����������� �������������������� ��������������������������������������������������������������������������D�nya�n�n Olu�umunun Hayat Hik�yesi� 45� Dakika

�����������

����������� Milyarlarca y�ld�r meydana gelen erozyon, yanarda� patlamalar�, k�talar aras� kaymalar d�nyan�n olu�umunun b�t�n kan�tlar�n� yok etmi�tir. Jeologlar D�nya�n�n ya��n� ara�t�rd���nda D�nya�daki en eski ta�lar i�in yap�lan arama Kuzey Arizona�n�n ��llerinde yap�lm��t�r. Burada b�y�k bir meteor krateri mevcuttur. G�kta�lar� D�nya�daki ta�lardan daha eskiydi ve ara�t�rmalar da g�kta�lar�yla yap�ld�.

����������� G�ne� Sistemi�nin merkezinde G�ne� vard�r. Bir teoriye g�re G�ne��in etraf� toz ve gaz bulutuyla �evriliydi. Bu bulut so�uduk�a mineral tanecikleri olu�tu. Bu k���k mineral tanecikler G�ne��in etraf�nda d�nerken birbirine �arpmaya ba�lad�. Mineraller birbirine yap���p daha b�y�k ta�lar� olu�turdu. Bu ta�lardan en b�y��� kendine daha fazla nesne �ekti ve D�nya olu�tu. D�nya geli�ig�zel yap��m�� ta�lardan olu�uyordu. Ancak jeologlar D�nya�n�n belirgin katmanlardan olu�tu�unu s�yl�yor. D��ta ince bir kabuk ve merkezde demir ve nikelden olu�an �ekirdek. Jeologlara g�re D�nya olu�tuktan k�sa bir s�re sonra eridi. Yo�un olan maddeler dibe ��kt� daha hafifler ise y�zeyde kald�. Erimi� d�nya 1100�C s�cakl�ktayd�. Fakat uzay -200�C idi. Bu nedenle d�nya d��tan i�e do�ru so�umaya ba�lad�.

����������� D�nya�n�n ya��n� belirleyebilmek i�in �e�itli �al��malar yap�ld�. Peterson 1953�te Arizona�daki g�kta�� kraterinden ald��� ta� �rneklerinden D�nya�n�n ya��n�n 4,5 milyar y�l oldu�unu belirledi.�

����������� 1974�te ortaya at�lan teoriye g�re d�nyaya bir gezegen �arpt� ve d�nyan�n d�� kabu�unun par�alanmas�na neden oldu. Bu par�alar birle�ti ve Ay�� olu�turdu.

����������� Ara�t�r�c�lar 200 milyon y�l sonras�na ge�iyor ve k�talar�n nas�l olu�tu�unu ara�t�r�yor. Hudson K�rfezi�nden al�nan ta�lar�n radyometrik incelemesi sonucu bu ta�lar�n 4,3 milyar y�l �nce olu�tu�u ve d�nyan�n sert kabu�unun oldu�u ayr�ca bu ta�lar�n aslen sular�n i�inde olu�abilece�i fikri o �a�da okyanuslar�n var oldu�unu kan�tlad�. Bu sular�n D�nya�ya nerden geldi�i 1998�de d��en g�kta�� incelemeleriyle a��kland�. Meteor i�inde tuz tanecikleri bulundu. Bu tuz tanecikleri incelendi�inde i�inde s�v� su molek�lleri g�r�ld�. Tuz 4,5 milyar y�l ya��ndayd�. Dolay�s�yla su da o ya�tayd�. Bu durum D�nya olu�urken uzayda su oldu�unu kan�tlad�. G�kta�lar� d�nyaya �arp�nca su damlalar� b�rak�l�yor ve deniz ve okyanuslar bu �ekilde olu�uyor.

����������� Ya�am�n k�kenini bulmak i�in bilim adamlar�n�n yapt��� ara�t�rmalarda g�kta��nda eser miktarda aminoasitler bulundu. Art�k bilim adamlar� ya�am�n uzaydan geldi�ine inan�yor.

����������� Ya�am� olu�turmak i�in son par�a gerekliydi.3,5 milyar y�l �ncesinde yeni ya�am bi�imleri olu�mu�. Fakat bu ya�am i�in oksijen gerekliydi ve d�nyada yoktu.Patlamalar atmosfere karbondioksit,s�lf�r,s�lfat ve metan gazlar� yay�yordu.Yap�lan ara�t�rmalarda 3 milyar y�ldan eski kayalar i�inde mercans� yap�lar bulundu.Bunlar ortama oksijen veriyordu ve bu sayede ortam oksijenle doldu.Canl�lar�n ya�ama ortam� haz�rlanm�� oldu.

 

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r:

1.Kuzey Arizona�ya �arpan g�kta��n�n b�y�kl��� ne kadard�r?

2.D�nya�n�n erimesine neden olan madde nedir?

3.D�nya eridi�i zaman uzayla aras�ndaki s�cakl�k fark� ne kadard�?

4.En yeni ara�t�rmalara g�re D�nya�n�n ya�� ka�t�r?

5.Apollo 16 u�u�u ka� y�l�nda yap�ld�?

6.Sabit kaya ve su ka� y�l �nce olu�tu?

7.D�nya�n�n kabu�unun kal�nl��� ne kadard�r?

8.D�nya�da k�ta ve su olu�umunun kan�t�nda hangi ta�lar incelendi?

9.1968 y�l�nda g�kta�� nereye d��t�?

10.Stramatolikler neyden olu�ur?

�ENG�L G�YEN B�YOLOJ� ��RETMENL��� 4.SINIF