Tornado Kas�rgas� Ve Hortumlar�n�n Analizi

�� Tornado Kas�rgas� Ve Hortumlar�n�n Analizi 45dk

�� Bir�ok insan tornadalar� belli bir uzakl�ktan takip eder ve izler.Bir film yap�mc�s� ve bilim adam� ilk kez tornadonun yolunu keserek i�ine giriyorlar.ama� hortum bilimini ileri g�t�rmek ve tornadonun i�ine girerek g�r�nt�y� al�p reklam �irketlerine satmakt�r.

�� ahn bir film yap�mc�s�d�r ve yedi y�la yak�n bir s�redir do�an�n �fkesini kameraya al�yor.�htiyac� olan �ekim i�in tornadonun i�ine girip g�r�nt�y� almas� gerekiyor.�ahn bir s�r� aksakl�ktan sonra kendi arabas�n� yapmaya karar verdi.Ford kamyonu par�alad�, d�� y�zeyini kur�un ge�irmez 3.5 ton �elik ile kaynak yapt�.Arabaya tiya ad�n� verdi.400 beygir dizel motor g�c�ne sahip ,arac�n kalbinde ise f�rt�nalar� g�zlemek i�in �st teknolojiye sahip ger�ek zamanl� meteoroloji radar� var.Arka tarafta da veri kay�t cihaz� var.Bu cihaz r�zgar�n h�z�n�, hava bas�nc�n� ve hava s�cakl��n� hesapl�yor.Tiya�y� los angelastan kansas�n heys kasabas�na g�t�rmeleri gerekiyor; ��nk� tornadolar�n ��k�� noktas� buras�d�r.

�� Tornado ge�iti hava k�tlelerinin birbiriyle �arp��t�� arena meydan� gibidir.Serin kuru hava s�cak nemli hava ile �arp��yor ve karals�z d�nen bir silindir meydana getiriyor.�artlar uygunsa tornado dikey haraket ediyor ve yerde d�nen bulut duvar� gibi g�r�n�yor.Ya�anan b�t�n y�k�m olaylar� bu noktada oluyor.

�� ahn��n gitmek istedi�i nokta �ok teklikeli oldu�u i�in bilim adam� ile �al��maya harar veriyor.Meteorolog doktor Ca� 10 y�ldan beri tornadolar� izliyor.dopler� radar� f�rt�nan�n i�ine bakabilir ve y�n�n� tahmin edebilir.Tepede ki uydu al�c�s� ile internete ba�lanabilir ve o an ki canl� meteoroloji olaylar�n� alabiliyor.Cun� 1998 y�l�nda en h�zl� tornadoyu kaydetti.

�� Y�ksek ya��l� tornado �ok tehlikeli ve bu tornadolar insanlar� arabalar�nda �ldr�r.Onlar normal bir f�rt�na oldu�una aldan�rlar ama asl�nda �ld�r�c� bir hortumdur.�ki e� zamanl� tornado ayn� f�rt�nadan nas�l olur da iki farkl� tornado yarat�yor.E�er ki tornadonun h�z�n� kaydedebilirler ise insanlar ne zaman neye haz�rlkl� olabileceklerini ��renirler.

�� Tiya tornadoya yakla�t�k�a r�zgar h�z�n� art�r�yor.tiya tornadonun i�ine girmeyi ba�ar�yor.Etrafta teneke, variller ve tuhaf �eyler u�u�uyor.R�zgar�n h�z� 220 km/h olarak �l��l�yor, kaybolmaya yak�n da 20m/sr� olarak �l��l�yor.

�� lk defa sadece radarlarla de�il tiyan�n �zerinde ki aletlerle de tornadonun yolunu kesmeyi ba�ard�lar.tornadan�n ilk ba��ndan sonuna kadar �ekimini yapt�lar.Elde edilen bilgiler ��yledir.223 km/h en y�ksek h�z.En h�zl� r�zgar ise 15m yukar�dan esen r�zgar�n %80 h�z�na ula�maktad�r.bu sayede yerde ki tornado h�z�n� hesaplayabilecekler eskiden bunu yapam�yorlard�.�

R�zg�r, havan�n yer de�i�tirmesi ile olu�an do�al bir olayd�r. B�y�kl��, olu�ma �ekli ve y�k�c�l��na g�re farkl� isimlerle an�l�r. R�zg�r�n y�k�c�l�� en fazla olan� f�rt�na, kas�rga ve hortum denen hava olaylar�d�r. Genelde bu hava olaylar� okyanuslarda veya okyanusa k�y�s� bulunan karalarda g�r�l�r. Z�rhl� ara�larla kas�rgan�n i�ine do�ru gidip veri elde edebiliyorlar.

�� Kas�rga, �ok geni� bir alan� etkiler ve �ok uzun s�rer. Kas�rgalar�n �nceden tespit edilmesi m�mk�nd�r. Fakat baz� kas�rgalar aniden ortaya ��kabilir. Erken uyar�, sa�lam yap� malzemesi ve s��naklar insanlar� kas�rgalar�n yarataca�� tahribatlardan koruyucu etki yarat�r. Tornadolar� g�r�nt�lemeye �al��an insanlar tornadolar�n ge�i� y�n�ne do�ru ilerlemeleri gerekiyor.

�� Hortumlar, f�rt�na esnas�nda g�r�len, aniden olu�an ve k�smi b�lgeleri etkileyen afetlerdir. Hortumlar�n �nceden tespit edilmesi m�mk�n de�ildir. Hortumlar�n etrafa savurdu�u par�alar �imdiye kadar bir�ok can alm��t�r. Z�rhl� ara�larla tornado kas�rgas�n�n i�inden g�r�nt� almaya �al��yorlar.

�� Erken uyar�, sa�lam yap�lar, s��naklar vb. tedbirler r�zg�r�n etkisini en aza indirmenin en ge�erli y�ntemleridir. �zel olarak tasarlanan ara�lar tornado kas�rgalar�n�n i�ine kadar girip veri ve g�r�nt� elde etmeye �al��yorlar.

�� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�s�nda Vard�r:

�� 1:Tornado nedir?

�� 2:En h�zl� tornado ne zaman kaydedildi?

�� 3:Tornadolar�n ��k�� noktas� neresidir?

�� 4:Tiya nedir ve yap�l�� amac� nedir?

�� 5:Co��un� doplerinin eksik noktalar� nelerdir?

�� 6:R�zgar�n h�z� tornadonun ��k�� noktas�nda ka� km/h tir?

�� 7:Y�ksek ya��l� tornadolar neden �ok tehlikelidir?

�� 8:Ayn� f�rt�na nas�l olur da iki farkl� tornada yaratabiliyor?

�� 9:Tornadolar�n h�zlar� ��z�mlemek insanlara nas�l bir fayda sa�lar?

�� 10:�nsans�z bir ara�la tornadonun yolu kesmek m�mk�n m�d�r?

11.Kas�rga nedir?

12.Hotum nedir?

13Tornado G�r�nt� Avc�lar� nedir?

14.Tornadonun ��ine Yolculuk nedir?

15.Kas�rgalar �nceden nas�l tespit edilir?

16.Tornado �zleme Ara�lar� Nas�l �al��r?

�� FATMA TUN� FEN �B�LG�S� ��RETMENL�� 4. SINIF