��� KA�IK PROFES�RLER�N KISA B�L�MSEL
�IKARSAMALARI VE PRAT�K A�IKLAMALARI(33)
G�nl�k
hayat�m�zda ya�ad���m�z baz� sorun veya ola�an durumlar ile ilgili konulara
bilimsel a��dan yakla��m� deneysel olarak izah etmeye �al��an profes�rlerin
deneylerinden bir ka��n� bahsedecek olursak;
Y�r�y������������������������������������������������������������
�Y�r�y�� esnas�nda anatomik olarak mant�k
y�r�t�ld���nde bunun esas�nda iki aya��n yerden kesilmemesi durumu s�z
konusudur. Ancak tempo artt�r�ld���nda ve durum ko�uya d�nd���nde ayaklar�n
yerden kesildi�ini g�rebilmekteyiz. Bilim adamlar� i�in yeni bir y�r�y��
mant���, y�r�y��� h�zland�r�p ko�u kavram�na sokmadan ama ko�u esnas�nda oldu�u
gibi aya�� yerden kesmeye y�nelik yeni bir y�r�y�� tarz� geli�tirmekti. Ancak
bunun deneyini s�radan insanlar �zerinde uygulamaya kalkt�klar�nda ba�ar�s�z
olduklar�n� g�rd�ler.
�Is�rgan Otu veya Ar� Sokmas��� ������
Bilim
adamlar� bu deneyleri kendi �zerlerinde denemi�lerdir. Ama� �s�rgan otunun veya
ar� sokmas�n�n cilt de meydana getirdi�i ac�y� dindirmek. Kendi �zerlerinde
uygulad�klar� y�ntemlerde �s�rgan otunun tahri� etti�i b�lgedeki ac�n�n ba�ka
bir bitki, ar� sokmas� sonucu olu�an tahri�likten kaynakl� ac�n�n ise temelinde
kimya molek�llerinin esas oldu�u baz� bitki veya ��zeltilerin s�z konusu
b�lgeye temas� ile dindirildi�ini tespit etmi�lerdir.
�Suyun Kum Taneciklerini Bir Arada Tutmas� ����
�Plajlar da�
hemen hemen herkesin yapt��� kumdan kalelerin olu�turulmas�nda suyun
etkisinin bilimsel boyutunu incelemi�lerdir. Bu durumun esas�nda suyun y�zey
gerilimi oldu�unu tespit etmi�lerdir.
�Futbolda Topun Kavis Almas��������������������������
�Futbolda baz� futbolcular�n topa kavis vererek
falso denilen topun de�i�ken y�n �izmesinin sebeplerini incelediklerinde topa
vuru� noktas� ve topun gidi� y�n�n�n bunda etken oldu�unu yapt�klar� yapay bir,
futbol topuna kavis verebilen mekanik ara�la tespit etmi�lerdir. Bunun i�in
canl� bir futbol m�sabakas�n� inlemi�lerdir. Bu futbol ma��nda bekledikleri
kavisli bir vuru� g�rememi�lerdir. Bunun i�in topa kavis verebilen bir alet
kullanm��lard�r.
S�v�n�n
Aniden Donmas��� �������� ����������� �����
Bu
deneyde bilim adamlar� bir �i�edeki s�v�n�n dolaptayken donmam�� olmas�na
ra�men d��ar� ��kart�ld��� anda buz kristallerine d�nmesindeki gerek�eyi
incelemi�lerdir. So�utucuda bir m�ddet bekletilen i�eceklerin d��ar�da s�v�
haldeyken kar��t�r�ld��� an donmas� olay�n� inceleyen bilim adamlar� bunun i�in
bas�nc�n d��mesiyle donma �s�s�n�n 0 derecenin alt�na d��mesine
ba�lamaktad�rlar. Ayn� �ekilde d��ar� ��kart�lan s�v�n�n bas�nc�n artmas�
sonucu kar��t�r�lmas�yla donma �s�s�n�n y�kselmesi nedeniyle dondu�unu tespit
etmi�lerdir.
�nsanlarda
Feromon Kullan�m���������������
Bu
ara�t�rmada bilim adamlar�, insanlar�n k�pekler gibi yak�n tan�d�klar�n�n
kokular�n� tan�yabildiklerini tespit etmi�lerdir. Bu durum beynin en ilkel
k�sm� olarak bilinen koku alma b�lgesince tan�mlanabiliniyor.
�Ku�lar�n Uyurken Daldan D��memesi�������������� �
Bilim
adamlar� bu deneyde ise ku�lar�n uyurken neden a�a�tan yada konduklar� bir
uzant�dan d��mediklerini incelemi�lerdir. Bu durumun, gece ve g�nd�z incelenen
ku�lar�n anatomik kaynakl� bir �zelliklerinden ileri geldi�ini tespit
etmi�lerdir.
�Merdiven Kullan�m������������������������������������������ �
Merdiven
kullan�m�n�n en optimum boyutunu inceleyen bilim adamlar�na g�re merdiven
kullan�m�n�n en g�venli ve kolay kullan�lmas� i�in baz� kurallara uyulmas�
gerekmektedir. Hatta merdiven kullan�m�n�n kurallar�na y�nelik epey bir
bilimsel a��klamalar i�eren kaynaklar yaz�lm��t�r.
B�ceklerin
Besin De�erleri������������������������������� �
Bu
�al��mada bilim adamlar�na g�re b�cek yemek her ne kadar �ok ender g�r�len bir
hobi olarak kabul edilse de kesinlikle �ok yararl� bir besin kayna�� olarak
kabul edilmektedir. Bilim adamlar�na g�re s���r etinden daha fazla protein
i�ermektedir. Ayr�ca protein kalitesi olarak da s���r etinden �st�n durumdalar.
Ayr�ca di�er besinlerde eksik olan t�m aminoasitlerin bu b�ceklerde mevcut
oldu�unu hatta sadece c�rc�r b�ce�inin yenmesiyle eksiksiz protein temin
edilebilinece�ini tespit etmi�lerdir.10 y�l �ncesine kadar �i� bal�k yemeyi
d���nemeyen bir toplumda, g�n�m�zde milyonlarca dolarl�k harcamalar yap�ld���n�
bildiren bilim adamlar�na g�re artan n�fus ve kalitesiz besinler nedeniyle
ileride bir�ok toplum taraf�ndan besin kayna�� olarak b�cek yenilmesi imkans�z
g�z�km�yor.� Gelecekte protein
krizlerinin ya�anma ihtimali ve d�nya kaynaklar�n�n h�zla t�kenmekte olmas� bu
durumu kan�tlar cinsten. Ayr�ca b�ceklerin �ok farkl� ekolojik �evrede
ya�ayabilmeleri de bu d���nceyi desteklemektedir.
Ate�
Elde Etmenin Bir Y�ntemi������������������������ �����
�Bilim adamlar� alt k�sm� �ukur olan bir
al�minyum kutu ve �ikolata arac�l���yla ate� elde etmenin m�mk�n oldu�unu
tespit etmi�lerdir. Bunun i�in �ikolatan�n yakla��k 20 dakika boyunca al�minyum
kutunun alt�na s�rt�lmesi gerekmektedir. Bunun sonucunda ise al�minyum kutunun
alt k�sm�n�n ayna �zelli�i kazand��� g�r�l�r. Bu yapay ayna ile g�ne� �����n�
kullanarak ate� elde etmek m�mk�nd�r.
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Detaylar�nda Mevcuttur
1-Y�r�y��
yaparken aya��n yere bat��� anki duruma ne denir?
2-Is�rgan otunun
meydana getirdi�i tahri� kaynakl� ac�n�n dindirilmesinde hangi bitki
kullan�lm��t�r?
3-Is�rgan otunun
meydana getirdi�i tahri� kaynakl� ac�n�n dindirilmesinde kullan�nklan bitkinin
etken olmas�n�n sebebi nedir?
4-Ar�
sokmalar�nda sokulan b�lgeye uygulanan �s�rgan otu yapra�� ac�y� neden
dindirir?
5-En yap��kan
(ideal) kumu elde etmek i�in su/kum oran� ne olmal�d�r?
6-Topun kavisini
g�rebilmek i�in bilim adamlar� hangi �lkede d�zenlenen bir futbol m�sabakas�n�
g�zlemlemi�lerdir?
7-Topun kavisli
hareketinde topun etraf�ndaki hava ak�m� dengesini bozan g�c�n bilimse ad�
nedir?
8-So�utucuda
so�utulmu� bir i�ece�in d��ar�da iken kar��t�r�lmas� sonucu aniden donmas�
olay�na ne denir?
9-Yap�lan
deneylerde insanlar�n kendi kokular�n� tan�ma d�zeyinin olas�l�k boyutu nedir?
10-yap�lan
deneylerde insanlar�n yak�n tan�d�klar�n�n kokular�n� tan�ma d�zeyinin olas�l�k
boyutu nedir?
11-Merdiven
kullan�m�nda her 1 metre y�kseklik i�in merdiven aya��n� dayand�r�ld���
duvardan ne kadar uzakta tutmak gerekir?
12-Merdiven
g�venli�ine dair ka� sayfal�k tasar� yaz�lm��t�r?
13-B�ceklerde
protein oran� nedir?
14-�nek �k�z
gibi b�y�k ba� hayvanlar�n yedikleri otun %ka�� proteine d�n��mektedir?
15-B�ceklerin
yedikleri besinlerin % ka�� proteine d�n��mektedir?
�
��������������������������������������������������������������������������������� Emrah �UBUK�U�
/Biyoloji 5.S�n�f