>

Antik El Hamra Saray� (45 Dakika)

������ G�ney �spanyan�n End�l�s da�lar�n�n zirvesinde masallara konu olan bir hisar vard�r.��inde bar�nd�rd��� kale Granada semalar�n�n hakimidir ve yap�m� 150 y�ldan uzun s�rm��t�r.El Hamra askeri bir s���naktan fazlas�d�r; zarif avlular�yla zevk-� sefa s�r�len bir saray,�l�mc�l entrikalar�n d�nd��� kana bulanm�� bir tiyatro ve ayn� zamanda �slam mimarisinin bat� d�nyas�nda bilinen en g�zel �rne�idir.�hti�aml� saraylara,zarif bah�elere,onu koruyan bir hisara sahip olsa da ve g�zda�� vermek i�in yap�lsa da El Hamra bir zafer an�t� de�ildir tamamen korku �zerine kurulmu�tu.

������ M.S 1238�de �spanyadaki 500 y�ll�k �slam imparatorlu�u 100 y�l� a�k�n bir s�redir ha�l� seferlerine maruz kalmaktayd�.Bu sald�r�lar sonucunda �slam imparatorlu�u ��kt�.Nadrid Hanedan� 1.Muhammed gibi yerel lordlar kendilerine yer aray��� i�ine girdiler.Muhammed g�neye giderek bir �ekilde Granada� y� ele ge�irdi.Ailesini Hristiyan sald�r�lar�ndan korumak i�in g�venli bir yer aramaya ba�lad�.�nceki hanedan taraf�ndan 100 y�l �nce yap�lan bir hisar oldu�unu ��renir ve bakmak i�in tepeye t�rman�r.�n�nde Sabika Tepesinde duran Antik El Hamra saray�n� g�r�r.Sabika tepesi hisar� yapmak i�in uygun bir yerdi.��nk� rak�m� neredeyse 100 metreydi ve bu da b�lgenin savunmas� i�in �ok uygundu.Arkas�nda Sierre Nevada da�lar� oldu�undan hi�bir ordu sald�ramazd�.

������ Muhammed ilk olarak Alkazaba diye bilinen eski hisar� ordular�na yetecek b�y�kl�kte bir kaleye d�n��t�recekti.Buras� hisar�n kuzeyinde kalan saraylar�,l�ks bah�eleri ve Medine ad� verilen kraliyet �atosunun ihtiya�lar�n� kar��layacak olan kasabay� koruyacakt�.Etraf� uzun duvarlarla �evrelenecek ve nokta nokta yerle�tirilen g�zlem kuleleriyle de istilac�lar geri p�sk�rt�lecekti.Muhammed i�in hisar�n olmazsa olmazlar� savunma kuleleriydi.�lk yapt�rd��� halk taraf�ndan Torre de la Vela olarak adland�r�lan g�zlem kulesiydi.Granada halk�na; ��Nadrid hanedan� sizi koruyabilir unutmay�n ki sizi biz y�netiyoruz,g��l� olan biziz ve burada bizim s�z�m�z ge�er�� demeye �al���yordu.

������ Torre de la Vela alt�nda bulunan k�rm�z� kaya yata��nda kil,kum ve ta�tan olu�an el Hamra y���n� yeterli miktarda suyla �slat�ld���nda kil yap��kan k�vama gelir ve bu madde �ekil verilebilir bir hal al�yordu.��te i��iler hisar�n yap�m�nda bu y���n� kulland�lar.Fakat bir s�re sonra su ve r�zgar�n duvarlar� a��nd�rd���n� g�rd�ler bunun �zerine kire� ve kum y���n�yla �zerini s�vayarak daha dayan�kl� olmas�n� sa�lad�lar.Y���n�n rengi ayn� zamanda hisara ad�n� veriyordu Medine El Hamra yani;k�rm�z� �ehir.Ama hisar�n tasar�m�nda ciddi p�r�zler vard�.Kulenin �ekirde�i bir kemerler diziniyle desteklenmekteydi ve yap�n�n t�m a��rl��� bu dizine binmekteydi.Yap�m a�amas�nda kemerlerin kuleyi ta��yamayaca�� g�r�ld� ve zemin destek i�in ta�larla dolduruldu.Fakat i��iler �st katlar� ��kt�k�a kemerlerde �atlaklar olu�maya ba�lad� bu y�zden kemerler tu�lalarla dolduruldu.

������ D�nemin ihtiya�lar� savunmaya y�nelikti ve Muhammed krall���n� koruyan muazzam bir istihbarat a��n�n tamda merkezine oturtmu�tu.�lkenin her k��esine sinyal kuleleri yapt�rd� ve bu kuleler b�lgeden ge�en insanlardan elde edilen bilgilerin topland��� b�y�k bir istihbarat a��n�n par�alar�yd�.Yakla�an bir sald�r�n�n haberi kuleden kuleye �zel aynalar,duman ya da ate�le iletiliyordu.B�ylece kuleden kuleye t�m kraliyeti dola�arak El Hamra�ya ula��yordu.

������ Muhammed Alkazaba�n�n kuzeyine sultan�n ve ailesinin oturaca�� bah�eler ve onlara hizmet verecek k���k bir kasabaya sahip saraylar yapt�rmay� d���n�yordu.burada 5.000 ki�i ya��yordu.Bu n�fusu devam ettirmek i�in El Hamra�da bah�eler kuruldu.El Hamra bah�eleri sadece bir vaha olu�turmak i�in de�il ayr�ca yiyecek yeti�tirmek i�inde tasarlanm��t�.Tek sorun Sabika tepesinde suyun olmay���yd�.En yak�n su kayna�� ise arazinin kuzeyinde ge�en Dora nehriydi.As�l sorun suyun a�a�� do�ru akmas�yd�.Suyun y�zlerce metre y�kseklikteki El Hamraya gelmesi i�in nehir yata��n� belli bir �l��de y�kseltiler ve suyun kendi enerjisiyle gelmesini sa�lad�lar.Do�al bir g�l yaratt�lar ve El Hamran�n �st�ne hisar� doyuracak kadar su bas�nc� yaratan 6 km�lik birbaraj yapt�lar.Su buradan kanallarla el Hamraya ta��n�yordu ve su ihtiyac�n� gideriyordu.Kanaldan ge�erek gelen su geni� ve derin bir yere ula��nca suyun i�indeki kum kendini dibe b�rak�yor ve b�ylece �stte kalan su temizleniyordu.

������ Muhammed 1273 de hisar�n�n bitti�ini g�remeden vefat etti.Ba�a gelen her sultan bir saray yapt�rm�� ya da mevcut saraylar� restore ettirmi�ti.Kurulduktan 100 y�l sonra 1333�te El Hamra se�imlerini 1.Yusuf kazand� ve El Hamraya Torre de la Comares saray�n� yapt�rd�.Bu yap� yenilmezli�in bir simgesi olarak in�a edildi.22 metre y�kseklikteki muhte�em tavan�nda g���n yedi kat�n� temsil eden renklere boyanm�� 8.000 den fazla sedir a�ac� par�as� vard�r.Comares kulesi evrenin k���k bir makete d�n��m�� halidir ve sultan her �eyden sorumludur.Burada Yusuf�un mimarlar�n�n y�zle�mesi gereken bir zorluk vard�.Bu odaya her giren el�iye sultan�n g�c� �n�nde boyun e�dirmek zorundayd�lar.Bunu yapmak i�inde t�m dikkati sultan�n taht�na �ekmeliydiler.G�r�n��e bak�l�rsa kule g�revini yerine getirmi�e benziyor ��nk� Yusuf tahttayken kimse El Hamraya sald�rmaya cesaret edemedi.

������ 1.Yusuf�un �l�m�nden sonra ba�a 5.Muhammed ge�ti.H�k�mdarl��� s�resince Castilya kral� Pedroyla dostlu�u sayesinde askeri ��karlar yerini sanatsal bir yar��a b�rakt�.Yapt�rd��� Aslanl� saray�n �slam d�nyas�nda e�i ve benzeri yoktu nerden erinlenildi�i bilinmiyordu.Sark�tlar �zerindeki ���k huzmeleri ve g�lge oyunlar� nedeniyle dikkatle bak�ld���nda sanki hareket ediyorlarm�� gibi geliyor.Bunu yapabilmek i�in antik yunan matemati�inden faydaland�lar.Farkl� geometrik �ekiller olu�turmak i�in s�va i�lerinde �e�itli kesitler a��ld�.Kilden yap�lan duvarlara i�lenen eserler daha sonra Afganistan�dan getirilen alt�n kadar de�erli olan lacivert ta��ndan elde edilen mavi renkle boyand�.Bu Granada ki �slam h�k�mdarl���n�n en parlak d�nemi oldu.��nk� Muhammed ve Petro �nun sanatsal m�ttefikli�inden bir y�zy�l sonra 1469 da Castilya ve Aragondaki Hristiyan kraliyet aileleri Ferdinant ve �sabella�n�n �at�s� alt�nda birle�ti ve b�ylelikle ha�l� seferleri sonucunda Granada Hristiyan krall��� hakimiyetine girdi.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r

1.G�zc� kulesi Torre de la Vala neden en bat� uca yerle�tirldi?

2.El Hamra�n�n mevcudiyeti neye ba�l�yd�?

3.�slam K�lt�r�nde suyun ak��� neden �nemlidir?

4.Fazla suyun ta�mamas� i�in nas�l bir sistem kuruldu?

5.Kanallara ra�men su s�k�nt�s�n�n devam etmesi durumunda Muhammedin mimarlar� nas�l bir ��z�m �rettiler?

6. 5.Muhammed ve Pedro�nun dostlu�u neye dayan�yordu?

 

7.El Hamra saraylar�nda hangisi yanl�zca savunma ama�l� olmay�p ayr�ca g�zda�� vermek i�in de yap�ld�?

8.1.Yusufun Hisar�n kuzeyine Torre de Comares�i yapt�rma amac� neydi?

9.1.Yusuf d�neminde El Hamra en parlak d�nemini ya�ad� ve hi� sald�r�ya u�ramad� peki yusufun daha 36 ya��ndayken tahtan inme sebebi neydi?

10.1.Muhammed Fernando�nun sevilley� almas�na neden yard�mc� oldu?

11. Yusufun m�hendisleri el�ilerin dikkatini sultan�n taht�na �ekmeyi nas�l ba�ard�lar?

Zuhal YILDIZBA� B�YOLOJ� ��RETMENL��� 3.S�n�f 2010

 

������