Stonehange'in Ge�mi�i ve Ta� Devri Britanya �nsanlar� (Ta� Devri Avrupa�s�nda Bilim ve �nanc�n Olas� Tarihi)90 dakika

Binlerce y�l boyunca Stonehange bir efsane olarak kalm��t�r. B�y�k bir dinsel yap�n�n yar�s�yd�.�l�lerin ruhlar�na ev sahipli�i yapan bir an�tt�.Kim taraf�ndan yap�ld��� hala bilinmemektedir.4500 y�ll�k kay�p olan tarihi bir �ehrin merkeziydi.�ngiltere�nin g�neyindeki sals broyovas�nda bulunuyordu.

M�s�rdaki piramitlerle ayn� d�nemde yap�lm��t�r.Kan�t�ndayd� arkeologlar.Britanya insanlar� Stonehenge in�a etmek i�in 45 tonluk ta�lar� ta��m��lard�r.Bu ta�lar� uzun 40 kilometre �teden ta��m��lard�r.Bu ta�lar� ta��ma s�ras�nda �l�m tehlikesi bile ya�am��lard�r.Bu ta�ta sanser ad�nda bir ta�t�.Sa�lam ve �ok sert bir �zelli�e sahipti.Bu insanlar ta��d�klar� her bir granit �zerinden �al��arak farkl� fig�rler sergilemi�lerdir.Sonra bu ta�lar� dairesel �eklinde bir �ember olu�turmu�lard�r.Bu �al��malarda �ok say�da insan �al��m��t�r.Bu yap� yan yana dizili bir �ekilde ve �zerinde her bir granit ile ba�lanm��t�r.Yani sa�lam bir �ekilde yap�lm��t�r.Bu yap� at nal�na benzer bir bi�imdeydi.�emberin �st taraf� tek s�ra par�alarla d�z bir �ekilde kapat�lm��t�r.Arkeologlara g�re bu insanlar�n Stonehange �i neden in�a ettikleri bilinmemektedir.

Bu yap� Romal�lara g�re G�ne� Tanr�s�, Apollo i�in tap�nakt�.Yap�lan ara�t�rmalara g�re bu yap� 4500 ya��nda oldu�u bilgisine varm��lard�r.Bu demektir ki StonehangeRomal�lardan, Kral Arthurdan ve rahiplerden daha eskiydi.O b�lgede yap�lan kaz�larda kay�p bir �ehrin izlerine rastlam��lard�r.Yap�lan kaz�larda eski evlerin temellerine rastlam��lard�r.O d�nemdeki insanlar �ift�ilik ve tar�mla u�ra��yorlard�.Ge�imlerini tar�m ve �ift�ilikle u�ra�arak sa�l�yorlard�.M.�. 2500 y�l�nda insanlar Stonehange de g�ne�in do�u�unu kutluyorlard�.

Bu insanlar Stonehange benzer bir yap� daha yapm��lard�r.Bu yap�y� tahtadan yapm��lard�r.G�ne�in bat���n� ise tahtadan yap�lan an�tta kutluyorlard�.Buda bu insanlar�n bat�l inanca sahip olduklar�n� g�steriyordu.Bu insanlar tahta an�tta kendilerine mahsul veren atalar�na minnettarl�klar�n� kutluyorlard�; g�ne�in bat���nda.Bu bir gelenek inanc� gibiydi.Britanya insan�na g�re Stonehange ta� ta��mak kutsal bir inan�t�.

Bu �al��ma dini bir proje gibiydi.Ta� devrinde evcille�tirilmi� hayvan yoktu.Onun i�in yap�lan �al��malarda insan g�c� kullan�l�yordu.Antik Britanya�da insanlar �l�lerini g�mmezlerdi.Ate�te yakarlard�.Ta�lar insanlar i�in en �nemli varl�kt�.Yap�n�n bulundu�u alan ile insanlar�n ya�ad��� b�lgeyi bir hendek ay�r�yordu.�nanca g�re hendek taraf�na ge�mek yasakt�.Hendek taraf�na ge�mek demek lanetlenmek demektir.Britanya da yeni k�lt�r olu�umu yeni insanlar�n gelmesiyle olmu�tur.Yeni gelen insanlar ile Stonehange de�i�tirecek yeni k�lt�rleri beraberinde getirmi�lerdir.Bu insanlar daha sonra elementi i�letebilecek g�ce kavu�mu�lard�r.Ate�te elementi kullanarak kesici aletler �retmi�ler; bunu da b�y� olarak alg�lam��lard�r.

Bu insanlar Kuzey Avrupa�daki en b�y�k �ehre sahipti.Yap�lan �al��malar sonucunda bu �ehri Stonehange ba�layan geni� bir yolun oldu�u kan�t�na var�yorlar.Tahtadan yap�lan an�t Stonehange�in bir kopyas�yd�.Bu yap�n�n eski tanr�lar i�in in�a edilmedi�i; �l�ler i�in in�a edildi�i kan�s�na varm��lard�r.M.�. 2500 y�l�nda Britanyal�lar metalle tan��m��lard�r.Bu yeni teknoloji ve onu getiren insanlar burada ya�ayan insanlar� de�i�tirerek zamanla Ta� Devri Uygarl����n�n sonunu getirmi�tir.D�rt bir yandan gelen insanlar ile teknoloji de�i�imi sonucu Britanya eski uygarl���n� kaybetmi�tir.

Stonehange dikili ve onlar�n �zerine d�zenli bir �ekilde yerle�tirilmi� b�y�k kayalardan olu�maktad�r. Ortada at nal� �eklinde bir yap� ve onu �evreleyen 30 bloktan olu�uyordu. Bu yap� �ngiltere civarlar�nda ya�ayan insanlar taraf�ndan in�a edilmi�tir. Yap�lan ara�t�rmalara g�re M.� 2500 y�llar�nda yap�lm��t�r. Net bir bilgi olmamakla birlikte Stonehange hakk�nda �e�itli s�ylentiler vard�r.Baz� varsay�mlara g�re buras� onlar i�in bir kutlama yeriydi. Baz� varsay�mlara g�re de ibadet yerleriydi.

Stonehange ve �evresinde atalar�n�n ruhlar�n�n oldu�unu d���n�yorlard�. Hatta bu d���nceyi destekleyen bir �ey vard�. O da Stonehange�in biraz uza��nda bulunan toprak surdu. Asl�nda bu sur Stonehange s�n�rlar�n� belirleyen bir set gibiydi. �stelik ibadet zaman� d���nda bu b�lgeye girenlerin lanetlendikleri d���n�lmekteydi. Stonehange sadece ibadet yeri olarak kullan�lm�yordu. Ayn� zamanda o tarihte zaman sayac�n�n olmad���n� da d���nelim. Buradaki dikili ta�lar �zerinde baz� motifler bulunuyordu. Kesin olarak bilinmemekle beraber bu motifler sayesinde y�l i�erisindeki zamanlar� tayin ediyor olabilirlerdi.

Stonehange senenin belli d�nemlerinde ibadet i�in ziyaret edilen bir yerdi. ��nk� Stonehage�in yak�n bir b�lgesinde yerle�im merkezi yoktu. Dolay�s�yla sadece belli zamanlarda toplu olarak ziyaret edilen bir b�lgeydi. Bu ziyaret ilk ba�larda Stonehage�in in�as� i�indi. Stonehange i�in gerekli olan b�y�k ta�lar aran�p bulunuyordu. Uzakl�k ne olursa olsun fark etmiyordu. �nsanlar aras�nda g��l� kuvvetli olanlar se�ilip o ta� uzun �abalar sonras�nda ta��n�yordu. Bu ta��ma esnas�nda elbette kazalar oluyordu. Ayn� zamanda ba�ka kabilelerin sald�r�s�na da u�rayabiliyorlard�. Bu durumlarda e�er aralar�nda hayat�n� kaybeden olursa ta��ma i�ine bir s�re ara veriliyordu. Sonra tekrar ba�layarak devam ediyorlard�.

Stonehange ibadet i�in kullan�lmakla beraber ergenli�e girmi� gen�lerin kayna�t��� bir ortamd�. Dolay�s�yla bu gen�ler beraber olarak aileler olu�turuyorlard�. Tabi bu durumda k�zlar hamile kal�yor bu da kabilenin bireylerinin artmas�na sebep oluyordu.

Stonehange�e yak�n bir b�lgede ayn� yap�ya sahip bir yap� daha bulunuyordu. Ancak bu yap� Stonehange�den farkl� olarak tahta s�tunlardan olu�uyordu. Asl�nda bunun a��klamas� gayet mant�kl�yd�. Stonehange atalar�n� di�er yap� da kendilerini temsil ediyordu. Atalar�n�n ruhlar� ta�lar gibi kal�c� ve daimiydi. Tahta s�tunlardan olu�an b�lge ise kendilerinin �mr� gibi k�sa �m�rl� olan tahtalardand�. Bu b�lgeye g�� eden insanlar g�n i�erisinde Stonehange�i ziyaret ediyordu. Ak�amlar� ise di�er b�lgeye gidiyorlard� ve hepsi orada toplan�yorlard�. Burada aralar�nda e�lenceler yap�yorlard� sanki bir bayram havas�ndaym�� gibi. Bu iki yap� aras�nda bulunan nehir kenar� boyunca devam eden bir yol bulunuyordu. Bu yol iki yap� aras�nda gidi� geli�ten dolay� olu�mu�tu. Ayn� zamanda burada aralar�nda su�lu bulduklar� baz� insanlar cezaland�r�yorlard�.Bu cezaland�rma bo� bir araziye b�rak�lan su�lunun di�erleri taraf�ndan oklarla �ld�r�lmesiyle oluyordu.

Tahta s�tunlardan olu�an b�lgenin etraf�nda yerle�im alanlar�na rastlanm��t�r. Asl�nda bu alanlar buraya gelen insanlar�n konaklad��� yerlerdi. Bu sav� destekleyen bir�ok ev kal�nt�lar�na rastlanm��t�r. Hatta bu ev kal�nt�lar� aras�nda ev odalar�na benzer k���k yap�lar bulunuyordu. Bu da bu evlerin bulundu�u b�lgede kalabal�k bir toplulu�un konaklad���n� anlat�yor bize.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.Stonehange�in yap�s�n� olu�turan sert ve kal�n damarlardan olu�an ta��n ismi nedir?

2.Ta� devrindeki insanlar ge�imlerini neyle sa�lam��lard�r?

3.Antik Britanya da kutsal say�lan tap�nak yakla��k ka� y�ll�kt�r ve ismi nedir?

4.Britanya da ki bu yap� ka� ta�tan olu�mu�tur?

5.Arkeologlar Britanya�ya gelen ve Britanya k�lt�r�n� de�i�tiren insanlara ait ilk mezar� ka� y�l�nda ke�fetmi�lerdir?

6.Britanya insanlar� metalle ne zaman tan��m��lard�r?

7.Britanya eski uygarl���n� zamanla nas�l yetirmi�tir?

8.Ta� Devri�ndeki insanlarda ne gibi bir inan� sistemi hakimdi?

9.Stonehange�i ara�t�ran ara�t�rmac�n�n ismi nedir?

10.Stonehange ni�in lanetli say�l�yordu?

11.Stonehange etraf�nda neden yerle�im alanlar� yoktu?

12.Stonehange�e yakla��k olarak ne kadar insan toplan�yordu?

13.Ara�t�rmac� Stonehange�in ibadet yeri olabilece�i fikrine nas�l vard�?

14.B�y�k ta� s�tunlar� nas�l bir sistemle Stonehange getiriyorlard�?

15.Stonehange d�nyadaki ba�ka hangi yap�tlarla yakla��k zamanda yap�lm��t�r?

16.Stonehange ile di�er tahta yap�t aras�ndaki fark nedir?

17.Stonehange�e toplanan insanlar y�l�n hangi zaman�nda toplan�yordu?

18.Stonehange�deki ta�lar neden o b�lgeden al�nmam��t�r?

19.Stonehange�e gelen insanlar konaklama yeri olarak nereyi kullan�yordu?

20.Stonehange yap�s�n�n ta�tan olma sebebi nedir?

21.Buraya gelen insanlar�n bu b�lgede yerle�ik hayat g�stermedi�ini nereden anl�yoruz?

12 Deniz B�Y�KERTA�   ����������������������������������������������� �����������������������������������������������������������������                                      
14 Ramazan DEM�RD��EN    E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF

 

 

������������������������ ���������������������������������������������������������������������������������