r. Leo ve ayg�a yard�mc� olan mini cihazlar da vard�r. Toplad�klar� verileri analiz i�in bowrawera g�nderiyorlar. Kameralar diskleri y�ksek izci diye kullan�yor. Darvin d�rd�n ani hava ko�ullar�ndaki de�i�iklikleri, ke�if arac�n� parampar�a edebilir. Bu y�zden ayg ve leo erken uyar� sistemini kullan�yorlar. K���k meteoroloji cihazlar� uzay� kontrol edebiliyorlar. Ayg veya leo zeki ya�amla kar��la��rlarsa hologram �eklinde bir �a�r� kart�n� g�sterirler. Leo ve ayg su kava�� gibi �eyleri incelemeye programlanamad�lar. Daha sonra incelenmek �zere �rnekler topluyorlar. Darvin ke�if uydusu h�zl� hareket eden bir nesneyi takip edebiliyor. G�r�n���ne g�re ilgilenen nesne bir tane de�il. Leo antlan denilen bir yarat�k s�r�s�n� buldu. Leo yarat��a yakla�t�k�a dikkati hareketten �ok sese kay�yor. Antlanlar�n burun delikleri ve akci�erleri var. Ayr�ca v�cutlar�n�n her iki taraf�nda fazladan hava torbalar� bulunuyor. Antlanlar isimlerini s�rtlar�nda nefes ��kard�klar� sesten alm��lard�r. Be� kat �eklinde aya�a kalkan ve kendilerini canl� g�men orman s�rtlar� denilen yarat�klar vard�r. Orman s�rtlar� k�� uykusuna yatm�yorlar, g�m�ld�kleri yerde besleniyorlar. Alt v�cutlar�n derisinde bulunan noktalarda topraktaki besinleri emiyorlar. Topraktaki besin azal�nca ba�ka alanlara hareket ediyorlar. bu devasal hayvanlar�n s�rtlar�nda a�a�lar f��k�rm��t�r. Orman s�rt� s�ngerimsi yap�s�yla onlara su sa�l�yor. A�a�lar ise onlar�n ba�ka yere hareket etmelerini sa�layarak �eker topluyorlar. Ayg ke�fedilmemi� yukar� atmosferin atomlar�n� kaydetmek i�in bir t�t meteoroloji balonlar�n� sall�yor. F�rt�nalar�n b�y�k okyanuslar�n besledi�i d�nyada farkl� olarak Darwind�rt��n hava sahas� iki g�ne�in yaratt��� kapl�calarda y�kselen s�cakl�k labirentidir. Hareketli f�rt�na g�c� g�rev i�in yeni �l�mc�l tehditler olu�turuyor. Ayg hava �artlar�n�n d��manca g�r�ld��� gezegende k���k ve k�r�lgan bir hidrojen torbas�ndan ba�ka bir �ey de�ildir. Sadece birka� on y�l i�inde yapay zek� ile donat�lm�� insans�z ke�if ara�lar� g�ne� sitemiz de ya�am bulabilecekler mi? Ayg ve leo darwind�rt�te hayat�n s�rprizlerle dolu oldu�u ��rendiler. Darwind�rt�teki ilkel ya�am onlar�n yo�un ve nemli atmosferde daha d���k yer�ekimi ile hareket ediyorlar. Avc� �ift �i� �ahinleri g�ky�z�nde h�k�m s�r�yorlar. On be� metrelik kanatlar�n�n �eklini de�i�tirerek manevra yapabiliyorlar. Ama onlar� iten kanatlar� de�il, �i�ler i�erde metan gaz�n� �reterek ve onlar� jet motoru benzeri deliklerden ate�liyorlar. Ayg yeni bir imge belirliyor.� Bu daha �nce drwind�rt�te bulunan hi� bir �eye benzemiyor. Bu dalgal� olu�umlar �evreyle uyumlu g�r�nm�yor. Belki ke�if edilmemi� yarat�klar taraf�ndan yap�lm��t�r. Darwin okyanuslar�n� kaybetmi� olsada hala a�a�� yukar� �svi�re b�y�kl���nde bir denize sahiptir. Ama uzayda suya benzeyen �ey yak�ndan incelendi�inde bu tan�ma uymuyor. Suyun kenar� b�y�k tuz �eteleri ile �evrelenmi�, kal�n bir jel�tin tabakas�n� and�r�yor. Ayg y�zeyin alt�na ge�emiyor. Deniz hayat dolu bir su yata��na benziyor. Denize benzeyen �ey asl�nda devasa bir kolonidir. Ortakla�a ya�ayan canl�larda olu�an bir �ebekedir. Okyanuslar buharla��rken evrim ge�irmi� ve deniz suyunu saydam zarlar �zerine hapsetmi�ler. Amid denizi birden bire al�akta u�an avlara sald�ran dev ac� gibi davran�yor. Darwin ke�if uydusu ani tehlikeler kar��s�nda sinyal g�nderebiliyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard����������������������������

1. Leo ve ayg cihazlar�n�n �al��ma stilleri hakk�nda bilgi veriniz?

2. Darwin d�rd�n ani hava ko�ular�ndaki de�i�imi nas�l oluyor.

3. Antlan denilen hayvanlar isimlerini nerden alm��lar?

4. Kese boynuz hayvanlar� ileti�im i�in hangi yap�lar�n� kullan�yorlar?

5. Leo ve ayg cihazlar� ni�in ve hangi ama� i�in programlanm��lard�r?

6. Uzayda kar��la�t���m�z zeki hayvan formlar�n�n k�kenleri nerden geliyor?

7. Han�er bilek hayvan�n�n ilgin� olan �zellikleri nelerdir?

8. Kendilerini canl� canl� g�men uzay hayvanlar� hangileridir?

9. Orman s�rtlar�nda ki a�a�lar�n hayvana ne gibi faydas� vard�r?

10. Yapay zek� ile donat�lm�� insans�z ke�if ara�lar� g�ne� sisteminde ya�am bulabilecekler mi?

11. Uzayda ormanlar neden k���k k�meler halinde bulunuyorlar?

12. Darwin d�rd�n avc� �i� �ahinlerinin g�ky�z�nde u�mas�n� sa�layan fakt�r nedir?

13. Darwin d�rtteki hayvanlar�n hareket ve davran�� bi�imlerini inceleyiniz?

14. Darwin ke�if cihazlar� tehlikeleri �nceden fark edebiliyorlar m�? ,

15. Kendini canl� g�men hayvanlar besin ihtiya�lar�n� nas�l kar��l�yorlar?

16. Dinozorlar�n d�nyada ki nesillerinin yok olmas�na sebep olan olay nedir?

Madagaskar (Gonduwana) Relik Endemikleri

Madagaskar adas� kendi ba��na bir kara par�as�d�r. Afrika k�tas�ndan ba��ms�zd�r. Adan�n ortas�nda kayal�k tepelerde olu�an bir orman vard�r. Benzersiz jeolojik formasyon gezegenimizin en b�y�leyici ekosistemlerinden biridir. Bilim adamlar� Madagaskar adadaki ekosistemi incelemek �zere gelip her biri kendi alan�nda uzmanla�m�� ki�ilerdir. Bu adada kire� ta��nda olu�umu kayal�klar vard�r. 200 milyar y�l �nce deniz taban�nda olu�an kire� ta��ndan yataklar�, f�rsatlar boyunca de�i�en mercanlar iskeletini olu�turdular. Yo�un volkanik faaliyetler bu kabu�u deniz y�zeyine do�ru itti ve Madagaskar��n bat� sahilindeki kire� ta��ndan bir plato olu�turdu. Olu�mu� olan bu plato k�r�lmalara neden odu. K�r�lmalardan a���a ��kan karbondioksit asit ya�murlar�na neden oldu. Ve de�i�ik �ekillerde ki yap�lar�n olu�mas�na sebep oldu. Bilim adamlar� bu adan�n endemik t�rleri olan memeleri yakalamak i�in tuzaklar kuruyorlar. Nem�rler Madagaskar�da kendilerine uygun bir ortam olu�turmu�lar. Bu primatlar�n nesli gezegenimizde k�rk milyon y�l �nce t�kenmi�tir. Madagaskar adas�, Afrika�da 400 km �teye 120 milyon y�l �nce s�r�klendi. Bu d�nemde ilk primatlar hen�z var olmam��t�lar. Nem�rler a�a�larda dola�an yakla��k olarak 4,5 kg a��rl���ndad�r. Bilinen bukalemun t�rlerinin yar�s� bu adada ya�arlar. Bukalemunlar d�nyay� benzersiz bir �ekilde g�r�r�ler. Birbirinden ba��ms�z hareket eden g�zleri, orman� yakla��k olarak 360 derecede bir perspektif sa�l�yor.� T�pk� bukalemunlar gibi do�aya kar��an mis kuyruklu sofistik kertenkele de k�l�f de�i�tirme ustas�d�r. Bilim adamlar�n�n yapm�� oldu�u ara�t�rmalarda bu ada kanyonlarda ya�am�� insanlar oldu�u kan�s�na vard�lar. Madagaskar�da ya�ayan hayvan t�rlerinin en b�y��� olan fossalar da vard�r. Fossalar �ok ilgin� yarat�klard�r. Arka ayaklar� �zerinde insanlar gibi y�r�yebilirler. Etraf� tamamen kayal�klarla dolu olan ve kendine ya�am alan� olu�turmu� bitkilerde vard�r. Singu tepelerinde a�an bu �i�ekler hi� su olmamas�na ra�men, g�r�n�� olarak de�il su biriktirmeleri ve g�ne� enerjisini fotosentez yoluyla d�n��t�ren kakt�slere benziyorlar. �i�ekler bitkilerin �remesi i�in esas te�kil eden polen, ku�lar ve kelebekler m�knat�s gibi kendilerine �ekiyorlar. Madagaskar g�nbat�m� kelebe�inin kanatlar� kurdele yap�s� gibidir. Singu�ya ortalama d��en ya�mur 40 � 45 metrekaredir. Uzun kurak mevsimi boyunca alt� ya da sekiz g�n s�ren ya�murlar ya�ar. Suyolunu al���lmam�� yerlerde bile buluyor. Do�ada ki sualt� ya�am� bir ya�am zenginli�ini ta��yor. Burada bulunan mikroskobik organizmalar b�lgedeki ekosistemin k�k�n� olu�turuyorlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�

1. Madagaskar adas�ndaki kire� ta��nda olu�an plato nas�l meydan gelmi�tir?

2. Madagaskar adas� Afrika�da ka� milyon y�l �nce ayr�lm��t�r?

3. K�l�f de�i�tirme ustas� olan hayvan hangisidir?

4. Madagaskar�da ya�ayan y�rt�c� t�rlerin en b�y��� olan hayvan hangisidir?

5. Orak�� b�ce�inin ya�am alanlar� nerelerdir?

6. A�aca benzeyen komifora kurak b�lgede bulunmayan suya nas�l ula��yor?

7. Madagaskar adas�nda ya�ay�p iki bin y�l �nce nesli t�kenen hayvan hangisidir?

8. Madagaskar adas�nda asit ya�murlar�na neden olan yap� nedir?

�� B�y�k Kedinin Ayn� Alanda Avlanma �st�nl��� (Leopar, Aslan ve �itan�n Biyolojik Evrimsel� Besin D�ng� Dengesi)

Afrika ya�am�n, bir �ans oyununa benzedi�i ac�mas�z bir do�a yeridir. Burada avc�lar�n hayatta kalmalar� avlar� kadar belirsizdir. Ancak beslenme zincirinin ilk halkas�n� olu�turan �� b�y�k kedilerin kendine �zg� yetenekleri ile en avantajl� olan hayvanlard�r. Aslan�n inan�lmaz g�c� ve kurnaz ekip �al��mas�, leopar�n gizemli sessizli�i ve kurnaz zek�s�, �itan�n da h�z� ko�ma yetene�i inan�lmaz bir uyumdur. Yar�� kedileri sadece hayatta kalmak i�in de�il bu tehlikeli oyunda di�erlerini yenmek i�inde ya��yorlar. Bu yar���n ger�ekle�ti�i yer G�ney Afrika�n�n malamala denilen �zel bir koruma aln� vard�r. Yer �ekilleri ve y�zeyi �� kedi i�in uygun bir yerdir. Tembellikleri ile tan�nan aslanlar g�nde sadece 4-5 saat hareket ediyorlar. Aslanlar devriye gezerken a�l�klar�n� bast�rmazlar. Belli bir programlar� yoktur, sabah kahvalt�lar� i�in sabah�n erken saatleri uygundur. Kedilerin en g��l�s� kendilerinin iki kat� olan buffalolar� kolayl�kla �ld�rebilirler. �italar�n c�sselerine uygun av bulmalar� gerekir. �italar buffalolar� �ld�rmez. Leopar av�na yakla�mada usta bir y�rt�c�d�r. En uyan�k hayvan bile fark edemiyor. Leoparlar �iftle�tikten 3 ay sonra do�um yaparlar. Aslanlar nadiren fil yavrular�n� avlarlar. Fil s�r�s� g�rd���nde ne zaman geri �ekilece�ini de bilirler. Leopar gece avlan�rken �ok sessiz ve sinsice av�na yakla��p avlar ve hi� kimse bile fark etmez. Leopar g�� ve �eviklik konusunda b�t�n kedilerden �st�nd�r. Kendinin 2 kat� bir av� a�ac�n �zerine �ekebilir. Yerden y�ksekte a� y�rt�c�lardan uzak rahat bir �ekilde av�n� yeri. Leopar i�in b�yle bulunmaz bir nimettir. Di�er kedilerle rekabete girmek istemeyen �ita havan�n ayd�nlan mas�yla birlikte ava ��kar. Rakipleri avlad���n�n fark�na varmasa yavrular�n�n karn�n� doyurur. �italar�n avlanma oranlar� olduk�a y�ksektir. Her 3 giri�imden biri avla sonu�lan�r. D�nyan�n en h�zl� hayvan�ndan kurtulmak imk�ns�zd�r. Sab�r leopar�n en ba�l�ca �zelliklerinden biridir. Aslanlar a�aca olduk�a iyi t�rman�rlar, ancak leopar�n daha k���k, �evik ve at�lganl��� aslanlar� alt ediyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�

1- �� b�y�k kedi olan aslan, leopar ve �itan�n kendilerine �zg� karakteristik �zelliklerini yaz�n�z?

2- Leoparlar �iftle�meye haz�r olduklar�n� nas�l ilan ediyorlar?

3- Di�i leoparlar ka� ay hamile kald�ktan sonra do�um yaparlar?

4- �italar saatte ka� km h�zla ko�arlar?

5- B�y�k kediler i�inde en kurnaz olan� hangisidir?

6- �italar i�in en uygun avlanma ne zamand�r?

7- Leopar, aslan ve �itan�n ya�ad��� ve avland��� yer neresidir?

8- Aslanlar� di�er kedilerden ay�ran en �nemli �zelli�i nedir?