�������� On Dokuzuncu Y�z Y�l Y�zy�l�n Sava�, �la� ve Haberle�me Teknolojisi

En karma��k teknoloji, ABD traf�ndan 19. yy�da kullan�lmaya ba�lanm��t�r.Sava� sanat�ndaki teknolojik standartlar�,i� Sava�ta ya�anan emsalsiz geli�meler,silahlar,ileti�im,ta��ma ve haberle�me teknolojisi belirlemi�tir. 2003 y�l�nda yap�lan Irak Sava���nda Amerika, o zamana kadar ��kan en modern silahlar ve taktiklerle sald�rm��t�r.Fakat,bu teknoloji ba�ka bir �at��mayla 140 y�l �nce y�l �nce ya�anm�� Amerikan i� sava��yla ayn� k�kendn gelmi�tir.Amerikan i� sava�� eknolojisi ile bug�n Orduda kullan�lan teknoloji aras�nda do�rudanbir ba� g�r�lmektedir.

����� �� sava� teknolojisi 18. yy��n sonlar�nda �ngiltere�de ba�layan Sanayi devrimine kadar uzan�yordu. Sanayi devrimi, d�nemi �nemli de�i�ikliklerin yap�laca�� d�nemdi.Sanayi devrimindeki en �nemli ��e daha �nce elle yap�lan �eylerin makinelerle yap�labilece�i fikriydi. 19. yy��n oratalar�nda �zellikle kuzeyde fabrikalarda seri �retim ba�lam��t�r. Fakat,G�ney ise tar�mla u�ra��l�yordu. Burada pamuk sanayisi geli�mi�ti.K�lelikle birlikte; bu iki ayr� grup aras�ndaki farkl�l�klar,�at��malara yol a�m��t�r.Sanayi teknolojisi bar�� halinden sava� haline d�n��m��t�r.Silahlar �retilmeye ba�lanm��t�r.�� sava��n ba�lang�c�ndapiyede askerleri 1600�lerden beri kullan�lan yivsiz namlulu t�feklerle donanm��lard�.Fakat bu silahlar etkisizdi.��nk�, top silah�n a�z�na yada namluya oturmuyordu.Yeni silahlar �retilmeye ba�land�. Silahlarda yivler a��lmaya ba�lanmd�. Yiv a�ama elle a��labilecegi gibi,torna makinas� ile daha rahat yap�labiliyordu. Bu silah uzun menzilli sava�larda etkiliydi.1400�lerden beri kullan�lan yuvarlak namlu topu da, 1.5 cm �ap�nda 2.5 cm uzunlu�unda koni �eklinde yeniden tasarlanm��t�. Butopa Minnie topu denildi. Minnie topu daha uza�a, daha h�zl� ve daha d�z gidiyordu.

���� 1.5 milyonun �zeride Springfield t�fe�i �retildi. Bu t�feklerin menzili daha fazlayd�. Silah teknolojisi ilerlemeye devam etti. �stten yada namlunun sonundan doldurmal� t�fekler �retildi.bunlarn menzili 1200 metreydi. Bunlar birlik suvarileri taraf�ndan kullan�lmaya ba�land�. Daha sonra Taylor Henry taraf�ndan seri ate�li t�fekler �retildi.Dakikada 30 kur�un menzili ise 900 metreydi.Daha sonra toplar �retilmeye ba�land�. Toplar�n menzili 1800 metreydi. Fakat yak�n menzilde daha etkili bir silaht�. �� sava�lar sadece karada de�il, denizlerde de devam etti. G�n�m�zde en g��l� donanma ABD donanmas�d�r. Sava� gemilerin ortak y�n�, metal bir iskelet ve metal bir kaplamad�r. Metal, z�rhl� gemilerde kulllan�lm��t�r. Tahta sava� gemilerini g�revlendiren birli�in temel stradejisi, G�ney eyaletlerini denizden abluka alt�na almakt�. Buna Anakonda plan� denildi. Konfederasyonun bu plana cevap nispetinde z�rhl� gemiler �retmeye ba�ald�lar. Ve ilk z�rhl� geminin ad� CSC. Virgina�d�r. Gemi 80 metre uzunlu�unda, omurgas� 15 metre, a��rl��� ise 3200 tondu. Adeta devasa bir gemiydi. Kuzey�de ise bu tasar�ma(CSC. Virgina) kar��n buharg�c� ile �al��an USS. Monit�r� �retti. Bu gemi Virgina�dan daha k���kt�. Uzurlu�u 53 metre, omurgas� 13 metre, a��rl��� ise 980 tondu. Bu gemide sadece iki silah bulunuyordu. �ki geminin ilk kar�� kar��ya geli�i 1862 y�l�nda Virgina eyaletindeki limanda ger�ekle�ti. Virgina daha avantajl� gibi g�r�nsede, mermilerin z�rhlar� ge�medi�i i�in kaybeden olmam��t�r.

����� Askeri te�hizatlar�n ta��nmas� i�in yeni teknolojik ara�lar �retilmeye ba�land�. Yeni �retilen bu ta��ma araca �Demir At� denildi. O zamanlar �retilen lokomotif motoru, saatte en fazla 56 km h�zla gidebiliyordu. Y�kl� bir at ise en fazla 20-25 km/sa h�zla gidebiliyordu. Standart �l��lerde demir yollar� in�a edilmeye ba�land� .

����� �� sava� s�ras�nda emirler yaya, atl� ve g�vercinle ta��n�yordu. Bu g�nler boyunca s�r�yordu.Teknolojik ad�mlar mesajlar�n saniyede iletilme f�rsat� sa�lad�. Modern medya sava� alan�nda canl� yay�nlar yapmaya ba�lad�. �leti�imin temelini telgraf olu�turmaktad�r. Yaz�l� mesajlarda temel sorun, mesaj�n ka��da yaz�lmas� ve kaybolmas�yd�. Mesaj�n yerine ula��p ula��lmad��� bilinmiyordu. Telgraf, mesajlar�n g�nderipal�nmas�nda zaman� saniyelere indiriyordu. Telgraf, orduda �nemli bir ileti�im arac�yd�.Gazete sanayisi i�inde �nemliydi. Haberlerin an�nda ula�mas�n� sa�l�yordu. William Bloom�un yapt��� bask� makinalar� gazeteleri h�zla basmaya ba�lad�. Saatte 10.000 sayfa basabiliyordu. Sayfan�n iki y�z�ne ayn� anda bask� yapabiliyordu. Tarihte ilk kez i� sava� s�ras�nda, sava��n zaferi �ekilmeye ba�lad�.

����� Konserve besin �retilmeye ba�land�. Konserve besinler g�n�m�ze kadar ula�m��t�r. Nicholas Appertbesinlerin �araplar gibi �i�elerde saklanma fikrini geli�tirdi. Yeterince �s�ya maruz kalan ve hava ge�irmeyen kaplarda saklanan besinlerin bozulmad�klar� ke�fedildi. Daha sonra teneke kutular geli�tirildi.

���� Sava� s�ras�nda yaral�lar�, cepheden al�n�p, hasteneye ula�t�rmak i�in ambulanslar ke�fedildi. Estetik ameliyatlar geli�tirildi. Sava�ta yaralananlar i�in protezler geli�tirildi. Bu protezler, kol,bacak,burun,el,ayak vb. protezlerdir.Bu d�nemde kullan�lan protezler g�n�m�z protezlerinin atas� say�labilir. C-LEG, ABD ordusu taraf�ndan kullan�lan en moder ayak protezidir. G�n�m�z sava� t�bb�, silahlar,sava� gemileri,nakliye ve haberle�me... B�t�n bunlar�n teknolojik k�kleri, Amerikan tarihinin ak���n� de�i�tiren sava�a dayanmaktad�r. Bu teknoloji 21. yy� da Amerika ordusuna yard�m etmektedir.

 

 

�� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.       Sava� sanat�ndaki teknolojik standartlar� neler belirlemi�tir?

2.       Varolan en karma��k teknoloji hangi �lke taraf�ndan kullan�l�yor?

3.       �� sava� teknojisi nerde,ne zaman ba�lam�� ve ne zamana kadar s�rm��t�r?

4.       Sanayi devriminde en �nemli ��e nedir?

5.       Sanayi teknolojisi, ne zaman venas�lbar�� halinden sava� haline d�n��m��t�r?

6.       �� sava��n ba�lang�c�nda hangi silah t�r� kullan�l�yordu?

7.       Haberle�mede Teknoloji ne zaman kullanmaya ba�lanm��t�r?

8.       Anakonda plan� nedir?

9.       Konfederasyon Anakonda plan�nanas�l bir verdi?

10.   �lk z�rhl� geminin ismi nedir?

11.   CSC. Virgina ve USS. Monitor aras�ndaki kar��la�ma nerede ve ne zaman olmu�tur?

12.   Haberle�mede Telgraf�n �nemi nedir?

13.   Bask� makineleri kim taraf�ndan icat edildi ?

14.   Konserve besin nas�l ortaya ��km��t�r?

15.   Protezler nas�l ortaya ��km��t�r ve ilk protezler hangileriydi?

16.   ABD taraf�ndan kullan�lan ilk modern ayak protezi hangisidir?

 

 

 

 

ADI VE SOYADI���� : Mustafa ULU�

������������� ������������������������������RENC� NO�������� : 9010002033

����������������������������������������� FAK�LTE/B�L�M : E�itim / Biyoloji ��rt.